10. Sınıf Tarih Dersi İlke Yayınları 4. Ünite Cevapları

0
56

10. Sınıf Tarih Dersi İlke Yayınları 4. Ünite Cevapları

10. Sınıf İlke Yayınları Tarih Ders Kitabı Sayfa 92 Cevabı
Ahmet Yesevi, Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî, Ahi Evran, Yunus Emre, Hacı Bektâş-ı Bayrâm-ı Veli gibi şahsiyetlerin Anadolu’nun kültürel yapısına katkıları hakkında neler biliyorsunuz? Arkadaşlarınızla değerlendiriniz.
Cevap:
SÛFÎLER VE ÂLİMLERİN ÖĞRETİLERİNİN ANADOLU’NUN İSLAMLAŞMASINA ETKİLERİ
Anadolu’nun İslamlaşması, Türk ve İslam tarihinin en önemli olaylarından birini oluşturmaktadır. Anadolu’nun İslamlaşması bir dönemde meydana gelmiş ve kısa süre içinde sona ermiş bir olgu değildir.
XI. yüzyıl başlarında Horasan Bölgesi’nde siyasi birlik kuran Selçuklular, Anadolu’ya Çağrı Bey önderliğinde akınlarda bulundular. 1071 Malazgirt Zaferi’yle de Anadolu kapıları Müslüman Türklere tamamen açıldı. Bundan sonra Türkmenler sadece akın için değil, yerleşme amacıyla Anadolu’ya geçmeye başladı. Diğer yanda Büyük Selçuklu Devleti’nin Türkmenleri Anadolu’ya iskân etme siyaseti de bu yerleşmeye uygun zemin hazırladı. Bunun sonucunda Oğuz boylarına mensup kalabalık Türkmen kitleleri Türkistan, Horasan ve Azerbaycan taraflarından gelerek Anadolu’ya yerleşmeye başladı.


10. Sınıf İlke Yayınları Tarih Ders Kitabı Sayfa 95 Cevabı
Hoca Ahmet Yesevi, Mevlânâ Celâleddîn Rûmî, Hacı Bektâş-ı Veli, Ahi Evran, Yunus Emre ve Hacı Bayrâm-ı Veli düşünceleriyle insanları nasıl etkilemiş olabilirler? Sınıfta arkadaşlarınızla değerlendiriniz.
Cevap:
10. Sınıf İlke Yayınları Tarih Ders Kitabı Sayfa 96 Cevabı
1. Medreselerin kuruluş amaçları hakkında neler biliyorsunuz? Belirtiniz.
Cevap:
2. Türk dünyasında yetişmiş önemli bilim insanlarından hangilerini biliyorsunuz?
Cevap:
OSMANLI DEVLET İDARESİNİ OLUŞTURAN UNSURLAR
Osmanlı devlet idaresi seyfiye (askerî bürokrasi), ilmiye (din, eğitim ve hukuk bürokrasisi) ve kalemiye (sivil bürokrasi) şeklinde birbirini tamamlayan üç bölümden oluşurdu. Bu üç sınıf üyelerinin Müslüman olma zorunluluğu vardı. Bu sınıfların birlikteliği sayesinde Osmanlı Devleti güçlü bir merkezî otoriteye sahip oldu. Bunun sonucunda da üç kıtaya hükmeden büyük bir imparatorluk konumuna erişti.

10. Sınıf İlke Yayınları Tarih Ders Kitabı Sayfa 98 Cevabı
İlmiye sınıfının görevlerini günümüzde hangi kamu mensupları yerine getirmektedir? Belirtiniz.
Aşağıda verilen ilmiye sınıfı üyelerinin görev ve sorumluluklarını ilgili yerlere yazınız.
Cevap:
Şeyhülislam:
Kazasker:
Kadı:

10. Sınıf İlke Yayınları Tarih Ders Kitabı Sayfa 99 Cevabı
OSMANLI EĞİTİM KURUMLARI
XVI. yüzyılda üç kıtaya hükmeden Osmanlı Devleti’nin geniş coğrafyası içinde etnik yapı, din, dil ve yaşadıkları coğrafi bölgelerin özellikleri ile yaşam şekillerinde farklılıklar vardı. Bu farklı özelliklere sahip Osmanlı halkının devletin istediği insan tipi hâline gelmesi ancak eğitim ve öğretim sayesinde mümkündü. Devletin kurumlan eğitimli insanlar sayesinde ayakta durabilirdi. Bu yüzden Osmanlı Devleti eğitime son derece önem verdi. Daha önceki Türk İslam eğitim sistemlerini de örnek alarak yeni bir eğitim sistemi geliştirdi. Bilim insanlarını korudu ve destekledi. Dolayısıyla Osmanlı Devleti’nin büyük bir devlet olmasında uyguladığı başarılı eğitim sistemi önemli rol oynadı.


10. Sınıf İlke Yayınları Tarih Ders Kitabı Sayfa 100 Cevabı
TÜRK DÜNYASINDA YETİŞMİŞ BAZI BİLİM İNSANLARI
Osmanlı medreselerinde ve Türk İslam coğrafyasında birçok ünlü bilim insanı bilimsel faaliyetlerde bulundular. Bilim insanlarının yetiştirdiği öğrenciler bilim hayatının gelişmesine büyük katkı sağladılar. Nitekim Türk dünyasında yetişmiş olan en önemli bilim insanları arasında Akşemseddin, Uluğ Bey ve onun öğrencisi olan Ali Kuşçu’nun yeri oldukça farklıdır.
Cevabı:
10. Sınıf İlke Yayınları Tarih Ders Kitabı Sayfa 101 Cevabı
ETKİNLİK
XV ve XVI. yüzyıllarda Türk ve İslam dünyasındaki diğer bilim insanları hakkında araştırma yapınız. Elde ettiğiniz bilgilerden hareketle bir tarih gazetesi hazırlayarak okul panosunda sergileyiniz.
Cevabı:

10. Sınıf İlke Yayınları Tarih Ders Kitabı Sayfa 102 Cevabı
1. Sözlü halk kültürü kavramı sizde ne gibi duygular ifade etmektedir? Açıklayınız.
Cevap:
2. Şair sultanlar ve eserleri hakkında araştırma yapınız. Araştırma sonuçlarınızı sınıfta sununuz.
Cevap:
OSMANLI’DA SÖZLÜ VE YAZILI KÜLT ÜRÜN TOPLUM HAYATINA ETKİLERİ
Bir kültürün nesilden nesile taşınmasında sözlü ürünlerin büyük bir önemi vardır. Bunlar başlangıçta bir sanatçıya aitken zamanla sanatçının kişilik özelliklerinden sıyrılarak toplumun ortak malı olur. Çünkü sanatçının özelliklerinden sıyrılan eser, toplumun tüm özelliklerini taşır. Ait olduğu toplumun inançlarını, geleneğini, dil özelliklerini yansıtır. Bu eserler yazıya geçirildikleri dönemin tüm özellikleriyle birlikte o eserde donup kalır. İslamiyet Öncesi Dönem’de oluşmaya başlayıp Osmanlı Dönemi’nde zirvede olan sözlü edebiyat ürünleri, bu ürünlerin yazıya geçirilmesiyle zenginleşen halk edebiyatı ve İslamiyet etkisiyle oluşan Divan Edebiyatı, OsmanlI’daki sözlü ve yazılı kültürün en güzel örneklerini barındırır.

 

10. Sınıf İlke Yayınları Tarih Ders Kitabı Sayfa 104 Cevabı
Sözlü ve yazılı kültür unsurlarının Osmanlı toplum hayatına ne gibi etkileri olmuştur? Arkadaşlarınızla değerlendiriniz.
Cevap:

10. Sınıf İlke Yayınları Tarih Ders Kitabı Sayfa 105 Cevabı
II. MURAD DÖNEMİ’NDEKİ KÜLTÜREL GELİŞMELER
Sultan II. Murad Dönemi’nde yapılan faaliyetlerin Osmanlı kültür hayatına ne gibi katkıları olmuştur? Arkadaşlarınızla değerlendiriniz.
Cevabı:


10. Sınıf İlke Yayınları Tarih Ders Kitabı Sayfa 106 Cevabı
ŞAİR SULTANLAR
Osmanlı padişahları iyi birer devlet idarecisi olmalarının yanı sıra sanat ve edebiyat konusunda da kendilerini oldukça geliştirmişlerdi. Bunda Osmanlı sultanlarının sanatçıları ve bilim insanlarını desteklemesinin payı büyüktür. İyi bir eğitimden geçen Osmanlı şehzadeleri ve sultanları, genelde musikiye ve şiire ilgi gösterdiler. Osmanlı sultanları devrin ünlü şairleriyle dostluklar kurarak, şiir sohbetlerinde bulundular. Daha ilk öğrenimleri sırasında kuvvetli bir dil ve edebiyat eğitimi alan sultanlardan pek çoğu şiir yazdı. Bir kısmı da divan tertip edecek kadar şairlik vasıflarını ön plana çıkardı. Osmanlı padişahlarının çoğu tekke eğitimi ve terbiyesi çerçevesinde eğitim aldıklarından; şiirleri de genelde dinî ve tasavvuf içeriklidir.


10. Sınıf İlke Yayınları Tarih Ders Kitabı Sayfa 107 Cevabı
Şair Osmanlı sultanlarının diğer şiirlerinden örnekler hazırlayınız. Hazırladığınız şiirleri okul panosunda sergileyiniz.
Cevabı:
Osmanlı’da Zanaat, Sanat ve Kültür Faaliyetleri


10. Sınıf İlke Yayınları Tarih Ders Kitabı Sayfa 108 Cevabı
Osmanlı hâkimiyetiyle birlikte Anadolu ve Rumeli’de ne gibi değişimler yaşanmış olabilir? Bu konudaki düşüncelerinizi arkadaşlarınızla değerlendiriniz.
Cevap:
OSMANLI’DA ŞEHİR PLANLAMASI
XIV-XVI. yüzyıllar arasında Anadolu ve Rumeli’de hâkimiyet kuran Osmanlı Devleti, daha önceki Türk İslam devletlerinde olduğu gibi imar faaliyetlerine büyük önem verdi. Osmanlı şehir kültürü, birbirinden çok farklı, etnik, dinî ve ekonomik yapılar üzerine tesis edildi. Dolayısıyla Osmanlı Devleti’nin hâkimiyet kurduğu Anadolu ve Rumeli’de şehir kültürü, Türk ve İslam kültürü başta olmak üzere diğer kültürleri de özümseyerek biçimlendi. Osmanlı Devleti öncelikle, Türkiye Selçuklularının şehir mirası üzerinde gelişti. Sonraki dönemlerde ise şehirlere kendi kültürünü yansıttı.

10. Sınıf İlke Yayınları Tarih Ders Kitabı Sayfa 109 Cevabı
OSMANLI MİMARİ ANLAYIŞI
Erken Dönem diye bilinen Osmanlı mimarisinin temel öğesini külliyeler, külliyelerin ana unsurunu ise camiler oluşturmaktaydı. Osmanlı mimari anlayışında farklı planlarda yapılan çok sayıda cami ön plana
çıktı. Osmanlı Erken Dönemi’ne ait ilk eserler genelde İznik, Bursa ve Edirne’de yapıldı. İznik’teki Hacı Özbek Cami, Süleyman Paşa Medresesi, Bursa’da Yıldırım Bayezid Döneminde inşa edilen Ulu Cami, Yıldırım Bayezid Bedesteni, Osmanlı Devleti’nin ilk hastanesi niteliğinde olan Yıldırım Darüşşifası bu dönemin mimari eserleri arasında gösterilebilir.
Cevap:

10. Sınıf İlke Yayınları Tarih Ders Kitabı Sayfa 110 Cevabı
Mimar Sinan’ın önemli eserleri ve bu eserlerin özellikleri ile ilgili bir pano hazırlayınız. Hazırladığınız panoyu okulda sergileyiniz.
Cevabı:
OSMANLI EL SANATLARI
Osmanlı Erken ve Klasik Dönemi’nde mimari dışında ahşap ve taş işlemeciliği, dokumacılık, çinicilik ve hat sanatı da önemli gelişme gösterdi. Bu sanat dalları ve özellikleri genel olarak şunlardır:
Ağaç ve yan ürünlerinin işlemeye elverişli yapısından dolayı ahşap işlemeciliği (Görsel 4.24), kapı ve pencere kapaklarında, bilhassa minberlerde yaygın bir kullanım alanı buldu. Taşa uygulanan bütün teknikler ahşaba da uygulanmış olup daha kolay işlenebildiği için ahşap taştan daha zengin bezeme tekniklerine sahipti.

10. Sınıf İlke Yayınları Tarih Ders Kitabı Sayfa 111 Cevabı
Osmanlı Dönemine ait ahşap ve taş işlemeciliği ile ilgili çevrenizde yapılmış eserlere örnekler veriniz.
Cevabı:

4. Ünite Beylikten Devlete Osmanlı Medeniyeti Ölçme Değerlendirme
10. Sınıf İlke Yayınları Tarih Ders Kitabı Sayfa 113 Cevabı
A. Aşağıda verilen çoktan seçmeli soruların doğru seçeneklerini işaretleyiniz.
1. I. Devletin teokratik bir yapıya sahip olması,
II. Divânda alınan kararların İslam dinine uygun hâle getirilmesi,
III. Eğitim ve öğretim faaliyetlerinin ivme kazanması
Yukarıda verilenlerden hangisi ya da hangileri Osmanlı Devleti’nde “ilmiye sınıfının” öneminin artmasına neden olmuştur?
A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III
Cevap:

2. Anadolu’nun önde gelen sûfilerinden biri olan Hacı Bayrâm-ı Veli’nin;
I. konar-göçer Türkmenlerin yerleşik hayata geçmelerine büyük katkı sağlaması,
II. tasavvuf alanında önemli çalışmalarda bulunması,
III. birçok sûfî yetiştirerek Anadolu ve Rumeli’ye göndermesi
faaliyetlerinden hangisi ya da hangileri Anadolu’nun Türkleşmesi ve İslamlaşmasına katkı sağlamıştır?
A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III
Cevap:

3. Aşağıda verilenlerden hangisi “ilmiye sınıfı” içerisinde yer almaz?
A) Şeyülislam
B) Reisülküttap
C) Kazasker
D) Müderris
E) Kadı
Cevap:

4. Aşağıda verilenlerden hangisi Klasik Dönem Osmanlı sanatları arasında gösterilemez?
A) Resim
B) Hat
C) Ahşap işlemeciliği
D) Dokumacılık
E) Çinicilik
Cevap:

5. I. Şehrin cami, bedesten ve imaret gibi kurumların etrafında yoğunlaşması,
II. Şehirlerin genelde ticari faaliyetlerinin yoğunlaştığı güzergâhlar üzerinde kurulması,
III. Önemli mahalle ve sokaklara gayrimüslim unsurların yerleşmelerine izin verilmemesi Yukarıda verilenlerden hangisi ya da hangileri Osmanlı şehir planlamacılığı ile ilgilidir?
A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III
Cevap:

6. Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı mimarisinin eserleri arasında gösterilemez?
A) Gevher Nesibe Darüşşifası
B) Rüstem Paşa Bedesteni
C) Edirne Üç Şerefeli Cami
D) İznik Medresesi
E) Bursa Ulu Cami
Cevap:

10. Sınıf İlke Yayınları Tarih Ders Kitabı Sayfa 114 Cevabı

B. Aşağıda verilen görsellerin altına hangi sanat dalı ile ilgili olduğunu yazınız.

Cevap:

C. Aşağıda verilen ifadelerin başına doğru ise “D”, yanlış ise “Y” yazınız.
1. ( ) Osmanlı Devleti’nde kazaskerler seyfiye sınıfı içinde yer almaktadır.
2. ( ) Medreseler, en önemli Osmanlı örgün eğitim kurumlan arasındadır.
3. ( ) Türk dünyasında yetişmiş olan bilim insanlarından Akşemseddin astronomi çalışmalarıyla ün kazanmıştır.
4. ( ) Osmanlı Devleti’nde ahşap işçiliğiyle uğraşan sanatkârlara “neccar” denilirdi.
5. ( ) Osmanlı Devleti’nde kitabi kültür (divân edebiyatı) padişahların desteği ile gelişmiştir.

Ç. Aşağıdaki noktalı yerlere uygun ifadeleri yazınız.
1. Mimar Sinan’ın İstanbul’daki çıraklık eseri…………………………….., yine İstanbul’da inşa ettiği kalfalık eseri…………………………….., Edirne’deki………………………………..ise ustalık eseridir.
2. Osmanlı Devleti’nde ilmiye sınıfı üyelerinden…………………………….divanda adli ve askerî işlerden;
taşrada ise adli ve idari işlerden…………………….sorumludur.
3. OsmanlI’da güzel yazı yazma sanatına…………………….., bu sanatla uğraşanlara ise………
denir.
4. Osmanlı padişahlarından Fatih Sultan Mehmet……………………………..mahlası ile şiirler yazmıştır.
5. Türk dünyasının yetiştirmiş olduğu en önemli isimlerden biri olan Uluğ Bey …………
şehrinde bir rasathane inşa etmiştir. Onun öğrencilerinden…… ……………ise Osmanlı
eğitim sisteminin gelişmesine katkıda bulunmuştur.

D. Aşağıdaki açık uçlu soruların cevaplarını defterinize yazınız.
1. Medreselerin Osmanlı eğitim sistemine katkıları neler olmuştur?
Cevap:
2. Osmanlı’da medreselerin eğitim dünyasına katkıları neler olmuştur?
Cevap:
3. Osmanlı hâkimiyeti ile birlikte Rumeli’deki şehirlerde mimarî açıdan ne gibi gelişmeler yaşanmıştır?
Cevap:
4. Osmanlı coğrafyasında sözlü kültürün toplum hayatına etkileri neler olmuştur?
Cevap:
5. Uluğ Bey’in Türk dünyasına ne gibi katkıları olmuştur?
Cevap:

SPONSOR REKLAM
SPONSOR REKLAM

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here