Türk Kültür ve Medeniyet Tarihi dersi Ünite, konu ve kazanımları

    0
    423
    article top
    article inline

    Türk Kültür ve Medeniyet Tarihi dersi Ünite, konu ve kazanımları 

    ÜNİTE, KONU, KAZANIM VE AÇIKLAMALARI
    1. TÜRKLERDE DEVLET TEŞKİLATI Kavramlar ve Terimler
    Bağımsızlık, teşkilat, ülke, millet, halk, hâkimiyet, kut, kurultay, toy, töre Konu, Kazanım ve Açıklamaları
    1.1. İlk Türk Devletlerinde Yönetim Anlayışı
    1.1.1. İlk Türk devletlerinde devlet yönetim anlayışını açıklar.
    a. İlk Türk devletlerinde hükümdarın özellikleri, görevleri ve kullandığı ünvanlar üzerinde durulur.
    b. Gök Tanrı inancının Türk yönetim anlayışına etkisi üzerinde durulur.
    c. “Kızıl Elma” ve “Türk cihan hâkimiyeti” anlayışı Orhun yazıtlarından alıntılarla verilir.
    1.2. İlk Türk Devletlerinde Teşkilat Yapısı
    1.2.1. İlk Türk devletlerinin teşkilât yapısını açıklar.
    a. Boylar konfederasyonunun ortaya çıkışı, üstlendikleri toplumsal roller ve Türk devlet teşkilât yapısına etkileri üzerinde durulur.
    b. Ordu teşkilatının yapısına ve önemine değinilir.
    c. İlk Türk devletlerinin dünya askerî tarihine mâl olmuş teşkilat, teçhizat ve taktiklerine (onlu teşkilat, süvarilik, turan taktiği, ok ve yay, üzengi, miğfer, vb.) değinilir.
    1.3. İlk Müslüman Türk Devletlerinde Yönetim Anlayışı
    1.3.1. İlk Müslüman Türk Devletlerinde yönetim anlayışını açıklar.
    a. Hâkimiyet anlayışı ve hâkimiyet sembollerindeki değişim ve süreklilik üzerinde durulur.
    b. İslâm inancının Türk yönetim anlayışına etkisi üzerinde durulur.
    c. Kutadgu Bilig ve Siyasetname’den alıntılar yapılarak devlet yöneticilerinde aranan özellikler (adil olma vb.) üzerinde durulur.
    1.4. İlk Müslüman Türk Devletlerinde Teşkilât Yapısı
    1.4.1. İlk Müslüman Türk Devletleri ile İslam öncesi Türk devletlerinin teşkilât yapısını karşılaştırır.
    Karahanlı, Büyük Selçuklu ve Türkiye Selçuklu devletlerinin teşkilât yapısının ilk Türk devletleriyle karşılaştırılması sağlanır.
    1.5. Osmanlı Devleti Yönetim Anlayışı
    1.5.1. Osmanlı Devleti’nin yönetim anlayışını açıklar.
    a. Osmanlı Devleti’nin yönetim yapısı ve felsefesinin Türk tarihindeki yönetim sistemleri içerisindeki yeri vurgulanır.
    29
    b. Yönetim anlayışı ile devlet-halk ilişkisi; “Devlet-i Ebed Müddet”, “Devlet-i Aliyye” “Nizam-ı Âlem”, “Reâya (halk), “Zımmî”,“Tevdî-i Emanet” , “Kapı kulları”, “İstîmalet”, “Kesrette Vahdet” kavramları üzerinden ele alınır.
    1.5.2. Osmanlı Devleti yönetim anlayışı ile ilk Müslüman Türk devletlerinin yönetim anlayışını karşılaştırır.
    a. Osmanlı Devlet yönetim anlayışında uygulanan veraset sistemindeki değişim örneklerle açıklanır.
    b. Tanzimat öncesi, Tanzimat ve Meşrutiyet dönemleri yönetim anlayışları karşılaştırmalı olarak verilir.
    c. Tanzimat ve Meşrutiyetle birlikte yöneticilerin nitelik ve görevlerindeki değişim üzerinde durulur.
    1.6. Osmanlı Devleti Teşkilât Yapısı
    1.6.1. Osmanlı Devleti’nin teşkilât yapısını açıklar.
    a. Merkezî, taşra ve askerî teşkilâtın temel özellikleri ile tarihî süreçte ortaya çıkan değişiklikler üzerinde durulur.
    b. Osmanlı savaş organizasyonunun planlaması, ekonomisi, lojistik yönü, insan kaynağı yönlerine değinilir.
    c. II. Mahmut dönemi, Tanzimat ve Meşrutiyetle birlikte devlet teşkilatlanması ve ordu yapısında meydana gelen değişimin gerekçelerine değinilir.
    ç. I. Murat, II. Mehmet, I. Süleyman ve II. Mahmut’un öne çıkan yönlerini vurgulayan kısa biyografilerine yer verilir.

    2. TÜRKLERDE TOPLUM YAPISI Kavramlar ve Terimler
    Oguş, urug, boy (bod), bodun , il (devlet), devlet baba, konargöçer Konu, Kazanım ve Açıklamaları
    2.1. İlk Türk Devletlerinde Toplumsal Yapı
    2.1.1. İlk Türk devletlerinde toplumsal yapının temel özelliklerini açıklar.
    a. Sosyal yapıda, oguş, urug, boy (bod), bodun ve il (devlet) kavramları üzerinde durulur.
    b. Aile ve devlet arasındaki ilişki “Devlet Baba” kavramı üzerinden ele alınır.
    c. Türk toplum yapısında kadının üstlendiği roller üzerinde durulur.
    ç. Eski Türk inancının toplum yapısına etkisi vurgulanır.
    2.2. İlk Müslüman Türk Devletlerinde Toplumsal Yapı
    2.2.1. İlk Müslüman Türk devletlerinde toplumsal yapıyı oluşturan unsurları açıklar.
    30
    a. İslâmiyet öncesi Türk devletleri ile İlk Müslüman Türk Devletlerindeki sosyal yapı karşılaştırılır.
    b.Tekke ve zaviyelerin sosyal dayanışma ve iskan siyasetinin uygulanmasındaki rolü vurgulanır.
    c. Selçuklularda Hasan Sabbah, Haşhaşîlik, Babaîlik gibi inanç temelli toplumsal olaylar günümüzdeki olaylarla ilişkilendirilir.
    2.3. Osmanlı Devletinde Toplumsal Yapı
    2.3.1. Osmanlı toplumunda toplumsal yapının şekillenmesinde etkili olan unsurları açıklar.
    a. Osmanlı toplumunda Millet Sistemi bir arada yaşama, hoşgörü ve farklılıklara saygı anlayışı çerçevesinde ele alınır.
    b. İskân siyasetinin Osmanlı toplumuna olan etkisi günümüzle ilişkilendirilerek ele alınır.
    c. Toplum yaşamında vakıfların önemi, işleyişi ve vakıflar aracılığıyla gerçekleşen hizmetler üzerinde durulur.
    ç. Osmanlı mahalle anlayışı, aile hayatı, günlük yaşam, misafirperverlik, evlenme, doğum, ölüm vb. geleneksel törenlere günümüzle ilişkilendirilerek değinilir.
    d. Toplumda yardımlaşma ve dayanışma anlayışıyla kurulan kurumlardan Dârülaceze, Dârüleytam, Bîmaristan, İmarethane ile engellilerin bakımına yönelik kurulan kurumlara değinilir.
    e. Osmanlı Devleti’nin farklı etnik ve dinî unsurlara karşı tutumu ile Endülüs’te Müslüman ve Yahudilere karşı izlenen politikanın karşılaştırılması sağlanır.
    2.3.2. Tanzimat sonrası Osmanlı toplumsal yaşamında meydana gelen değişiklikleri açıklar.
    a. Değişen yaşam biçiminin giyim, yeme- içme kültürü, gündelik yaşam ve mekânlara yansıması; fotoğraf, gravür, resim ve o döneme ait edebî eserlerden yararlanılarak ele alınır.
    b. 93 Harbi ve Balkan Savaşları’ndan sonra Anadolu’ya yapılan göçlerin toplumsal yapıya etkisi günümüz Türkiye’sine yapılan göçlerle bağlantı kurularak ele alınır.
    2.4. Cumhuriyet Döneminde Toplumsal Yapı
    2.4.1. Cumhuriyet Dönemi ile Meşrutiyet Dönemini toplumsal yapıda meydana gelen değişiklikler açısından karşılaştırır.
    Tarımsal üretimdeki artışın refaha etkisi ve köylerden kentlere göç, şehirleşme, şehirlerde oluşan yeni sosyal sınıflar, üretim ve eğitime dayalı ortaya çıkan yeni zengin ve aydın sınıfların edindikleri sosyal statülere döneme ait edebî eserlerden örnekler verilerek değinilir.

     

     

    3. TÜRKLERDE HUKUK Kavramlar ve Terimler
    Töre, yargu, yargan, yasama, örfî hukuk, şer’î hukuk, kanunnâme, adaletnâme
    31
    Konu, Kazanım ve Açıklamaları
    3.1. İlk Türk Devletlerinde Hukuk
    3.1.1. İlk Türk devletlerindeki hukukî yapının özelliklerini açıklar.
    a. Hun, Kök Türk ve Uygurlarda hukukî yapı ile ilgili temel kavramlar (töre, yargu, yargan vb.) üzerinde durulur.
    b. Yasama ve törenin kaynakları ve temel ilkeleri ilk Türk devletlerine ait sözlü kaynaklardan (destan vb.) yararlanılarak verilir.
    c. İlk Türk devletlerindeki adalet anlayışı (bireysel haklar, insan-devlet ilişkisi, liyakat, cezalandırma, eşitlik vb.) üzerinde durulur.
    3.2. İlk Müslüman Türk Devletlerinde Hukuk
    3.2.1. İslamiyet’in kabulünden önce ve sonra Türk Devletlerindeki hukuk anlayışını karşılaştırır.
    a. Karahanlı ve Türkiye Selçuklularında uygulanan şer’î ve örfî hukuk sistemi değişim ve süreklilik açısından ele alınır.
    b. Türk devlet geleneğindeki adalet anlayışı Kutadgu Bilig’den alıntılarla verilir.
    3.3. Osmanlı Devletinde Hukuk
    3.3.1. Osmanlı Devleti klasik dönem hukuk sistemindeki değişimi açıklar.
    Osmanlı’da örfî hukuk sisteminin gelişimi kanunnâme (Umumi kanunnâmeler, Sancak kanunnâmeleri, Hususî Kanunnâmeler) ve adâletnâme örnekleri üzerinden ele alınır.
    3.3.2. Tanzimat ve Meşrutiyet dönemlerinde Osmanlı Devleti hukuk sisteminde meydana gelen değişimi açıklar.
    a.Tanzimat öncesi II. Mahmut Döneminde hukuk alanında yapılan değişikliklere değinilir.
    b. Osmanlı hukuk sistemindeki ikili yapının (Şer’iye ve Nizamiye Mahkemeleri) ortaya çıkışı ve sonuçları üzerinde durulur.
    c. Mecellenin niteliği, özgünlüğü ve önemi üzerinde durulur.
    3.3.3. Tanzimat ve Meşrutiyet dönemlerinde Osmanlı Devleti hukuk sisteminde meydana gelen değişimi vatandaşlık hakları açısından değerlendirir.
    Tanzimat Fermanı ile Islahat Fermanı vatandaşlık hukukundaki değişim açısından karşılaştırılır.

     

     

    4. TÜRKLERDE EKONOMİ Kavramlar ve Terimler
    Üretim, tüketim, ulaşım-ticaret, para, finansman, lonca, narh sistemi, ribat, han, kervansaray, merkantalizm, makyavelizm Konu, Kazanım ve Açıklamaları
    4.1. İlk Türk Devletlerinde Ekonomi
    32
    4.1.1. İlk Türk devletlerindeki ekonomik yapıyı açıklar.
    a. Orta Asya coğrafyasının ekonomik faaliyetlere etkisine değinilir.
    b. Yerleşik hayatın ekonomi anlayışında meydana getirdiği değişim vurgulanır.
    4.2. İlk Müslüman Türk Devletlerinde Ekonomi
    4.2.1. Türk-İslam devletlerindeki ekonomik yapıyı açıklar.
    a. Karahanlı, Büyük Selçuklu ve Türkiye Selçuklu devletlerinin ekonomik yapıları üzerinde durulur.
    b. İkta sistemi ve ahilik teşkilâtının ekonomik hayattaki rolleri üzerinde durulur.
    c. Ahiliğin meslek etiği ile günümüzdeki ticari hayata ait etik değerler örneklerle karşılaştırılır.
    ç. Türkiye Selçuklu Devleti’nin ticareti geliştirmek için aldığı önlemlere değinilir.
    d. İkinci Türk beylikleri dönemi Anadolu’da ticari yaşamdaki gelişmelere değinilir.
    4.3. Osmanlı Devletinde Ekonomi
    4.3.1. Osmanlı Devleti’nin klasik dönem ekonomik yapısını açıklar.
    a. Osmanlı Devleti’nin üretim ve arz yönlü ekonomi anlayışı gerekçeleriyle açıklanır.
    b. Osmanlı ekonomik yapısını oluşturan üretim, tüketim, ulaşım-ticaret, para, finansman, lonca ve narh sistemi üzerinde durulur.
    c. Osmanlı döneminde üretimin devamlılığını sağlamaya yönelik alınan tedbirler üzerinde durulur.
    ç. Kapalıçarşı ve kapanların ekonomideki rolü üzerinde durulur.
    d. Kapitülasyonların ekonomik gerekçelerine ve etkilerine değinilir.
    e. Vakıf sistemi ve işleyişinin toplumsal dayanışma ve iktisadi refaha katkıları günümüz örnekleriyle ilişkilendirilerek ele alınır.
    4.3.2. XVII. Yüzyıl sonrası Osmanlı Devleti’ndeki ekonomik yapıyı açıklar.
    a. Üretim yapısındaki çözülmenin iç ve dış nedenleri kanıtlar (tarihsel metinler, istatistikî veriler vb.) üzerinden ele alınır.
    b. Bu dönemde Osmanlı Devleti’nde uygulanan para politikası ve tağşiş üzerinde durulur.
    c. Tımar sisteminden mukataa ve malikâne sistemine geçişin etkisi ele alınır.
    ç. Coğrafi keşifler, kapitülasyonlar ve Sanayii İnkılabının Osmanlı ekonomisine etkilerine değinilir.
    d. Batıda ekonomik yaklaşımdaki değişimlere (merkantalizm, makyavelizm vb.) karşın Osmanlı ekonomik sisteminin durağanlığının nedenleri ve sonuçları örneklerle ele alınır.
    4.4. Cumhuriyet Döneminde Ekonomi
    4.4.1. Cumhuriyetin ilk yıllarındaki ekonomik yapı ve yaklaşımları açıklar.
    a. 1929 Dünya Ekonomik Krizi’nin Türk toplumuna etkilerine örnek olaylar üzerinden değinilir.
    33
    b. Ekonomik bağımsızlık açısından Cumhuriyetin ilk yıllarında uygulanan iktisadî yapı ve yaklaşımlar üzerinde durulur.

     

    5. TÜRKLERDE EĞİTİM VE BİLİM Kavramlar ve Terimler
    ozan, tekke, zaviye, sahn-ı seman, darülmuallimat, Darülfünûn, Enderun Konu, Kazanım ve Açıklamaları
    5.1. İlk Türk Devletlerinde Eğitim ve Bilim
    5.1.1. İlk Türk devletleri dönemi eğitim ve bilim faaliyetlerini açıklar.
    a. Örnekler üzerinden Hun, Kök Türk ve Uygurların eğitim ve bilim faaliyetleri ele alınır.
    b. 12 Hayvanlı Türk takvimi örneğinden yola çıkılarak ilk Türk devletlerinde bilim anlayışına yer verilir.
    ç. Uygurlar dönemi eğitim ve bilim faaliyetleri (alfabe, matbaa, kağıt) ele alınır.
    5.2. İlk Müslüman Türk Devletlerinde Eğitim ve Bilim
    5.2.1. İlk Müslüman Türk devletlerinde eğitim ve bilim alanındaki faaliyetleri açıklar.
    a. Mescit, ribat, tekke ve zaviyelerin eğitimdeki rolüne değinilir.
    b. Nizamiye Medreselerinin kuruluş amacı ve işlevleri ele alınır.
    c. Ahiliğin mesleki eğitimdeki rolüneyer verilir.
    ç. Dönemin öne çıkan bilim insanlarının (Farabî, Bîrunî, İbni Sina, Harezmî vb.) bilime katkılarına yer verilir.
    d. Gevher Nesibe Hatun Şifahanesi üzerinden İlk Müslüman Türk Devletlerinde tıp alanındaki gelişmelere değinilir.
    5.3. Osmanlı Devletinde Eğitim ve Bilim
    5.3.1 Tanzimat öncesi Osmanlı Devleti’ndeki eğitim ve bilim faaliyetlerini açıklar.
    a. Mahalle/sıbyan mektepleri, medrese, Enderun mektebi, harem ve şehzadegân mekteplerinin işlevi ve bu kurumlarda verilen eğitim üzerinde durulur.
    b. Sahn-ı Seman Medreseleri üzerinden Osmanlıdaki yüksek eğitimin önemine değinilir.
    c. Osmanlı eğitim sistemindeki bozulmalar döneme ait örnek metinler üzerinden ele alınır.
    5.3.2. Tanzimat sonrası Osmanlı eğitim sisteminde meydana gelen gelişmeleri açıklar.
    a. Bu dönemde Osmanlı Devleti’nde batı tarzı okullaşma süreci(Rüştiye, idadî, Darülfünûn, darülmuallimat, Mekteb-i Hukuk ve Sanayi-i Nefise Mektepleri) ele alınır.
    b. II. Abdülhamit Dönemi eğitim alanındaki faaliyetlere değinilir.
    c. II. Abdülhamit Dönemi eğitim alanında yapılan yenilik ve uygulamaların Cumhuriyet dönemine etkileri vurgulanır.
    ç. Osmanlı Devleti’ndeki azınlık ve yabancı okullar ile faaliyetlerine yer verilir.
    34

     

     

    6. TÜRKLERDE SANAT Kavramlar ve Terimler
    çadır sanatı, anıt mezar, hayvan üslubu sanatı, halı, maden sanatı, ribat, kümbet, türbe, kervansaray, han, medrese, minyatür, ebru, çini, hat, tezhip, türk üçgeni, dini mimari, sivil mimari, el sanatları Konu, Kazanım ve Açıklamaları
    6.1. İlk Türk Devletlerinde Sanat
    6.1.1. İlk Türk Devletlerinde yaşam biçiminin sanata etkilerini açıklar.
    a. Güncel bulgulardan hareketle Hun, Kök Türk ve Uygurlardaki sanat anlayışı üzerinde durulur..
    b. Türklerdeki toplumsal yaşam ve dinî inanışın sanata etkileri üzerinde durulur.
    c. İlk Türk devletlerinde şehir mimarisi (kent, ordu, uluş, balık) üzerinde durulur.
    ç. Türk sanat ve mimarisinde kullanılan renklerin, sembollerin ve motiflerin ifade ettikleri anlamlar değişim ve süreklilik açısından ele alınır.
    6.2. İlk Müslüman Türk Devletlerinde Sanat
    6.2.1. İslamiyet’in kabulü ile birlikte Türk-İslam devletlerinde sanat anlayışında meydana gelen değişim ve gelişimi değerlendirir.
    a. Türk -İslam devletlerindeki şehir mimarisine (kale, şehristan ve rabaz) değinilir.
    b. İslamiyet’in kabulü ile birlikte inancın sanata yansıması (maden, halı, minyatür, çini, hat, süsleme ve tezhip) seçilen örnekler üzerinden ele alınır.
    c. İslamiyet’in kabulü ile birlikte inancın mimariye yansıması (saray, medrese, ribat, kervansaray, camii, türbe, kümbet) seçilen örnekler üzerinden ele alınır.
    ç. İslamiyet’in kabulü ile birlikte Türk sanat ve mimarisinde kullanılan renklerin, sembollerin ve motiflerin ifade ettikleri anlamlara değinilir.
    6.3. Osmanlı Devletinde Sanat
    6.3.1. Osmanlı sanatının özgün özelliklerini açıklar.
    a. Hüküm sürdüğü coğrafyadaki kültür ve sanat mirasının Osmanlı sanatına etkileri üzerinde durulur.
    b. Dönemin mimari eserlerin özelliklerine örnek eserler üzerinden değinilir. Eserlerin mimarları kısaca tanıtılır.
    c. Dönemin güzel sanatları (müzik, görsel, edebiyat) örnek eserler üzerinden ele alınır.
    ç. Devlet yöneticilerinin Osmanlı sanatının gelişimine katkıları örneklerle vurgulanır.
    d. Aile yaşamı ile konut arasındaki ilişki ve bunun mimariye yansıması örneklerden yararlanılarak ele alınır.
    e. Osmanlı ve Batı sanatının karşılıklı etkileşimine değinilir.
    6.3.2. Kültürel mirasın korunması ve geleceğe aktarılmasının önemini açıklar.
    Kültürel mirasın korunmasına karşı duyarlı olmanın gerekliliği vurgulanır.
    35
    7. TÜRKLERDE SPOR Kavramlar ve Terimler
    çöğen-çevgan (polo-çukanyon-bandal), tepik, güreş, gökbörü, cirit, mızrak, gökbörü, Kızbörü (Kolbörü), beyge (babiga), kılıç-kalkan, okçuluk, at yarışları, avcılık, çana (kayak) Konu, Kazanım ve Açıklamaları
    7.1. İlk Türk Devletlerinde Spor
    7.1.1. İlk Türk devletlerinde yapılan spor dallarını tanır.
    Türklerin geleneksel spor dallarının (Çevgan, okçuluk, binicilik, güreş, cirit, mızrak, gökbörü, kızbörü, koşu, tepik ve avcılık) işlev ve amaçları üzerinde durulur.
    7.1.2. İlk Türk devletlerinde yaşam biçimleriyle yapılan sportif faaliyetleri ilişkilendirir.
    a. İlk Türk devletlerinde sportif faaliyetlerin askerî amaçlı yapıldığına değinilir.
    b. İlk Türk devletlerinde sporun eğitime, toplumsal dayanışmaya, ahlâka (karakter eğitimi) etkisi üzerinde durulur.
    7.2. Osmanlı Döneminde Spor
    7.2.1. Osmanlı Döneminde sporun toplumsal yaşamdaki yerini açıklar.
    Osmanlı Devleti Döneminde Sporun eğitime, toplumsal dayanışmaya, ahlâka (karakter eğitimi) etkisi üzerinde durulur.
    7.3. Cumhuriyet Döneminde Spor
    7.3.1. Sportif faaliyetlerin önemini açıklar.
    a. Cumhuriyet Dönemindeki çağdaş spor faaliyetlerine değinilir.
    b. Sporun bireysel ve toplumsal etkilerine değinilir.

    REKLAMS

    CEVAP VER

    Please enter your comment!
    İsminiz