9. Sınıf Tarih dersi Ünite, konu ve kazanımları

    0
    744
    article top
    article inline

    9. Sınıf Tarih dersi Ünite, konu ve kazanımları

    Değerli arkadaşlar gördüğünüz gibi 9. sınıf tarih dersi 5. Üniteden müteşekkildir. Bu beş Ünitenin adı nedir diye sorarsanız? şu şekilde olduğunu görürsünüz.  1.ünite: insanın yeryüzü serüveni ve tarih , 2. ünite: kadim dünyada insan, 3. ünite: kadim avrasya’da türkler, 4. ünite: kadim islam medeniyeti, 5. ünite: türklerin islamiyeti kabulü ve selçuklu türkiyesi. Tüm bu üniteler ait ders notlarını sitemizde bulabileceksiniz.

    1. ÜNİTE: İNSANIN YERYÜZÜ SERÜVENİ VE TARİH
    T9.1.1. Bir araştırma alanı ve bilim dalı olarak tarihin konusu, kapsamı ve diğer bilim dallarıyla ilişkisini açıklar.
    a) Tarih biliminin konusu, yöntemi, kaynakları ve başvurduğu kanıtlar itibarıyla beşerî bilimler ile fen bilimlerinden farklılığı vurgulanır.
    b) Tarihin başlıca konusunun zaman içinde yeryüzündeki insan faaliyetleri ile farklı tesirlerle vücuda gelen değişim ve insan eylemlerinin neticeleri olan eserler olduğu belirtilir.
    c) İnsanlığın kökeni süreç ve gaye bağlamında ele alınarak insanın yeryüzünde geçmiş ve gelecek bilincine sahip tek varlık olduğu vurgulanır.
    T9.1.2. Tarihî vaka (olay) ve vakıayı (olgu) ayırt eder.
    a) Tarihî olayların biricikliğine karşılık tarihî olguların tekrar edebilir doğasına ilişkin örnekler verilir.
    b) İbn-i Haldun’un tarihî olay ve olgulara ilişkin görüşleri üzerinde durulur.
    T9.1.3. Tarih yazıcılığının insanlığın yeryüzü serüvenini anlamlandırmadaki önemini açıklar.
    a) Tarih yazıcılığının eski zamanlardan modern zamanlara geçirmiş olduğu dönüşüm üzerinde durulur.
    b) Vakanüvislik tarzı tarih yazıcılığının olayları kaydetmekle yetinirken tarih biliminin sebep- netice bağlantıları çerçevesinde olaylardan olgulara varmaya çalıştığı vurgulanır. Herodot, Leopold von Ranke ve Ahmet Cevdet Paşa’nın tarih yazıcılığı anlayışlarına değinilir.
    c) Tarih yazıcılığında, döngüsel ve ilerlemeci zaman anlayışları arasındaki farklar üzerinde durulur.
    ç) Zamanın “dün-bugün-yarın” şeklinde taksiminin insan aklının bir ürünü olduğu ve dünü anlama çabasının geleceğe dönük bir yön bulma faaliyeti şeklinde görülebileceği vurgulanır.
    T9.1.4. Tarihî bilginin tarihçiler tarafından nasıl meydana getirildiğini kavrar.
    a) Tarihçilerin geçmişe dair bilgilere, hangi kaynakları ve yöntemleri kullanarak nasıl ulaştıklarına değinilir.
    b) Geçmiş hakkındaki haber ve bilgi kaynakları/kanıtlarını sorgulamanın tarihî bilginin oluşturulmasındaki önemi vurgulanır.
    T9.1.5. Tarihî bir konu hakkında farklı bakış açılarına sahip araştırmacıların yorumlarını karşılaştırır.
    a) Geçmişe dair bilgilerin kanıtlara dayandıkları gibi tarihçilerin değerlendirme ve yorumlarını da içerdikleri belirtilir.
    b) Tarihî olayların bugünün bakış açısı ve değer yargılarıyla ele alınmasının sakıncaları örnek olay ve metinler üzerinden ele alınır.
    c) Farklı ideoloji ve değer sistemlerinin tarihî olayların yorumlanması üzerindeki etkisine değinilir.
    ç) Aynı tarihsel olayı farklı kaynak ve zihniyet ile değerlendirmenin farklı yorumlar getirebileceği örnek metinler üzerinden vurgulanır.
    d) Tarih bilgisinin geçmişteki insan tecrübelerine bağlı olarak üretildiği ve günümüzde başta görsel medya olmak üzere çeşitli kaynaklarca yayılan popüler tarih bilgisi ve yorumlarına eleştirel yaklaşmanın gerekliliği vurgulanır.
    e) Bilimsel bilginin değişebilir olduğuna, tarih araştırmasının ulaşılabilir kaynaklar üzerinden geçmişi yeniden inşa edebileceğine dikkat çekilir.

    T9.1.6. Tarihin dönemlendirilmesi ile ilgili farklı yaklaşımlar olduğunu fark eder.
    a) Farklı toplum ve kültürlerin geçmişin dönemlendirilmesinde kendi tarihlerindeki önemli olayları dikkate aldıklarına değinilir.
    b) Zaman içerisinde farklı takvim sistemlerinin (güneş yılı ve ay yılı esaslı takvimler) ve takvimlerin (12 hayvanlı Türk takvimi, miladi takvim, hicri takvim, Celâli takvim, Rûmi takvim) kullanıldığına değinilir.
    c) Miladi takvim ile hicri takvim arasındaki temel farklar vurgulanır.

    T9.1.7. Tarih öğrenmenin amaç ve yararlarını kavrar.
    a) Ortak hafızanın kimlik oluşturma ve toplumsallaşmadaki rolü üzerinde durulur.
    b) Mensubu olduğumuz toplum ve ülke ile içinde yaşadığımız dünyayı anlamak için geçmişi bilmemiz gerektiği üzerinde durulur.
    c) Günümüzde olup bitenleri anlayabilmek ve gelecek hakkında gerçekçi planlamalar yapabilmek için geçmişte olanların farkındalığına dayanan bir tarih bilincine sahip olmak gerektiği vurgulanır.
    ç) Tarihin; araştırma, kanıt kullanma, sorgulama, neden-sonuç ilişkisi kurma, eleştirel düşünme, empati kurma, zaman ve kronoloji ile değişim ve sürekliliği algılama vb. yaşam becerileri kazandırma potansiyeline değinilir.
    d) Tarihî olayların bugünün bakış açısı ve değer yargılarıyla ele alınmasının, tarihî gerçeklerin yorumlanmasına etkileri örnek olay ve metinler üzerinden ele alınır.

    2. ÜNİTE: KADİM DÜNYADA İNSAN
    T9.2.1. Kanıtlardan yola çıkarak tarih öncesinde insan hayatı hakkında çıkarımlarda bulunur.
    a) Yazının icadına kadarki zamanlarda insanoğlunun hayat tarzı, tabiat ile ilişkisi ve hayatta kalma mücadelesi (yeme-içme, giyinme ve barınma) açılarından bugüne kalan maddi kültür buluntuları üzerinden ele alınır.
    b) Avcı-toplayıcı hayat ve geçim tarzı, insan topluluklarının ilk birlikte yaşama pratiği olarak ele alınır.
    c) Yazının icadı öncesi dönemde hâkim olan sözlü kültür örnekleri (mitolojiler, kuruluş efsaneleri), yazılı kültürden farklı özellikleriyle ele alınır.
    ç) Yazının icadı öncesine dair dönemlendirme ile diğer detaylara girilmez.

    T9.2.2. MÖ 7500-MÖ 350 arasında yeryüzündeki başlıca yerleşim alanları ve medeniyet çevrelerini tanır.
    MÖ 7500-MÖ 350 arasında Dünyanın farklı kıtalarında kurulmuş bazı önemli medeniyetlerin coğrafi konumlanışları harita üzerinde verilir ve zaman akışı eş zamanlı tarih şeridi üzerinde gösterilir.
    T9.2.3. Erken İlk Çağ’da siyasi gücün kaynakları ile siyasi organizasyon türlerini ilişkilendirir.
    a) Erken İlk Çağ’daki siyasi organizasyonlar, sadece “devlet” kavramı ile sınırlı kalınmaksızın şu tanımlamalar altında örneklerle ele alınır: İlk medeniyetler ve devletleşme sürecindeki kabile konfedarasyonları (Anadolu-Hitit, Mezopotamya-Sümer ve Mısır’daki Eski Mısır devletler); şehir (site) devletleri (İon ve Dor, Atina, Sparta, büyük kolonizasyon hareketleri); kuşatıcı (cihanşümul) imparatorluklar (Mısır, Hitit); dışlayıcı (yağmacı) imparatorluklar (Asur, Babil, Pers). Örnek olarak verilen siyasi yapıların her biri için ayrı ayrı siyasi olaylar tarihine ayrıntılı şekilde girilmez.
    b) MÖ 7500- MÖ 350 arasında Asya ve Avrupa’da varolmuş siyasi organizasyon türleri, aralarındaki farklılıklar vurgulanarak gücün meşruiyet kaynağı (Tanrı Krallık/Firavunluk); gücün maddi temel ve kaynakları (coğrafi yapı, hayat ve geçim tarzı, soy dayanışması, silahlı güç); güç paylaşımı ve yönetim organizasyonu (tiranlık, aristokrasi, oligarşi, demokrasi, cumhuriyet, imparatorluk) temaları çerçevesinde ele alınır.
    c) Ulus-devlet yapısının hâkim siyasi model olduğu modern zamanlar öncesinde farklı iktidar yapılarının insanlık tarihi içerisinde farklı şekiller aldığı vurgulanır.
    T9.2.4. Erken İlk Çağ’da hukuk sistemlerinin oluşturulmasında etkili beşeri ve ilahi kaynakları açıklar.
    a) Sözlü ve yazılı hukuk kategorilerini ve bunların kaynaklarına (akıl, gelenek ve kutsal kitaplar) ilişkin tarihi örnekler (Hammurabi Kanunları, Hitit hukuku, Ahdiatik ve hukuk) ele alınır.
    b) Hukuka saygı ilkesinin insanlığın en eski tarihinden bugüne gelişen ortak bir birikimi olduğu vurgulanır.

    T9.2.5. Erken İlk Çağ’da coğrafya ve iklimin, insanların hayat ve geçim tarzları üzerindeki belirleyici etkisini kavrar.
    a) Kadim dünyada insan-tabiat ilişkisinde insanın tabiata hükmeden bir konumda bulunmadığı vurgulanır.
    b) Konar-göçer ve yerleşik toplulukların hayatlarını sürdürdükleri coğrafyalar ve bunların özellikleri harita üzerinde açıklanır.
    c) Konar-göçer ve yerleşik hayat tarzlarının Erken İlkçağdan itibaren birbirlerini tamamlayan ve coğrafi şartlara bağlı olarak tercih edilen hayat tarzları olduğu vurgulanır.
    ç) Erken İlk Çağ’da insan topluluklarının kitlesel göçlerinin sebepleri (geçim imkânını kaybetme, iklim değişikliği, politik değişiklikler, inanç gruplarının baskı altına alınması), belli başlı tarihî örneklerle (Ege Göçleri, Kavimler Göçü, İç Asya’dan Göçler, Filistin’den Yahudi sürgünleri, İlk Hristiyanların Roma baskısından kaçması) ele alınır.
    d) Kadim dünyadaki başlıca tüccar kavimler ve faaliyet bölgeleri (Asur Ticaret Kolonileri, Fenikeliler, Lidyalılar, Soğdlar, Yahudiler) haritada üzerinde tanıtılır. Bu toplulukların siyasi tarihine girilmez.
    T9.2.6. Güç ve yönetim yapılarının insanlık tarihi içerisinde erken İlk Çağ’dan itibaren farklı şekiller aldığını örneklerle açıklar.
    T9.2.7. MÖ 350-MS 1250 arasında Asya ve Avrupa’daki önde gelen siyasi organizasyon türlerini kavrar.
    a) MÖ 350-MS 1250 arasında Asya ve Avrupa’da hüküm sürmüş siyasi teşekküller harita üzerinde verilir ve eş zamanlı tarih şeridi üzerinde gösterilir.
    b) MÖ 350- MÖ 1250 arasında Asya ve Avrupa’da varolmuş siyasi organizasyon türleri, aralarındaki farklılıklar vurgulanarak gücün meşruiyet kaynağı; gücün maddi temel ve kaynakları (coğrafi yapı, hayat ve geçim tarzı, soy dayanışması, silahlı güç); güç paylaşımı ve yönetim organizasyonu temaları çerçevesinde ele alınır.
    c) Söz konusu siyasi organizasyonlar, şu tanımlamalar altında örneklerle ele alınır: Kuşatıcı (cihanşümul) imparatorluklar (Büyük İskender İmp., Roma (Doğu-Batı), Sasaniler); dışlayıcı imparatorluklar (Moğol İmp.); Avrupa’da feodal siyasi yapılar.
    ç) Örnek olarak verilen siyasi yapıların her biri için ayrı ayrı siyasi olaylar tarihine ayrıntılı şekilde girilmez.
    T.9.2.8. Evrensel hukuk ilkelerinin ilk kez kadim medeniyetlerde yazılı kanunlar hâline getirildiğini ayırt eder.
    a) İlk Çağ’ın sonları ve Orta Zamanlarda hüküm süren önemli cihanşümul imparatorluklarda çıkartılan önemli kanun metinlerine (Roma hukuku, Justianus Kanunları, Cengiz Yasası) yer verilir.
    b) Seçme örneklerden (kanunnameler, aile ve iş akitleri, ceza infaz yöntemleri) hareketle, evrensel hukuk ilkelerinin insan topluluklarının kültür ve gelişmişlik düzeyi ve sosyo-ekonomik hayat tarzları gibi sebeplerle uygulamada farklılıklar gösterebileceği vurgulanır.
    c) Toplum içindeki farklı güç ve menfaat gruplarının hukuk ilkelerini kendi çıkarları doğrultusunda değiştirmesinin toplum düzeninde yol açtığı olumsuzlukların tartışılması sağlanır.
    T9.2.9. İlk Çağ’ın sonları ve Orta Zamanlarda konar-göçer ve yerleşik hayat tarzlarının topluluklarının askeri organizasyonlara etkilerini kavrar.
    a) Anılan dönemde Asya ve Avrupa’da varolmuş askerî organizasyon türleri teşkilat, teçhizat ve doktrin açısından ele alınır. İlk Çağ’ın sonları ve Orta Zamanlardaki askerî yapılar tanıtılırken ayrıntılara ve her bir devlet için ayrı ayrı örneklendirmeye gidilmez.
    b) Yerleşik ve konar-göçer toplulukların savaşma pratikleri arasındaki farklar ve benzerlikler, sosyal ve ekonomik yapılarıyla ilişkilendirilerek ele alınır.
    T9.2.10. Kadim dünyada geçimlik ekonomi tipinin hâkim olmasının sebeplerini kavrar.
    a) Geçimlik tarım ekonomisinde istihdam edilen farklı emek türleri (hür köylü, toprağa bağlı köylü, serf ve köle emeği) üzerinde durulur.
    b) Tarıma dayalı ekonomilerde artı ürünün bölüşümü ile toprak mülkiyeti ve vergilendirmenin kadim siyasi ve sosyal düzenler (monarşi, feodalite, tabakalı toplum, kast sistemi) oluşmasındaki işlevleri ele alınır.
    c) İnsan ve hayvan gücüne dayalı kadim tarım ekonomisinin üretim kapasitesinde sınırlılık ile toplumsal düzenin gelenekçi yapısı arasındaki ilişki vurgulanır.
    ç) Semavi dinler ve kadim dünyanın diğer inanç sistemlerinin beslediği kanaatkârlık kültürü ve züht anlayışı ile geçim ekonomisi arasındaki ilişkiler vurgulanır.
    d) İlk Çağ’ın sonları ve Orta Zamanlarda Asya ve Avrupa arasındaki ticarette kullanılan nakliye araçları, ticarete konu olan mallar, ticaret mekanları (agora, arasta, karum, çarşı, ribat-kervansaray, han) ve madeni para (sikke) türlerine değinilir.
    e) Kral Yolu, İpek Yolu ve Baharat Yolunun dünya ticaretindeki rolüne ve bu yollara hâkim olma mücadelelerinin sebebine vurgu yapılır. Söz konusu ticaret güzergâhları harita üzerinde ele alınır.
    T9.2.11. İnsanın yeryüzündeki varoluşunu anlamlandırmada inanç sistemlerinin etkisini kadim dünya örnekliğinden hareketle değerlendirir.
    İnsanlık tarihinin ilk dönemlerinden itibaren hayatın kaynağı, manası ve sonu gibi konuların inanç sistemleri (din, felsefe, mitoloji) tarafından farklı şekillerde anlamlandırıldığı vurgulanır.
    T9.2.12. Tek tanrı inancının insanlık tarihiyle birlikte ortaya çıktığını ve süreç içerisinde çok tanrılı inanış sistemlerine dönüşebildiğini kadim dünya örnekliğinden hareketle ayırt eder.
    a) Tek tanrı inancının ortaya çıkışı Hz. Âdem ve Hz. İbrahim örneklerinden hareketle ele alınır.
    b) Tek tanrı inancı kapsamında Yahudilik ve Hıristiyanlık gibi semavi dinlerin ortaya çıkışı, ilk mensuplarının yaşadığı sıkıntılar ve orta zamanlarda bu dinlerin kurumsallaşarak mezheplere ayrılması gibi olgulara değinilir.
    c) Eski Mısır, Mezopotamya, Anadolu, Yunan dinî inanışları ve felsefeleri; Gök Tanrı inancı; Şamanizm inancı; Manihaizm; Zerdüştlük; Budizm gibi inanışlar ve felsefi sistemlerin, ayrıntılarına girilmeden, tek tanrı inancı ile benzer ve farklı yönleri üzerinde durulur.
    ç) Kadim dünyada insan topluluklarının yerleşik hayata geçişinde ve Göbekli tepe, Ur, Hattuşaş, Konstantinopolis, Urfa ve Kudüs gibi örnekler üzerinden şehirlerin fiziki dokusu ve sosyal hayatında din, din adamları ve mabetlerin oynadığı başat rol üzerinde durulur.
    d) İnsan topluluklarının yeryüzü serüveninde evrensel tek tanrı inançlarının yerelleşip sadece tek bir topluluğa ait veya somutlaştırılarak çok tanrılı hâle geldiği vurgulanır.
    e) Kadim dünya örneklerinden hareketle ortak inanç ve dinlerin insanların toplu olarak yaşamasını sağlayan birleştirici unsurlardan biri olduğu vurgulanır.
    f) Sosyal barışın sürdürülebilmesi için farklı dinî ve felsefi sistemlere saygı duymanın gerekliliği üzerinde durulur.
    T9.2.13. Medeniyetin ve tarih bilincinin süreklilik kazanmasında yazının icadının rolünü değerlendirir.
    a) Yazının ortaya çıkışından sonra yönetim işleri, vergi kayıtları ve ticaret muhasebesinde kullanılmasının toplum düzeninin kalıcı hâle gelmesi ve geçmişten geleceğe süreklilik arz etmesindeki rolü vurgulanır.
    b) Yazılı kültürlere ait dillerin (Sanskritçe, Latince, Yunanca, Arapça, Pehlevice-Farsça, Türkçe, Çince) yüzyıllar boyunca farklı kavimleri bir medeniyet çevresinde birleştirdiği vurgulanır.
    T9.2.14. Kadim bilim anlayışının mutlak hakikat arayışı ile ilişkisini değerlendirir.
    a) Kadim Dünyada bilimin din veya felsefe ile bağlantılı teorik (nazari) bir fikrî faaliyet olarak yürütüldüğü vurgulanır.
    b) Kadim Dünyada tıp, astronomi ve coğrafya bilimlerinin amaç, konu ve yöntem açılarından modern çağın uygulamalı fen-mühendislik bilim faaliyetleriyle karşılaştırılması sağlanır.

    3. ÜNİTE: KADİM AVRASYA’DA TÜRKLER
    T9.3.1. Türk topluluklarının Asya’da tarih sahnesine çıktıkları ve yaşadıkları alanları ve başlıca kültür çevrelerini kavrar.
    Kadim zamanlarda Türk topluluklarının Asya’da yaşadıkları ve hâkim oldukları alanlar harita üzerinde verilir. Bu kültürlerin zaman akışı tarih şeridi üzerinde gösterilir.
    T9.3.2. İç Asya’da kadim zamanlarda kurulmuş Türk siyasi teşekküllerinin güç ve yönetim yapısını açıklar.
    a) Asya Hunları, Kök Türk ve Uygur devletleri, birer boy birliği (Kabile konfederasyonu) olarak gücün meşruiyet kaynağı (Gök-Tengri, Kut); gücün maddi temel ve kaynakları (coğrafi yapı, konar-göçer hayat tarzı, soy dayanışması, silahlı güç); güç paylaşımı ve yönetim organizasyonu (kurultay, doğu-batı ayrımı, ülüş ilkesi) temaları çerçevesinde ele alınır.
    b) Kadim zamanlarda Türk toplum ve hukuk düzenlerinde “Töre”nin yeri ve önemi vurgulanır.
    c) Örnek olarak verilen siyasi yapıların her biri için ayrı ayrı siyasi olaylar tarihine ayrıntılı şekilde girilmez.
    T9.3.3. Kavimler Göçü’nün sebep ve sonuçlarını siyasi, sosyal, kültürel ve ekonomik açılardan değerlendirir.
    a) Kavimler Göçü öncesinde Asya ve Avrupa’daki durum harita üzerinde gösterilir.
    b) Avrupa Hun Devleti’nin kuruluşu ve Avrupa’ya etkilerine (Attila’nın İtalya Seferi vb.) değinilir.
    T9.3.4. Kadim zamanlarda Türk topluluklarının hayat ve geçim tarzlarını, yaşadıkları coğrafyayla ilişkilendirir.
    a) Tarıma uygun olmayan bozkır coğrafyasının kadim Türk topluluklarının çoban konar-göçerlik hayat tarzına yönelttiği vurgulanır.
    b) Kadim Türk topluluklarının çeşitli dönemlerde Asya içi ve dışına yaptıkları kitlesel göçlerin hayat ve geçim tarzlarıyla ilişkisi açıklanır.
    T9.3.5. Kadim zamanlarda Türk topluluklarının çevrelerindeki yerleşik imparatorluklarla ilişkilerinin çok boyutlu yapısını kavrar.
    a) Konar-göçer ve yerleşik topluluklar arasındaki ilişkilerin çatışma ve uzlaşma eksenli olarak askeri ve ekonomik boyutlarının olduğu vurgulanarak, Hunlar ve Kök Türklerin Çin ve Bizans İmparatorlukları ile ilişkilerinden örnekler ele alınır.
    b) Hun, Kök Türk, Uygur ve Hazar siyasi teşekküllerinin hâkimiyetleri altındaki topraklarda ticareti canlandırmaya yönelik politikaları ve gerekçeleri üzerinde durulur.
    T9.3.6. Kadim zamanlarda Türk hayat tarzında askerî kültürün önemini kavrar.
    Türk topluluklarının geliştirdiği ve Dünya askerî tarihine mal olmuş teşkilat, teçhizat ve taktikler (süvarilik, Onlu Teşkilat, ok ve yay, üzengi, Turan taktiği) vurgulanır.

    4. ÜNİTE: KADİM İSLAM MEDENİYETİ
    T9.4.1. İslamiyet’in doğuşu sırasında Arap Yarımadası’nın genel durumunu kavrar.
    a) Hz. Muhammed’in tebliğe başlaması öncesinde Mekke ve Arabistan Yarımadası’ndaki toplum düzeni ve siyasi durum ana hatlarıyla ele alınır.
    b) Cahiliye dönemi kavramı, toplum düzeni açısından açıklanır.
    T9.4.2. İslam’ın toplum hayatına dair ilkelerinin güç ve yönetim alanına yansımalarını değerlendirir.
    a) İslam’ın insanı yaratılışına uygun bir siyasete yönlendirmek istediği, öteki (diğer insan toplulukları ve inanç sistemleri) ile ilişkisini de fayda ve liyakat temelli bir adalet anlayışı üzerine kurduğu vurgulanır.
    b) Medine Sözleşmesi’nin öngördüğü toplum düzeni ele alınır.
    c) İslam’ın geçim ve ekonomik hayata dair vaz ettiği prensipler ve uygulamalarına değinilir.
    T9.4.3. Dört Halife Dönemi’nde İslam coğrafyasının genişleme sürecini değerlendirir.
    a) Hz. Muhammed ve Dört Halifenin, İslam’ın erken döneminde toplum düzeni ve idarede dinî akidelere uyma konusunda gösterdiği hassasiyet örnekler üzerinden ele alınır.
    b) Dört Halife Dönemi’nde İslam toplumunun idaresi, sınırların genişlemesi ve ihtidalar üzerinde durulur.
    c) Dört Halife Dönemi’nde yaşanan siyasi mücadeleler ve sosyal karışıklıkların sebeplerine ana hatlarıyla değinilir.
    T9.4.4. Emeviler ile birlikte İslam Devleti’nin yapısında meydana gelen değişimi kavrar.
    a) Emeviler Dönemi’nde Hilafetin saltanat esaslı dönüştüğü ve Arap olmayan unsurların (Mevali) siyaseten dışlandığı vurgulanır
    b) Emeviler Dönemi’nde inanç-siyaset ilişkisi ve keskinleşmeye başlayan mezhebi yönelimler üzerinde durulur.
    T9.4.5. Abbasi Devleti’nde Türklerin askerî ve siyasi hayattaki rollerini kavrar.
    Emevi ve Abbasiler dönemlerinde İslam’ın Kuzey Afrika ve Avrupa’daki yayılışı üzerinde durulur.
    T9.4.6. İslam düşüncesinde ilmin maksadının insanın mutlak hakikate varması ve ebedi saadete erişmesi olduğunu kavrar.
    a) İslam alimlerinin kadim dünyadaki diğer ilim geleneklerine benzer şekilde nazari ve bütüncül bir ilim anlayışına sahip oldukları vurgulanır.
    b) İslam medeniyetinde ilimle meşgul olan müesseseler (Beytülhikme, medrese, camiler vb.) tanıtılır.
    T9.4.7. Sekizinci ve on ikinci yüzyıllar arasında İslam medeniyetinin ilmî faaliyetlerini değerlendirir.
    a) İslam’ın bilime yüklediği insanı mutlak hakikate ve ebedi saadete ulaştırma misyonu vurgulanarak İslam medeniyetinde kabul görmüş dinî (naklî) ve aklî ilimler ayrımı üzerinde durulur.
    b) İslam ilim geleneğinde bilgi kaynakları arasında akıl ve beş duyunun yanı sıra vahiy ve sezginin de yer aldığı açıklanır.
    c) Kadim İslam medeniyet düşünce bilim tarihine geçmiş önemli âlimler, kronolojik sıralama içerisinde farklı ilgi alanları işaret edilerek gösterilir.
    ç) İslam dünyasında ortaya çıkan bilimsel gelişmelere, bu gelişmelerin Avrupa’ya yayılma güzergâhlarına ve etkilerine değinilir.
    d) Müslüman âlimlerin matematik, tıp, coğrafya, tarih ve tabiat bilimlerine katkılarına örnekler verilir.

    5. ÜNİTE: TÜRKLERİN İSLAMİYETİ KABULÜ VE SELÇUKLU TÜRKİYESİ
    T9.5.1. Türklerin İslamiyet’i kabul etme sürecine etki eden faktörleri açıklar.
    a) İslamiyet’in Arabistan Yarımadası dışına yayılması ve farklı kavimlerin (Acemler, Berberiler, Türkler vs.) bu dini hangi aracılar üzerinden ve ne şekilde kabul ettiği kronolojik düzen içerisinde ele alınır.
    b) Türk toplulukların İslamiyet’i kabulünün, bir anda ve toplu olarak değil aşamalı ve farklı tarihlerde gerçekleştiği vurgulanır.
    c) Oğuz Türklerinin İslamiyet’i kabul etmelerinin Türk ve İslam tarihleri açısından önemi, meydana getirdiği sosyal ve kültürel değişim ile birlikte ele alınır.
    T9.5.2. Müslüman Türklerin kurduğu ve idaresi altında yaşadığı ilk siyasi teşekküllerin yapısını değerlendirir.
    Gazneli ve Karahanlı siyasi teşekküllerinin, Türklerin yerleşik hayata geçişi ve İslamlaşması açılarından önemleri ele alınır.
    T9.5.3. Büyük Selçuklu Devleti Dönemi’ndeki başlıca siyasi ve sosyal gelişmeleri kavrar.
    a) Büyük Selçuklu Devleti’nin güç ve yönetim yapısı, cihanşümul bir imparatorluk olarak gücün meşruiyet kaynağı; gücün maddi temel ve kaynakları); güç paylaşımı ve yönetim organizasyonu temaları çerçevesinde ele alınır.
    b) Büyük Selçuklu devlet teşkilatında, İran ve Türk devlet geleneklerine ait unsurların birlikte varlığına vurgu yapılır.
    c) Nizamülk’ün Siyasetnâme adlı eseri, devlet yöneticilerinde aranan özellikler (adil olma vb.) açısından incelenir.
    T9.5.4. Anadolu’ya yapılan Türk göçlerinin sebeplerini stratejik sonuçlarıyla ilişkilendirir.
    a) Oğuz boylarının Horasan’dan Anadolu’ya Birinci ve İkinci Dalga göçlerinin siyasi, sosyal ve ekonomik nedenlerine değinilir.
    b) Oğuz Göçleri sırasında Anadolu’nun nüfus yapısı (etnik, kültürel, inanç grupları), siyasi, sosyal ve ekonomik durumu (Bizans İmparatorluğu ve tekfurlar) ile Türklerin Anadolu’da yerleşmesini kolaylaştıran nedenler üzerinde durulur.
    T9.5.5. Türklerin Anadolu’da devletleşme sürecini etkileyen faktörleri açıklar.
    a) Anadolu’da kurulan ilk dönem Türk beylikleri harita üzerinde verilir.
    b) Anadolu’da kurulan ilk Türk beylikleri ile Türkiye Selçuklu Devleti’nin kurulmuş olduğu coğrafyanın özellikleri ile siyasi, sosyal, ekonomik özellikleri üzerinde durulur. Beyliklerin ayrıntılı siyasi tarihine girilmez.
    T9.5.6. Anadolu’da Türk hâkimiyetinin kurulma sürecinde dönüm noktası olan askeri olayların Türkiye Tarihi’nin gelişim sürecine etkilerini değerlendirir.
    a) Malazgirt Muharebesi, Miryakefalon Muharebesi, I ve IV. Haçlı Seferleri ile Kösedağ Savaşı’nın neden ve sonuçlarının Anadolu Türk Tarihinin gelişim sürecine etkileri üzerinde durulur. Konunun işlenişinde siyasi ve fiziki haritalardan yararlanılmalıdır.
    b) Çağdaş Latin ve Arap kaynaklarında Anadolu’nun ilk kez 13. yüzyılda Türkiye (Turchia, Turkiya) olarak anılmasına vurgu yapılır.
    c) Anadolu’ya gelen Oğuz boylarının yerleşik hayata geçememelerinin devletleşme sürecini yavaşlattığı üzerinde durulur. Oğuz boylarının önceki dönemlerde boy birliği ya da beylik gibi geçici siyasi çatılar altında bir araya gelme alışkanlığı vurgulanır.
    T9.5.7. Anadolu’da Selçuklu Türklerinin Haçlılarla mücadelesini sebep sonuç ilişkisi bağlamında kavrar.
    Haçlılarla mücadele bağlamında Selahaddin Eyyubi ve Eyyûbiler Devleti ele alınır.
    T9.5.8. Anadolu’da kurulan ilk Türk siyasi teşekküllerinin birbirleriyle ve çevre devletlerle olan ilişkilerindeki uzlaşma ve çatışmaların gerekçelerini ve sonuçlarını açıklar.
    a) Anadolu’da kurulan ilk Türk beyliklerinin birbirleriyle ve çevre devletlerle olan uzlaşma ve mücadelelerinin gerekçeleri üzerinde durulur. Beyliklerin ayrıntılı tarihine girilmez.
    b) Türkiye Selçuklu Devleti’nin Moğollara karşı mücadelesinde çevresindeki diğer devlet ve beyliklerle uzlaşma arayışları ile aldıkları tedbirler üzerinde durulur.
    c) Moğol İstilasının Türkiye Selçuklu Devleti’nin yıkılışına etkileri üzerinde durulur.

    REKLAMS

    CEVAP VER

    Please enter your comment!
    İsminiz