İNDİRİNANDROİD UYGULAMAMIZI İNDİRİN

10. Sınıf Tarih Dersi İlke Yayınları 5. Ünite Cevapları

10. Sınıf Tarih Dersi İlke Yayınları 5. Ünite Cevapları

10. Sınıf İlke Yayınları Tarih Ders Kitabı Sayfa 117 Cevabı

Genel ağ üzerinden panoramikmuze.com (Panorama 1453 Fetih Müzesi) sitesini ziyaret ederek İstanbul’un fethi ile ilgili bilgi edininiz.

  • Cevap:

İSTANBUL’UN FETHİ’NİN SEBEPLERİ

II. Mehmet, boğazlara egemen olmadıkça yurdun tam bir güvenlik içinde olamayacağını biliyordu. Sıkışık anlarda Anadolu’dan Rumeli’ye ya da Rumeli’den Anadolu’ya rahatça kuvvet geçirebilmeliydi. Oysa İstanbul,
Bizans’ın elinde bulunduğu müddetçe bu rahatlık mevcut değildi. Osmanlı Devleti, deniz ticaretini geliştirmek ve boğazlara hâkim olmak için mutlaka İstanbul’u fethetmeliydi. Burayı alarak Karadeniz’i bir Türk gölü hâline getirebilir ve Akdeniz ticaretinde söz sahibi Harita 52 1452 Osmanlı sınırlarını gösteren harita
olabilirdi. İstanbul’un fethiyle kuzey ve doğu Avrupa’dan gelen ticaret yolları ile Karadeniz-Akdeniz arasındaki su yollarının denetimi de OsmanlIların eline geçeceği gibi Osmanlı Devleti ticari ve ekonomik bakımdan güçlenecekti. Bizans İmparatorluğu, Osmanlı Devleti’nin toprak bütünlüğünü bozuyordu (Harita 5.2). OsmanlIlara karşı Hristiyan Batı âlemini Haçlı Seferleri için tahrik ediyordu. Saltanat iddiasında bulunan Osmanlı şehzadelerini koruyup destekleyerek devleti devamlı bir iç savaş tehdidi altında tutuyordu. Yine İstanbul fethedilirse Katolik ve Ortodoks kilisesi birbirinden ayrılacak dolayısıyla Hristiyan âlemi de birleşmemiş olacaktı.
Diğer yandan Türk İslam âlemi için Hz. Muhammed’in “İstanbul muhakkak feth olunacaktır. Onu fetheden komutan ne güzel komutan ve onun askeri ne güzel askerdir.” hadisi, ilahi bir vaat olarak görtîlüyordu.

Yukarıdaki harita ve metinden hareketle İstanbul’un fethinin jeopolitik, siyasi ve dinî
nedenlerini aşağıya yazınız.

  • Cevap:

JEOPOLİTİK:
SİYASİ:
DİNÎ:

10. Sınıf İlke Yayınları Tarih Ders Kitabı Sayfa 118 Cevabı

Haritayı inceleyerek İstanbul’un fethi sırasında nasıl bir strateji izlendiğini belirleyiniz.

  • Cevap:

10. Sınıf İlke Yayınları Tarih Ders Kitabı Sayfa 120 Cevabı

İSTANBUL’UN FETHİ’NİN SONUÇLARI

İstanbul’un fethi, Osmanlı Devleti’nin kurumsallaşmasına ne gibi katkılar sağlamıştır? Açıklayınız

  • Cevabı:

10. Sınıf İlke Yayınları Tarih Ders Kitabı Sayfa 121 Cevabı

Halifeliğin tarihçesi ve Müslümanlar açısından önemi hakkında neler biliyorsunuz? Açıklayınız.

  • Cevap:

OSMANLI-SAFEVİ İLİŞKİLERİ VE ÇALDIRAN SAVAŞI (1514)

Osmanlı Devleti’nin doğu sınırında bulunan Safevi Devleti, kendine rakip olarak gördüğü Osmanlı Devleti’ni Şiilik propagandası yolu ile ele geçirmek istiyordu. Bu amaçla Safevi Hükümdarı Şah İsmail, II. Bayezid Dönemi’nde Tokat, Amasya ve Çorum civarında Şahkulu İsyanı’nı çıkarttı (1511). İlk başlarda başarılı olan ayaklanma, daha sonra Osmanlı Devleti tarafından etkisiz hâle getirildi.

10. Sınıf İlke Yayınları Tarih Ders Kitabı Sayfa 122 Cevabı

OSMANLI-MEMLÛKLU İLİŞKİLERİ

Çaldıran Savaşı ile Safevi tehdidini önleyen Yavuz Sultan Selim, Türk İslam dünyasındaki en rakibi konumunda olan Memlûklular üzerine yürüdü. Osmanlı Devleti’nin Memlûklular üzerine sefer düzenlemesinde;
• Fatih Dönemi’nde tamir ettirilmek istenen Hicaz su yollarına Memlûkluların izin vermemesi,
• Baharat Yolu’nun denetimini ele geçirerek ekonomik yönden güçlenmek,
• Türk İslam dünyasının tek lideri olmak,
• Halifelik makamının ve kutsal yerlerin denetimini Memlûklulardan almak gibi sebepler etkili olmuştur.

10. Sınıf İlke Yayınları Tarih Ders Kitabı Sayfa 123 Cevabı

Mısır Seferi’nin Osmanlı Devleti’ne dinî, siyasi ve ekonomik kazanımlarını aşağıya yazınız.

DİNÎ:
SİYASİ:
EKONOMİK:

10. Sınıf İlke Yayınları Tarih Ders Kitabı Sayfa 126 Cevabı

1. I. Süleyman’a neden “Kanuni” denilmiş olabilir. Belirtiniz.

  • Cevap:

2. Bazı AvrupalI tarihçilerin Kanuni Sultan Süleyman için “Muhteşem Süleyman” ifadesini kullanmalarının sebepleri neler olabilir? Değerlendiriniz.

  • Cevap:

KANUNİ SULTAN SÜLEYMAN DÖNEMİ SİYASİ OLAYLARI

ABD Kongre Binasında Kanuni’nin Portresi

“Capitol”, Amerika Birleşik Devletleri’nin Millet Meclisi binasıdır. Binayı yenileştirmek ve düzenlemek amacıyla 1945 yılında teşkil edilen bir heyet, ünlü kanun yapıcıların portrelerini,
Temsilciler Meclisi galerisine koymayı kararlaştırmıştı. Karar,
ABD Kongresi tarafından onaylandı. Bunun üzerine, Colombia Tarih Derneği, Pennsylvania (Pensilvanya) Üniversitesi ve ABD Temsilciler Meclisi Kütüphanesi uzmanları çalışmaya koyuldu.
Uzun araştırmalar neticesinde tarihin büyük kanun yapıcılarından 23’ünün ismini tespit ettiler. Sonra, tanınmış heykeltıraşlara görev verildi. Heykeltıraşlar, 23 ismin kabartma portrelerini mermer plakalar üzerine işlediler.
Temsilciler Meclisi galerisindeki portrelerden biri de Kanuni Sultan Süleyman’a aittir (Görsel 5.4).
Padişahlar Ansiklopedisi C 2, s. 467 (Özetlenmiştir.)

Kanuni Sultan Süleyman’ın ABD Kongre Binasında portresinin yer almasında hangi faktörler etkili olmuştur? Belirtiniz.

10. Sınıf İlke Yayınları Tarih Ders Kitabı Sayfa 127 Cevabı

YÜZYILDA OSMANLI-HABSBURG MÜCADELESİ VE SONUÇLARI

KANUNİ’NİN FERDİNAND’A GÖNDERDİĞİ MEKTUP
Bu zamana kadar erlik davası edersin. Meydana çık da savaşalım dersin. Şimdiye kadar kaç defa topraklarına gelip istediğimi yapıyorum. Fakat ne senden ne de yandaşlarından ne bir haber ne bir iz var. Size hükümdarlık haramdır. Askerlerinden utanmaz mısın? Eğer cesaretin varsa çık meydana seninle kozlarımızı paylaşalım. Eğer bu kez de savaş meydanına çıkmazsan yiğitlik namını ağzına almayasın.

Yukarıdaki mektuptan hareketle Kanuni Dönemi’nde Osmanlı-Avusturya ilişkileri hakkında ne gibi çıkarımlarda bulunabilirsiniz? Açıklayınız.

  • Cevap:

10. Sınıf İlke Yayınları Tarih Ders Kitabı Sayfa 129 Cevabı

İstanbul Antlaşması’nı siyasi ve ekonomik açıdan her iki ülke adına değerlendiriniz.

  • Cevabı:

DOĞUDA HÂKİMİYET KURULMASI

İran’ın siyasi politikaları Osmanlı Devleti’nin Avrupa’daki faaliyetlerini nasıl etkilemiş olabilir? Belirtiniz.

  • Cevabı:

10. Sınıf İlke Yayınları Tarih Ders Kitabı Sayfa 130 Cevabı

XV ve XVI. YÜZYILLARDA OSMANLI EKONOMİK POLİTİKALARI

OSMANLI EKONOMİK POLİTİKALARI
OsmanlIlar da tıpkı Selçuklular gibi Doğu’yu Batı’ya, Kuzey’i Güney’e bağlayan yollar üzerinde dev kervansaraylar, bedestenler (Görsel 5.8) ve hanlar inşa ederek ticari faaliyetin emniyet içinde gelişmesini sağlamışlardır. Avrupa ekonomisinin muhtaç olduğu baharat ile diğer mamul ve ham maddeler Tebriz’den Türkiye sınırlarına giriyor; Erzurum,
Erzincan, Tokat ve Amasya yolundan Sinop’a ulaşıyor, buradan da Avrupa’ya gönderiliyordu. Birer transit merkezi durumunda olan bu şehirlere Osmanlı Devleti büyük kervansaraylar, bedesten (kapalı çarşı) hanlar ve misafirhaneler inşa etti.

Osmanlı Devleti kervansaray, bedesten gibi kurumlan neden inşa ettirmiştir? Belirtiniz.

  • Cevabı:

10. Sınıf İlke Yayınları Tarih Ders Kitabı Sayfa 131 Cevabı

Bir Osmanlı yöneticisi olsaydınız ticareti geliştirmek için ne tür tedbirler alırdınız? Belirtiniz.

  • Cevabı:

10. Sınıf İlke Yayınları Tarih Ders Kitabı Sayfa 132 Cevabı

Kanuni’nin Fransa’ya kapitülasyonlar vermesini siyasi ve ekonomik yönden değerlendiriniz.

  • Cevabı:

DÜNYA GÜCÜ: OSMANLI

KANUNİ’NİN FRANSA KRALINA MEKTUBU
XVI. yüzyılın başında Roma-Germen İmparatoru, Fransa Kralı I. Fransuva’yı esir alır. Fransuva, annesi vasıtasıyla Kanuni’ye bir mektup göndererek yardım ister. Kanuni, Fransuva’ya cevaben şöyle bir ferman gönderir.
“Ben ki sultanlar sultanı, hakanlar hakanı hükümdarlara taç veren Allah’ın yeryüzündeki gölgesi, Akdeniz’in ve Karadeniz’in ve Rumeli’nin ve Anadolu’nun ve Acem’in ve Şam’ın ve Halep’in ve Mısır’ın ve Mekke’nin ve Medine’nin ve Kudüs’ün ve daha nice memleketlerin ki, yüce atalarımızın ezici kuvvetleriyle fethettikleri ve benim dahi ateş saçan zafer kılıcımla fetheylediğim nice diyarın sultanı ve padişahı Sultan Bayezid Han’ın torunu, Sultan Selim Han’ın oğlu, Sultan Süleyman Han’ım.
Sen ki Françe Vilayetinin Kralı Françesko’sun (François, Fransuva). Hükümdarların sığınma yeri olan kapıma mektup gönderip memleketinizin düşman istilasına uğradığını, hâlen hapiste olduğunuzu bildirip kurtulmanız hususunda yardım istemişsiniz. Gönlünüzü hoş tutup hatırınızı incitmeyiniz. Bizim ulu ecdadımız, daima düşmanı kovmak ve memleketler fethetmek için seferden geri kalmamıştır. Biz dahi onların yolundan yürüyüp, her zaman memleketler ve kuvvetli kaleler fetheyleyip gece, gündüz atımız eğerlenmiş ve kılıcımız kuşanılmıştır. Allah hayırlar versin ve iradesi neyse o olsun. Bundan sonra ne yapacağımızı elçinize sorup öğrenesiniz.”

Mektuptan hareketle XVI. yüzyılda Osmanlı Devleti’nin gücü hakkında neler söylenebilir?

  • Cevabı:

10. Sınıf İlke Yayınları Tarih Ders Kitabı Sayfa 135 Cevabı

OSMANLI DEVLETİ’NİN XV VE XVI. YÜZYILLARDA İZLEDİĞİ SİYASET VE ETKİLERİ

Osmanlı Devleti, XV ve XVI. yüzyıllarda Avrupa’daki stratejik rakipleri dışında merkezi Vatikan’da olan Roma Katolik Kilisesine karşı da uzun vadeli politikalar izledi. Çünkü Roma Katolik Kilisesi, İslam dünyasının lideri olan Osmanlı Devleti’ni büyük bir tehdit olarak gördü ve onu ortadan kaldırmak için çeşitli ittifaklar kurdu. Buna karşılık Osmanlı Devleti de Roma Katolik Kilisesini Hristiyan dünyasında yalnız bırakmak ve Avrupa Hristiyan birliğini parçalamak amacıyla çeşitli tedbirler alıyordu.

10. Sınıf İlke Yayınları Tarih Ders Kitabı Sayfa 137 Cevabı

Osmanlı Devleti’nin farklı dinlere karşı izlemiş olduğu politikaların devlete kazanımlarını arkadaşlarınızla değerlendiriniz.

10. Sınıf İlke Yayınları Tarih Ders Kitabı Sayfa 139 Cevabı

1. Osmanlı Devleti’nin Akdeniz’de hâkimiyet kurmak istemesinin sebepleri neler olabilir? Belirtiniz

  • Cevap.

2. Coğrafi Keşifler sonucunda Atlas Okyanusu’ndaki limanlar önem kazanırken, Akdeniz limanları önemini kaybetmiştir. Bu durumun Osmanlı Devleti’ne ne gibi etkileri olabileceğini arkadaşlarınızla değerlendiriniz.

  • Cevap:

AKDENİZ’DE OSMANLI HÂKİMİYETİNİ KURULMASI

Osmanlı Devleti kurulduğunda, gönüllülerden, alplerden, cihat ve gaza amacıyla fetihlere katılanlardan oluşan küçük bir kara ordusu görünümündeydi. İlk düzenli Osmanlı kara ordusu Orhan Bey Dönemi’nde kurulmuştu.
Daha sonra I. Murad Dönemi’nde devşirme ve tımar sistemi sayesinde Osmanlı kara gücü oldukça gelişti. Güçlü kara ordusu sayesinde,
Osmanlı Devleti’nin sınırları XV ve XVI. yüzyıllarda gerçekleştirilen fetihlerle hızla genişledi.

10. Sınıf İlke Yayınları Tarih Ders Kitabı Sayfa 140 Cevabı

COĞRAFİ KEŞİFLER VE OSMANLI DEVLETİ’NE ETKİLERİ

1. Haritaya göre Avrupalı denizciler tarafından keşfedilen yerleri belirleyiniz.

  • Cevap:

2. Coğrafi Keşifler’in Osmanlı Devleti’ni nasıl etkilemiş olabileceğini arkadaşlarınızla değerlendiriniz.

  • Cevap:

10. Sınıf İlke Yayınları Tarih Ders Kitabı Sayfa 141 Cevabı

Coğrafi Keşifler sonucunda Atlas Okyanusu’ndaki limanlar önem kazanırken; Akdeniz limanları ise önemini kaybetmiştir. Bu durumdan hangi ülkelerin olumsuz etkilenebileceğini sebepleri ile birlikte arkadaşlarınızla değerlendiriniz.

  • Cevabı:

10. Sınıf İlke Yayınları Tarih Ders Kitabı Sayfa  142 Cevabı

Osmanlı Devleti, Coğrafi Keşifler’den olumsuz etkilenmemek için neler yapmış olabilir? Açıklayınız.

  • Cevabı:

HİNT DENİZ SEFERLERİ (1538-1553)

XVI. yüzyılda Osmanlı Devleti gerek stratejik, gerekse insani yardım amacıyla Akdeniz dışında da
denizcilik faaliyetlerinde bulundu. Bunun en büyük örneği “Hint Deniz Seferleri”dir. Bu seferlerin nedenleri özetle şunlardır:

10. Sınıf İlke Yayınları Tarih Ders Kitabı Sayfa 143 Cevabı

ATLANTİK ÜLKELERİNİN AKDENİZ’E NÜFUZ ETME ÇABALARI

XVI. yüzyıl yoğun olarak Osmanlı Devleti ile Atlantik ülkeleri (İspanya, Portekiz, İngiltere, Hollanda) arasında Akdeniz’e hâkim olma mücadelesi içerisinde geçti. Bu hâkimiyet savaşında ilk olarak Osmanlı- İspanya, Osmanlı-Portekiz mücadelesi yaşanırken bu iki ülkenin zamanla zayıflamasına bağlı İngiltere ve Hollanda ön plana çıktı. Atlantik ülkeleri ile Osmanlı Devleti arasında yaşanan Akdeniz’de hâkimiyet kurma mücadeleleri şu şekilde özetlenebilir:

  • Cevabı:

10. Sınıf İlke Yayınları Tarih Ders Kitabı Sayfa 146 Cevabı

A. Aşağıda verilen çoktan seçmeli soruların doğru seçeneklerini işaretleyiniz.
1. I. Baharat Yolu’nun Osmanlı denetimine girmesi,
II. Osmanlı Devleti’nin toprak bütünlüğünün sağlanması,
III. Ortodoks Kilisesi’nin Osmanlı hâkimiyetine girmesi
Yukarıda verilenlerden hangisi İstanbul’un fethinin sonuçlarıyla ilgili değildir?
A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve II E) I, II ve III

  • Cevap:

2. Osmanlı Devleti’nin Fransa’ya kapitülasyonlar vermesinde;
I. Coğrafi Keşifler sonucu önemini kaybeden Akdeniz limanlarını yeniden canlandırmak,
II. Avrupa’da Osmanlıya karşı oluşan ittifakları parçalamak,
III. ekonomik açıdan zayıf durumdaki Fransa’ya destek olmak durumlarından hangisi ya da hangileri etkili olmuştur?
A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve II E) I, II ve III

  • Cevap:

3. Aşağıda verilenlerden hangisi Coğrafi Keşiflerin sonuçları ile ilgili değildir?
A) Sömürge imparatorluklarının kurulması
B) Burjuva sınıfının önemli bir güç haline gelmesi
C) Osmanlı Devleti’nin Akdeniz’deki hâkimiyetinin tamamen sona ermesi
D) Atlas Okyanusu limanlarının önem kazanması
E) Yeni bitki (tütün, patates, domates gibi) ve hayvan türlerinin tanınması

  • Cevap:

4. I. İngiltere,
II. Hollanda,
III. İspanya,
IV. Portekiz
Osmanlı Devleti, XVI. yüzyılda Akdeniz ve Kuzey Afrika’da hâkimiyet kurmak amacıyla yukarıda verilen Atlantik ülkelerinin hangisi ya da hangileri ile mücadele etmiştir?
A) I ve II B) II ve III C) III ve IV D) I, II ve III E) II, III ve IV

  • Cevap:

10. Sınıf İlke Yayınları Tarih Ders Kitabı Sayfa 147 Cevabı

5. I. Akdeniz’de Türk hâkimiyetinin kurulması,
II. Fransa’ya ticari ayrıcalıklar verilmesi,
III. Avusturya’nın Osmanlı siyasi üstünlüğünü kabul etmesi
Yukarıda verilenlerden hangisi Kanuni Sultan Süleyman Dönemi ile ilgilidir?
A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve II E) I, II ve III

  • Cevap:

6. Osmanlı Devleti, Yavuz Sultan Selim Dönemi’nde Doğu Anadolu Bölgesi’nin güvenliğini sağlamak ve Şii tehlikesini önlemek amacıyla aşağıdaki savaşlardan hangisini yapmıştır?
A) Mercidabık Savaşı B) Çaldıran Savaşı C) Ridaniye Savaşı
D) Otlukbeli Savaşı E) Turnadağ Savaşı

  • Cevap:

7. I. Preveze Deniz Savaşı’nın kazanılması
II. Cezayir ve Fas’ın Osmanlı topraklarına katılması
III. Kıbrıs’ın fethedilmesi
Yukarıda verilen gelişmelerden hangisi ya da hangileri Osmanlı Devleti’nin Akdeniz’deki hâkimiyetini güçlendirmiştir?
A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) II ve III E) I, II ve III

  • Cevap:

B. Aşağıda verilen Bedesten (kapalıçarşı) görselini inceleyerek, 1, 2 ve 3. soruları cevaplandırınız. 

1. Sizce yukarıdaki resimde insanlar neler yapıyorlar?

  • Cevap:

2. Buradaki insanların sosyal, ekonomik ve kültürel özellikleri hakkında ne tür çıkarımlarda bulunabilirsiniz?

  • Cevap:

3. Bedestenlerin Osmanlı ekonomisine katkılarıyla ilgili neler söyleyebilirsiniz?

  • Cevap:

10. Sınıf İlke Yayınları Tarih Ders Kitabı Sayfa 148 Cevabı

C. Aşağıda verilen ifadelerin başına doğru ise “D”, yanlış ise “Y” yazınız.

  • Cevap:

1. ( ) II. Bayezid Dönemi’nde çıkan Şah Kulu İsyanı Osmanlı Devleti’nin otoritesinin sarsılmasına
neden olmuştur.
2. ( ) Mohaç Meydan Muharebesi sonucunda Osmanlı Devleti, Macar Krallığı’nın siyasi varlığına son
vermiştir.
3. ( ) Yavuz Sultan Selim, Anadolu’daki Şii tehlikesini ortadan kaldırmak amacıyla Safevilerle
Ridaniye Savaşı’nı yapmıştır.
4. ( ) Osmanlı Devleti, Hint Deniz Seferlerini, Hint Okyanusu’ndaki Ispanya’nın hâkimiyetine son
vermek için yapmıştır.
5. ( ) Halifelik, Yavuz Sultan Selim’in Mısır Seferi sonunda Osmanlı Devleti’ne geçmiştir.
Ç. Aşağıdaki noktalı yerlere uygun ifadeleri yazınız.

  • Cevap:

1. Kaptanıderya ……………………………………….. komutasında Haçlı müttefik donanmasıyla yapılan
………………………………………..sonucu Akdeniz’de Osmanlı hâkimiyeti kurulmuştur.
2. Kanuni Dönemi’nde Osmanlı Devleti, batıda Avusturya’ya…………………….Antlaşması ile; doğuda
ise………………………………Antlaşması ile İran’a karşı üstünlük sağlamıştır.
3. Coğrafi Keşiflerin bir sebebi de………………..Yolu ile…………………….Yolu’nun OsmanlIların denetimine
geçmesidir.
4. Yavuz Sultan Selim……………………….ve…………………………………..savaşları ile Memlûklu Devleti’ne
son vermiştir.
5. Fatih Dönemi’nde…………………………, Kanuni Dönemi’nde ise……………………………ticari ayrıcalıklar
elde etmişlerdir.
D. Aşağıdaki açık uçlu soruların cevaplarını defterinize yazınız.

1. Osmanlı Devleti’nin XVI. yüzyılda Fransa’ya kapitülasyonlar vererek ulaşmak istediği amaçlar nelerdir?

  • Cevap:

2. Yavuz Sultan Selim’in Memlûklular üzerine sefer düzenlemesinin sebepleri nelerdir?

  • Cevap:

3. XV ve XVI. yüzyıllarda Osmanlı Devleti, Roma Katolik Kilisesi’ne karşı nasıl bir strateji izlemiştir?

  • Cevap:

4. Osmanlı Devleti’nin Akdeniz’de hâkimiyet kurmasında hangi faktörler ve olaylar etkili olmuştur?

  • Cevap:

5. Coğrafi Keşiflerin Osmanlı Devleti’ne ekonomik alandaki etkileri neler olmuştur?

  • Cevap:

6. İstanbul’un fethinin dünya siyasi tarihi açısından sonuçları neler olmuştur?

  • Cevabı:

 

Add a Comment

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir