10. Sınıf Tarih Dersi İlke Yayınları 6. Ünite Cevapları

0
56

10. Sınıf Tarih Dersi İlke Yayınları 6. Ünite Cevapları

10. Sınıf İlke Yayınları Tarih Ders Kitabı Sayfa 150 Cevabı

1.topkapisarayi.gov.tr adresinden Topkapı Sarayı’nı ziyaret ediniz. Topkapı Sarayı’nın Osmanlı Devleti için önemini tespit ediniz.

  • Cevap:

2. Divân-ı Hümâyun ve üyeleri hakkında neler biliyorsunuz? Belirtiniz.

  • Cevap:

TOPKAPI SARAYI

MÜSTAKİL BİR DÜNYA: TOPKAPI SARAYI
Osmanlı padişahlarına dört asra yakın hizmet veren Topkapı Sarayı’nda (Görsel 6.1) ilk yapılaşma Fatih Devri’nde başladı ve sonra gelen her padişahın ilave ettirdiği fevkalade güzel yapılarla muazzam bir saray manzumesi oluştu. Topkapı Sarayı uzaktan seyredildiğinde; eski devir ve günümüz saray modellerinden ziyade, sanki bir mektep ve medreseyi canlandırmaktadır. Burası âdeta saray değil, müstakil bir dünyadır. Bâb-ı Hümayun’dan Bâbü’s- Selam’a kadar uzanan dış avlu, her türlü faaliyetin merkezidir. Şikâyeti olanların ve adalet aramaya gelenlerin müracaatlarını sunacakları Deavi Kasrı (I. Avlu) buradaydı. Hastanesi, fırınları, sarnıç ve su kuyuları, sim sakalar, hasırcılar, odun ambarı, ocakları ve darphanesi ile bu avlu her gün hummalı bir faaliyetin ve renkli bir hayatın merkezi konumundaydı.
Dört yüz yıl dünya siyasetine buradan yön verilmiştir. Devletlerin, hükümdarların akıbeti burada kararlaştırılmış, savaş ve barış kararları burada alınmış, üç kıtaya yayılan imparatorluğun idaresi buradan görülmüştür. Âdeta dünyanın kalbi burada atardı. Divânhaneye gölgesi vuran Adalet Kasrı, burada zulmün ve haksızlığın olmadığını vurgulamaktadır. Nitekim Divânhanenin ön yüzündeki bir kitabede bu husus şöyle vurgulanır: “Felekler bu yüce kubbe altından ibarettir, adalet olmasa bu köhne kubbe ayaklar üzre durmaz.” Enderun ise padişahın yaşadığı bir mekân olmanın ötesinde asıl olarak Osmanlı Devleti’nin en yüksek mektebidir. Dünyanın en zeki çocuklarının yaşadığı, eğitim aldığı ve ileride en yüksek mevkilere gelmek üzere yetiştirildiği bir mekânlar manzumesidir. Aslında Topkapı Sarayı, neredeyse Osmanlı medeniyetini bir bütün hâlinde, bütün ihtişamıyla ve zarafetiyle gözler önüne sermekte ve bize dillendirmektedir.

Topkapı Sarayı’nın Osmanlı Devleti için önemi hakkında neler söylenebilir? Açıklayınız.

  • Cevap:

10. Sınıf İlke Yayınları Tarih Ders Kitabı Sayfa 153 Cevabı

DİVÂN-I HÜMÂYUN VE ÜYELERİ

Osmanlı Devleti’nde, padişahın başkanlığında birinci derecede devlet işlerini görüşmek üzere toplanılan Divâna “Divânıhümâyun” adı verilirdi. Osmanlı Devleti’nde ilk divân, Orhan Bey Dönemi’nde kuruldu. I. Murat Dönemi’nde ülke sınırlarının genişlemesi ve sorunların artmasına bağlı olarak divân da genişletildi. Divândaki vezir sayısı artırıldı. Diğer divân üyelerinin ise görev ve yetkileri artırıldı. Divân, Orhan Bey Dönemi’nden Fatih’in ilk devirlerine kadar her gün toplandı. XVI. yüzyıldan itibaren ise divân toplantıları haftada dört güne indi, bunun iki günü de arz günü olarak kabul edildi. Hükümdar nerede bulunursa divân da orada kurulurdu. Fatih’e kadar divâna hükümdarlar, Fatih’ten sonra vezir-i âzamlar başkanlık etti. Ancak padişahlar divân toplantılarını divânın üst tarafında bulunan kafes arkasından dinlemeye devam ettiler. Dolayısıyla divân toplantılarını devamlı kontrol altında tuttular. Divân XVII. yüzyıldan itibaren önemini kaybetti. XVIII. yüzyıldan itibaren ise sadrazam konaklarında yapılan divân görüşmeleri üç ayda bir yapılır hâle geldi. Zamanla sadrazam konakları Bab-ı Âli (yüksek veya yüce kapı) adını alarak devletin yönetim merkezi hâline geldi.

10. Sınıf İlke Yayınları Tarih Ders Kitabı Sayfa 154 Cevabı

Divân üyelerinin görevlerini aşağıda verilen örnekteki gibi konuşma balonlarına yazınız.

  • Cevabı:

10. Sınıf İlke Yayınları Tarih Ders Kitabı Sayfa 155 Cevabı

1. Osmanlı Devleti, merkezî otoritesini neden güçlendirmek istemiş olabilir? Bu konudaki düşüncelerinizi arkadaşlarınızla paylaşınız.

  • Cevap:

2. Osmanlı Devleti, şehzadeleri neden sancaklara göndermiştir? Belirtiniz.

  • Cevap:

OSMANLI MERKEZİYETÇİ YAPISININ GÜÇLENDİRİLMESİ

Osmanlı Devleti’nin kısa sürede büyümesinde ve varlığını uzun yıllar korumasında gelişmiş bir devlet teşkilatına ve güçlü merkeziyetçi yapıya sahip olmasının payı büyüktür. OsmanlIlar, devlet teşkilatlanmasında genelde Türkiye Selçuklularını örnek aldılar. Osmanlı devlet anlayışı ve yönetim sisteminin temelleri; eski Türk gelenekleri, İslam dininin devlet anlayışı ve hâkim olunan topraklardaki devlet anlayışlarına dayalıdır.

10. Sınıf İlke Yayınları Tarih Ders Kitabı Sayfa 158 Cevabı

DEVLET İDARECİLERİNDE BULUNMASI GEREKEN VASIFLAR

DEVLET İDARECİLERİNDE BULUNMASI GEREKEN VASIFLAR
ETKİNLİK
FATİH SULTAN MEHMET’E NASİHATLER
II. Murad (Görsel 6.8) zamanında Osmanlı sarayına girmiş olan Venedik elçisi Andrea Coscolo (Andre Koskolo), padişah ile Şehzade Mehmet (Fatih) (Görsel
6.9) arasında geçen uzun bir konuşmayı kaleme almıştı. “Nasihat-üs Sultan Murad” adını taşıyan eser, hayatın çeşitli çağlarında, insanların nasıl davranmaları gerektiğini anlatır. II. Murad, oğluna bu arada devlet idaresiyle ilgili bazı nasihatler de verir.
Mesela kuvvetin, aklın emrinde olmasını tavsiye ederek şöyle der:
“Allahuteala hazretleri, padişahlara güç ve kuvvetin yanında akıl da vermiştir. Ta ki kuvvetlerini, aklın yardımıyla yerli yerinde kullanabilsinler. Sadece birini kullanmaları iyi değildir. Padişahlığın taşıdığı anlam, biraz da bunların ikisini de yerli yerinde kullanabilmekle gerçekleşir.”
Kitabın en son bölümü, padişahların adaletli olmalarına dairdir. Murat, oğluna şunları söyler:
“Bu dünyada üç türlü insan vardır:

Birincisi, aklı ve fikri yerinde, geleceği az çok gören ve düşünen, hiçbir anormalliği olmayan kimselerdir. İkincisi, yolların doğru veya eğri olup olmadığını bilmekten uzak kimselerdir. Ama bu duruma kendi istekleriyle değil, çevrenin etkisiyle düşmüşlerdir. Nasihat edildiğinde kafaları alır ve kabul eder, söz dinlerler. Çoğu zaman duyup işittiklerine uyarak yaşarlar. Üçüncüleri ise ne kendileri bir şeyden haberdardırlar ne de yapılan ikazlara, nasihatlere kulak asarlar. Sadece kendi arzularına uyar ve her şeyi bildiklerini sanırlar. Bunlar, diğerlerinden daha adi, daha alçaktırlar.
Ey oğul!
Yüce Allah eğer seni ilk sırada saydığım kişiler arasında yaratmışsa sevinirim. İlkinden değil de ikinciler gibiysen sana yapılan nasihatlere kulak vermeni tavsiye ederim. Sakın üçüncü gruba dâhil olmayasın! Onlar ne Allah’a ne de insanlara karşı iyi bir durumdadırlar. Padişahlar, elinde terazi tutmuş bir kimseye benzerler. Senin padişah olunca teraziyi doğru tutmanı isterim. O zaman Yüce Allah da senin iyiliğini arzular.”

Nasihatnâmeden hareketle iyi bir idarecide bulunması gereken esasları; liyakat, adalet ve basiret kavramları bakımından değerlendiriniz.

  • Cevap:

10. Sınıf İlke Yayınları Tarih Ders Kitabı Sayfa 159 Cevabı

PADİŞAH VE ÖZELLİKLERİ
Padişah adaletli olmalı, ülkeyi şeriata uygun olarak yönetmeli, ordunun başında cihat ve gaza amaçlı fetihlerde bulunmalı (Görsel 6.10) askerini koruyup gözetmelidir.
Devleti idare edecekleri, liyakat esasına göre belirlemeli, iltimas ve haksızlığa göz yumma- malı, halkın huzuru ve refahını göz ardı ederek bolluk içinde yaşamalarına ve ülke hazinesini savurganca kullanmalarına müsaade etmemelidir. Kendi çıkarları için çalışan, devletin ve halkın çıkarlarını gözetmeyen idarecileri görevlerinden alarak cezalandırmalıdır.
Padişah ve idareciler, reayaya karşı hoşgörülü o İmalı, din ve ırk farkı gözetmeksizin kanunları herkese eşit olarak uygulamalı, herkesin gelirine göre vergi almalı ve halkın inanç, gelenek, örf ve âdetleri gibi önem verdiği manevi unsurlara karşı saygılı olmalıdırlar.

Yukarıda verilen siyasetnâme örneğinden hareketle iyi bir padişah hangi vasıflara sahip olmalıdır? Açıklayınız.

  • Cevabı:

ŞEHZADELER VE SANCAĞA ÇIKMA USULÜ

Osmanlı Devleti’nde, padişahın erkek çocuklarına “şehzade” denirdi. Osmanlı Devleti’nde şehzadeler, sancağa çıkmadan önce sarayda, şehzadelerin eğitimi konusunda devrin en ileri hocalarından en iyi eğitimi almaktaydılar. Sarayın üçüncü avlusunda iç oğlanlarla birlikte dinî, ilmî ve idari alanlarda eğitim görürlerdi. Özellikle binicilik ve dövüş sanatları eğitimini iç oğlanlarla birlikte alırlardı. Hatta saray içinde şehzadelerin eğitimine ait bir de “Şehzade Okulu” bulunmaktaydı.

10. Sınıf İlke Yayınları Tarih Ders Kitabı Sayfa 160 Cevabı

Sancağa çıkma usulüne son verilmesi Osmanlı Devleti’nde ne gibi sonuçlara neden olmuş olabilir? Arkadaşlarınızla değerlendiriniz.

  • Cevabı:

6. Ünite Sultan ve Osmanlı Merkez Teşkilatı Ölçme ve Değerlendirme

10. Sınıf İlke Yayınları Tarih Ders Kitabı Sayfa 161 Cevabı

A. Aşağıda verilen çoktan seçmeli soruların doğru seçeneklerini işaretleyiniz.
1. Osmanlı Devleti’nde, din, dil, ırk ve mezhep farkı gözetilmeksizin Osmanlı ülkesinde yaşayan herkes Divân- ı Hümâyun’a başvurabilir, hakkını arayabilirdi.
Buna göre;
I. Osmanlı Devleti’nde adaletli bir yapının olduğu,
II. Divânda sadece devlet işlerinin görüldüğü,
III. Müslim ve gayrimüslimler arasında sık sık sorunlar yaşandığı durumlarından hangisi ya da hangileri söylenebilir?
A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) II ve III E) I,II ve III

  • Cevap:

2. Osmanlı padişahlarının kanunnâmeler hazırlatmalarında;
I. ülkede adaleti ve huzuru sağlama,
II. merkezî otoriteyi güçlendirme,
III. örfi hukuku ön plana çıkarma
durumlarından hangisi ya da hangilerinin etkili olduğu söylenebilir?
A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) II ve III E) I,II ve III

  • Cevap:

3. Fatih Sultan Mehmet, Osmanlı merkeziyetçi yapısını güçlendirmek amacıyla aşağıdaki yöntemlerden hangisini uvgulamamıstır?
A) Müsadere uygulaması yapma
B) Kardeş katlini yasal hâle getirme
C) Haremden evlenme usulünü başlatma
D) Ülke toprakları padişahındır, anlayışını geliştirme
E) Şehzadelerin sancağa çıkma usulüne son verme

  • Cevap:

4. I. Padişah adına alınan her türlü ferman ve berata padişahın tuğrasını çekme,
II. Fethedilen bölgelerdeki arazileri tapu tahrir defterlerine kaydetme,
III. Devletin gelir ve giderlerini hesaplama
Yukarıda verilenlerden hangisi ya da hangileri Divân-ı Hümâyun üyelerinden nişancının görevleri arasındadır?
A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III

  • Cevap:

10. Sınıf İlke Yayınları Tarih Ders Kitabı Sayfa 162 Cevabı

5. I. Divânda büyük davalara bakar.
II. Mali işlerden sorumludur.
III. Tapu ve kadastro işlerinden sorumludur
Osmanlı Devleti’nde yukarıda verilen konularla ilgilenen divân üyeleri aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

  • Cevap:

6. I. Halkın huzur ve güvenliğini sağlamak,
II. Adaletli olmak,
III. Ordunun başında sefere çıkmak
Yukarıda verilenlerden hangisi ya da hangileri siyasetnâme ve nasihatnâmelere göre padişahlarda bulunması gereken vasıflar arasında gösterilebilir?
A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) I ve III E) I, II ve III

  • Cevap:

7. Osmanlı Devleti’nde şehzadelerin belli sancaklara gönderilmesinde;
I. şehzadelerin tecrübe edinmelerini sağlamak,
II. OsmanlI’da yaşanan taht kavgalarının önüne geçmek,
III. Osmanlı merkezî otoritesini güçlendirmek durumlarından hangisi ya da hangileri etkili olmuştur?
A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) I ve III E) I, II ve III

  • Cevap:

8. • I. Murad Dönemi’nde “Ülke Padişah ve oğullarının malıdır. ” anlayışının benimsenmesi • Fatih Dönemi’nde kardeş katlinin yasallaşması
Osmanlı Devleti ile ilgili yukarıda verilen gelişmelerin temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?
A) Devletin yönetim şeklini değiştirmek
B) Tahta çıkma usulünü belirlemek
C) Merkezî otoriteyi güçlendirmek
D) Devşirmelerin devlet içindeki gücünü zayıflatmak
E) Divân-ı Hümâyun’un yönetimde etkinliğini arttırmak

  • Cevap:

10. Sınıf İlke Yayınları Tarih Ders Kitabı Sayfa 163 Cevabı

9. Osmanlı Devleti’nde, Divân-ı Hümâyun, bütün tebaaya açıktı. Devletin birinci derecedeki siyasi, adli, askerî, örfi ve mali işleri Divân-ı Hümâyun’da görüşülür ve padişahın onayı ile karara bağlanırdı.
Buna göre Divân-ı Hümâyunla ilgili,
I. Danışma Meclisi niteliğindedir.
II. Tüm halkın başvuru yapabileceği bir kurumdur.
III. Sadece idari konular görüşülüp karara bağlanmaktadır. yargılarından hangisi ya da hangileri söylenebilir?
A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve II E) I, II ve III

  • Cevap:

10. I. Enderun (İç Saray)
II. Birun (Dış Saray)
III. Harem
Yukarıda verilenlerden hangisi ya da hangileri Topkapı Sarayı’nın bölümlerindendir?
A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve II E) I, II ve III

  • Cevap:

11. Osmanlı Devleti’nin ilk dönemlerinde diğer Türk İslam devletlerinde olduğu gibi “Ülke hanedanın malıdır. ” anlayışı vardı.
Bu anlayışın;
I. Şehzadeler arasında taht kavgalarının yaşanması,
II. Veraset sisteminin belirsiz olması,
III. Zaman zaman merkezî otoritenin zayıflaması
durumlarından hangisi ya da hangilerine neden olduğu söylenebilir?
A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve II E) I, II ve III

  • Cevap:

12. Fatih Sultan Mehmet Dönemi’nde hayata geçirilen uygulamalardan biri de “müsadere” sistemidir. Fatih bu uygulama ile;
I. merkeziyetçi yapıyı güçlendirmek,
II. devlet otoritesine rakip olabilecek oluşumları engellemek,
III. Osmanlı veraset sistemini kesin olarak çözüme kavuşturmak durumlarından hangisi ya da hangilerini amaçlamıştır?
A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve II E) I, II ve III

  • Cevabı:

10. Sınıf İlke Yayınları Tarih Ders Kitabı Sayfa 164 Cevabı

B. Aşağıda verilen ifadelerin başına doğru ise “D”, yanlış ise “Y” yazınız.

  • Cevabı:

1. ( ) Kazaskerler adalet işlerinden sorumlu Divân üyesidir.
2. ( ) Osmanlı Devleti’ne şehzadelerle birlikte sancağa gönderilen eğitmenlere atabey denilmektedir.
3. ( ) Topkapı Sarayı’nın dış kısmına genel olarak Enderun (İç Saray) denilmiştir.
4. ( ) II. Murad’ın, oğlu II. Mehmet’e öğüt vermek amacıyla yazmış olduğu eser “Nasihat-üs Sultan
Murad”dır.
5. ( ) Amasya şehri, önemli Osmanlı şehzade sancaklarından birisidir.
C. Aşağıdaki noktalı yerlere uygun ifadeleri yazınız.

  • Cevabı:

1. Osmanlı Devleti’nde bir işin İslam dinine uygun olup olmadığına bakan Divân üyesine………….,
verdiği karara ise…………………………denir.
2. Osmanlı Devleti’nde devlet idarecisi olacak adaylara dinî ve ilmî eğitim verilen yere…………………;
saray kadınlarının dini, ilmî eğitim aldıkları yere ise…………………….denir.
3. Fatih Sultan Mehmet, hazırladığı …………………………………… ile merkeziyetçi yapıyı güçlendirmek
istemiştir.
4. Osmanlı Devleti’nde padişah ve idarecilere devlet yönetimi hakkında öğüt veren eserlere ………………………………ve……………………………….denir.
5. Osmanlı Devleti’nde merkeziyetçi yapıyı güçlendirmek amacıyla ilk ciddi düzenlemeyi ……………………………. yapmış, bu düzenleme ile “Ülke hanedanın malıdır.” anlayışı yerine
……………………………………………………………….anlayışı benimsenmiştir.
D. Aşağıdaki açık uçlu soruların cevaplarını defterinize yazınız.

1. Osmanlı Devleti’nin uygulamış olduğu müsadere sisteminin temel amaçları nelerdir?

  • Cevabı:

2. Fatih Sultan Mehmet, Osmanlı merkeziyetçi yapısını güçlendirmek için hangi faaliyetlerde bulunmuştur?

  • Cevabı:

3. OsmanlI’da, nasihatnâme ve siyasetnâmelerin hazırlanmasının temel amaçları nelerdir?

  • Cevabı:

4. Osmanlı Devleti’nde şehzadelerin sancağa gönderilmelerinin devlet idaresine ne gibi kazanımları olmuştur?

  • Cevabı:

5. Divân-ı Hümâyun üyeleri kimlerden oluşmaktadır?

  • Cevabı:
SPONSOR REKLAM
SPONSOR REKLAM

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here