İNDİRİNANDROİD UYGULAMAMIZI İNDİRİN

10. Sınıf Tarih Dersi İlke Yayınları 7. Ünite Cevapları

10. Sınıf Tarih Dersi İlke Yayınları 7. Ünite Cevapları

Osmanlı Devleti’nde Günlük Yaşam

10. Sınıf İlke Yayınları Tarih Ders Kitabı Sayfa 170 Cevabı

HAZIRLIK

Osmanlı şehir ve mahallerindeki sosyal ve günlük hayat hakkına bilgi edininiz. Edindiğiniz bilgilerle günümüz şehir ve mahallelerindeki sosyal ve günlük yaşamı karşılaştırınız. Aralarındaki benzerlikleri ve farklılıkları arkadaşlarınızla değerlendiriniz.

Cevap:

FETHEDİLEN BÖLGELERDE TOPLUMSAL VE KÜLTÜREL DEĞİŞİMLER

Osmanlı Devleti’nin fethettiği bölgelerde birtakım toplumsal ve kültürel değişimler yaşandı. OsmanlIlar, ilk olarak fethedilen ve nüfusça az oldukları bölgelere yönelik iskân politikası uyguladılar. Özellikle
Balkanlara, Anadolu’dan yörük ve Türkmenleri getirip yerleştirdiler. Yapılan göçler sonucunda Balkanlarda Türk nüfusu arttı ve Türk İslam kültürü yayıldı. Bunun dışında Osmanlı Devleti, fethedilen bölgelerde adaletli bir politika izledi. Osmanlı hâkimiyeti ile birlikte bölgede güvenlik sağlandı, yerli halktan angarya kalktı, ağır vergiler azaltıldı. Osmanlı Devleti’nin Balkanlarda sağladığı bu asayiş ve güven ortamı sayesinde ekonomik ve sosyal hayat kısa sürede canlandı. Balkanlar tarihin hiçbir döneminde OsmanlIlarda olduğu kadar huzur ve güven içerisinde olmadı. Bu sayede Balkanlarda, Arnavut, Bosna, Hersek, Kosova gibi bölgelerde gayrimüslim köylüler arasında İslamlaşma hareketi hızla arttı.

10. Sınıf İlke Yayınları Tarih Ders Kitabı Sayfa 171 Cevabı

ŞEHİR VE MAHALLELERDE ÇOK KÜLTÜRLÜ SOSYAL HAYAT

Osmanlı şehirlerinde birçok etnik grup yaşardı. Şehirlerde, gayrimüslimler bazen bir mahallede toplanmış bazen de Müslüman mahallelere dağılmıştı. Dolayısıyla Osmanlı Devleti’nde şehir ve mahallelerde çok kültürlü sosyal hayat vardı. Osmanlı şehir ve mahallelerinde, Müslüman ve gayrimüslimler arasında komşuluk münasebeti oldukça güçlüydü. Mahalle sakinleri arasında akrabalık derecesinde dayanışma vardı. Herkes birbirinin komşuluk hukukuna saygı gösterirdi. Şehir ve mahallelerde, Müslüman nüfus hâkim olmasına rağmen her dinin, inanç, örf, âdet, kılık kıyafet gibi temel hak ve özgürlüklerine karşı tam bir serbestlik söz konusuydu. Aynı mahallede cami, kilise ve havrada insanlar dinî vecibelerini rahatça yerine getirirlerdi.

10. Sınıf İlke Yayınları Tarih Ders Kitabı Sayfa 173 Cevabı

EHZADE MEHMET’İN MUHTEŞEM SÜNNET DÜĞÜNÜ
Sonradan III. Mehmet unvanı ile tahta çıkacak Şehzade Mehmet’in sünnet düğünü (Görsel 7.6), Osmanlı tarihindeki en muhteşem düğünlerdendir. Bu vesileyle, 1582 yılının 29 Mayıs günü başlayan şenlikler, 24 Temmuz’a kadar, yani elli yedi gün sürmüştür. At Meydanı’ndaki sünnet eğlencelerinin en göz alıcı yanı, çeşitli esnaf gruplarınca düzenlenen sanat gösterileriydi. Mesela şekerciler, şekerden cami, şehir, dağ gibi kocaman şekiller yapıyorlardı. Tekerlekler üzerine oturtulan ve içinde tellakları da olan suni bir
hamam, büyük ilgi uyandırıyordu. Bir başka esnaf grubunca yapılan ve ağaçlar, çimenler, geyik, ceylan, koyun ve kekliklerle süslenen yapma dağ, uzaktan sahiciymiş görünüyordu.Evliya Çelebi’nin naklettiğine göre, arabalar üzerine oturulmuş bir suni değirmenin çarkları, tekerleklerin dönmesiyle birlikte dönüyordu. Üzerindeki adamlar, öğütülen unu seyircilerin üzerine serperek:
— Allah yüz aklığı vere, diye dua ediyorlardı.
Geceleri düzenlenen havai fişek gösterileri ise tek kelimeyle muhteşemdi. Solakzade Tarihi’nde anlatıldığına göre ateşten hisarlar ve dağlar gökyüzünü süslüyor, seyredenleri hayretler içerisinde bırakıyordu.

1. OsmanlIda eğlence hayatı ile ilgili ne gibi çıkarımlarda bulunabilirsiniz? Açıklayınız.

Cevabı:

2. OsmanlIda önemli günlerin şenliklerle kutlanmasının amaçları neler olabilir? Belirtiniz.

Cevabı:

10. Sınıf İlke Yayınları Tarih Ders Kitabı Sayfa 176 Cevabı

1. Ümmet ve millet kavramları siz de ne gibi duygular ifade etmektedir? Belirtiniz.

Cevap:

2. Osmanlı Devleti, hâkimiyeti altına almış olduğu birçok milleti kendine bağlamak için nasıl politika izlemiş olabilir? Açıklayınız.

Cevap:

OSMANLI TOPLUM YAPISI CEVABI

OSMANLILARDA İNSAN VE TOPLUM ANLAYIŞI
İnsan, yaratıkların en şereflisidir. O, yaratılışı gereği medenidir. O hâlde insan geçimini temin edebilmek ve hayatını sürdürebilmek için diğer insanlara muhtaçtır. İşte bu ihtiyaç, toplumların ve milletlerin oluşmasına yol açmıştır. Çünkü toplum hayatını sürdürebilmek ancak dayanışma ve yardımlaşmayla mümkündür. Toplum üyeleri arasındaki uyumun devamı, her ferdin toplum içinde yaratılıştan sahip olduğu yeteneğinin gerektirdiği mevkide bulunmasına ve bu yerini korumasına bağlıdır. Böyle bir iş bölümü, ister istemez toplumda bir farklılaşmayı ve tabakalaşmayı zorunlu kılmaktadır.

Metne göre OsmanlIlarda insan ve toplum anlayışı ile ilgili olarak ne gibi çıkarımlarda bulunabilirsiniz?

Cevap:

10. Sınıf İlke Yayınları Tarih Ders Kitabı Sayfa 177 Cevabı

OSMANLI MİLLET SİSTEMİ

XVI. yüzyılda Osmanlı Devleti’nin fetihlerle genişlemeye başlamasıyla etnik yapısı da değişti. Zamanla birçok millet Osmanlı toplumu içinde yer aldı. Osmanlı Devleti’nde egemen güç Türkler olmakla beraber ülkede Rumlar, Ermeniler, Bulgarlar, Slavlar ve Araplar gibi birçok ulus beraber yaşadı. OsmanlIlar farklı dinî ve kültürel kimliklere sahip toplum kesimlerini ırk esasına göre değil din esasına göre teşkilatlandırdı. Millet sistemi olarak adlandırılan bu teşkilatlanma, çok farklı etnik ve dinsel gruplardan oluşan insanların imparatorluk yapısına uydurulmasıyla meydana gelen özgün bir toplumsal yapılanmadır. Bu sistemde; din ve mezhep temelinde ayrışan toplumsal bütünlüklere devlet egemenliğini tanımaları ve belirli bir vergi yükümlülüğü karşısında iç toplumsal örgütlenişleri ile din, dil, eğitim ve hukuk alanında özerklik tanındı. Neticede Osmanlı Devleti, millet sistemi ile sınırları içerisinde yaşayan milletlere karşı özgürlüğü tanıyarak, bu milletlerin Osmanlı çatısı altında kaynaşmasını sağladı.

• Klasik Dönem Osmanlı toplumunun nüfus yapısı hakkında ne gibi çıkarımlarda bulunabilirsiniz?

Cevap:

10. Sınıf İlke Yayınları Tarih Ders Kitabı Sayfa 179 Cevabı

OSMANLI’DA İNANÇ ÖZGÜRLÜĞÜ
“Biz ki Sultan Murat Han oğlu Padişah Sultan Mehmet Han’ız. Yerleri ve gökleri yaratan Allah adına, büyük Peygamberimiz Muhammed Mustafa aleyhisselam adına, yüce kitabımız Kur’an-ı Kerim adına, babamızın ruhuna, oğullarımız adına, bindiğimiz at, kuşandığım 12 kılıç adına yemin ederiz ki: Şehrin Katolik papazları tarafından bize temsilci olarak gönderilen elçinin dileği üzerine, Galata halkının, bize bağlı olan diğer halklar gibi, âdet ve ibadetlerini serbestçe yapmalarına izin veriyoruz.
Sadece Galata Hisarı yıkılacak; halkın barınak, dükkân, bağ, değirmen, gemi, ticarethane ve diğer mallarına dokunulmayacaktır. Ailelerine eskisi gibi sahip olacaklar, Görsel 7.1: Fatih ile Ortodoks Patriği (Genodios) mozaiği
istedikleri şekilde idare edeceklerdir.
mallarını her yerde satmaya izinlidirler. Ancak itaat altında bulunan diğer milletler gibi vergi vermekle mükellef olacaklardır. Bu kanun ve kurallar bugünden başlayıp ebediyen hükümran olacaktır. Biz onları kendimizi korur gibi gözeteceğiz. Bu bölge halkı kiliselerinde diledikleri gibi ayin düzenleyebileceklerdir, kiliseleri camiye çevrilmeyecektir. Yeniçeri ordusuna katılmak üzere çocuklarını almayacağız. Dinimizi kabul etmeyenlere karşı asla zor kullanmayacağız. Galata halkına vadediyoruz.

 

Kendilerini bir köle gibi idare etmeyeceğiz. Başlarına kendilerinden birini tayin eyleyeceğiz. İçlerinden birini anlaşmazlıkları halletmek üzere seçsinler. Din adamlarına kötü söz söylenmeyecektir. Burada yazılı olduğu gibi vergisini verenler, kanunlara uyanlar serbesttir.”

Fatih’in yukarıdaki fermanından hareketle Osmanlı Devleti’nin farklı milletlere bakışlarıyla ilgili ne gibi çıkarımlarda bulunabilirsiniz? Açıklayınız.

Cevabı:

Gök kubbe altında bir arada yaşamak” sözünü Osmanlı millet sistemi açısından arkadaşlarınızla değerlendiriniz.

Cevabı:

 

10. Sınıf İlke Yayınları Tarih Ders Kitabı Sayfa 175 Cevabı

Çevrenizde bulunan vakıf kuruluşları ve amaçları hakkında neler biliyorsunuz? Arkadaşlarınızla değerlendiriniz.

Cevap:

TARIMSAL ÜRETİM VE ÇİFTHANE SİSTEMİ

1. Çifthane sistemi nedir? Bu sistemin devlete kazanımları nelerdir? Açıklayınız.

Cevap:

2. Çifthane sisteminin bozulması ne gibi sonuçlar doğurabilir? Belirtiniz.

Cevap:

10. Sınıf İlke Yayınları Tarih Ders Kitabı Sayfa 176 Cevabı

LONCA SİSTEMİ VE NARH UYGULAMASI

Osmanlı Lonca Sistemi ve el emeğine dayalı meslekler hakkında bir duvar gazetesi hazırlayarak okul panosunda sergileyiniz.

Cevap:

10. Sınıf İlke Yayınları Tarih Ders Kitabı Sayfa 177 Cevabı

OSMANLI’DA TİCARET VE TİCARİ MEKÂNLAR

KAPALI ÇARŞI
Kapalı Çarşı (Görsel 7.13), Avrupa’nın ortasından Hicaz’ın kızgın çöllerine uzanan geniş bir coğrafyanın aynasıdır. 600 yıllık imparatorluğun gerçekle masal arası görkemini, esrarlı bir ışıltıyla binbir gece süren bir rüyanın rengiyle içten içe hâlâ fısıldayan galeriler, bütün Osmanlı coğrafyası gibi, başkent İstanbul gibi ortak bir kaderi acı tatlı anılarıyla paylaşmıştır. Gününe göre altın, gümüş, mücevher, ipek, sırma ve billurla dolarken zaman zaman batan günün solgun ışıklarıyla hüznü paylaşmak zorunda kalmıştır.

Kapalı Çarşı’nın Osmanlı Devleti’ne kazanımları hakkında neler söylenebilir? Belirtiniz.

Cevabı:

10. Sınıf İlke Yayınları Tarih Ders Kitabı Sayfa 178 Cevabı

Bir Osmanlı yöneticisi olsaydınız ticareti geliştirmek için ne tür tedbirler alırdınız? Açıklayınız.

Cevabı:

10. Sınıf İlke Yayınları Tarih Ders Kitabı Sayfa 179 Cevabı

Mekkârecilerin tüccarla kadı huzurunda sözleşme yapmalarının sebebi ne olabilir? Belirtiniz.

Cevabı:

10. Sınıf İlke Yayınları Tarih Ders Kitabı Sayfa 180 Cevabı

İLK PAZAR VERGİSİ
Osman Bey Dönemi’nde Pazar kuruldu ve hutbe okundu. Halk kanun ister oldu. Germiyan’dan biri geldi. “Bu pazarın vergisini bana satın…” dedi.
Osman Bey vergi konusunda sorar:
— Vergi nedir?
Adam dedi ki:
— Pazara ne gelse ben ondan para alırım.
Osman Bey:
— Senin bu pazara gelenlerden alacağın mı var ki para istersin? dedi.
O adam:
— Beyim! Bu töredir. Bütün memleketlerde vardır ki hükümdar olanlar alır.
Osman Bey halkla da konuşur ve daha önce Bizans’ın aldığından çok daha hafif bir “bac” yani Pazar vergisi koyar. Bu yumuşak yönetim sayesinde Osmanlı pazarları ve kent hayatı gelişmeye başlar.

 

Metinden hareketle pazarların Osmanlı Devleti’ne katkıları ile ilgili ne gibi çıkarımlarda bulunabilirsiniz? Belirtiniz.

Cevabı:

OSMANLI’DA VAKIF GELENEĞİ

Vakıf, kişilerin kendilerine ait mallarını veya paralarını belirli bir hizmetin yerine getirilmesi amacıyla eğitim, din, sağlık, bayındırlık gibi sosyal ve kültürel alanlarda hizmet verecek kuruluşlara bağışlamasıdır. Sosyal devlet anlayışı ile hareket eden Osmanlı Devleti halkın dinî, askerî ve sosyal ihtiyaçlarını karşılamak için hizmet veren çeşitli vakıflar bulunmaktaydı. (Görsel 7.17). Vakıflar başta padişah, padişah eşleri ve kızları, devlet adamları ve hayırseverler tarafından kuruldu. Bu yolla medreseler, hastaneler, camiler, kütüphaneler, kervansaraylar vs. yapıldı.

10. Sınıf İlke Yayınları Tarih Ders Kitabı Sayfa 181 Cevabı

BİR VAKFİYE
“Hattab İbni Saib Ahmet İbni Rahat Vakfı”nın 721 H. (1321 M.) Tarihli Vakfiyesinden:
• Herhangi bir kaza veya bela sebebi ile borçlanma durumunda kalanlara kefil göstermek şartıyla borç verilmesi ancak maddi varlığını haram olan işler ve amellerde harcayarak muhtaç duruma düşenlere borç verilmemesi.
• Muhtaç olan dul ve yaşlı hanımlara her ay, iyi atılmış pamuktan birer okka pamuk, ihtiyar olan erkeklere birer dirhem para verilmesi.
• Amalardan muhtaç olup da çalışamayacak durumda olanlara yıllık 2050 dirhem tahsis edilmesi.
• Cüzzamlılar için yıllık 60 dirhem, kadı ve valinin hapsettiği kişiler için 120 dirhem ayrılarak bu paradan her ay hissesine düşen 10 dirhem ile ekmek alınıp mahpuslara dağıtılması.
• Fakir yetimlere bakmayı üstlenen, eğitim ve öğretimlerine dikkat edeceğini taahhüt edenlere bu yetimler teslim edilerek mütevelli ve yetkililerce zamanın icabına göre tespit edilecek ihtiyaçlarının
karşılanması.

 

• Vakfiyede hangi alanlara yönelik faaliyetler söz konusudur?

Cevabı:

• Vakfiyeyi yazan kişi neleri amaçlamış olabilir?

Cevabı:

• Siz bir vakıf kursaydınız adını ve amacını nasıl belirlerdiniz?

Cevabı:

7. Ünite Klasik Çağda Osmanlı Toplum Düzeni Ölçme ve Değerlendirme

10. Sınıf İlke Yayınları Tarih Ders Kitabı Sayfa 182 Cevabı

A. Aşağıda verilen çoktan seçmeli soruların doğru seçeneklerini işaretleyiniz.

1. Osmanlı Devleti’nin, Balkanlarda uyguladığı iskân siyaseti sonrasında,
I. Bölgenin toplumsal ve demografik yapısı değişmiştir.
II. Bölgede Türk- İslam kültürü yayılmıştır.
III. Türklerin nüfus oranı gayrimüslim nüfusundan daha fazla olmuştur. yargılarından hangisi ya da hangileri söylenebilir?
A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve II E) I,II ve III

Cevap:

2. Osmanlı Devleti, kara ve deniz ticaretini geliştirmek amacıyla çeşitli tedbirler almıştır.
Bu duruma kanıt olarak;
I. Marmara ve Akdeniz’de birçok liman kurması,
II. Şehir merkezlerine her kesimin alışveriş yapabileceği kapanlar inşa etmesi,
III. Önemli ticaret yolları üzerine kervansaraylar açması uygulamalarından hangisi ya da hangileri gösterilebilir?
A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve II E) I,II ve III

Cevap:

3. Aşağıda verilenlerden hangisi Osmanlı Devleti’nin uyguladığı “çifthane sistemi” ile ilgili değildir?
A) Üç yıl toprağı işlemeyen çiftçiden çiftbozan vergisi alınmaktadır.
B) Mirî araziler dâhilinde uygulanan bir sistemdir.
C) Her bir hanenin işleteceği arazi ve ödeyeceği vergilerin tespitini sağlamaktadır.
D) Tamamen Müslüman ailelere yönelik bir uygulamadır.
E) Boş arazileri değerlendirip tarımsal üretimin artırılmasına katkı sağlamaktadır.

Cevap:

4. Osmanlı Devleti’nin uygulamış olduğu vakıf sistemi sayesinde;
I. Sosyal dayanışma ve kaynaşma sağlanmıştır.
II. Eğitim, sağlık ve kültürel faaliyetler gelişmiştir.
III. Toplanan düzenli vergiler sayesinde devletin hazinesi zenginleşmiştir. yargılarından hangisi ya da hangileri söylenebilir?
A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve II E) I, II ve III

Cevap:

10. Sınıf İlke Yayınları Tarih Ders Kitabı Sayfa 183 Cevabı

B. Aşağıda verilen ifadelerin başına doğru ise “D”, yanlış ise “Y” yazınız.

Cevap:

1. ( ) Osmanlı Devleti’nin ülkede yaşayan toplulukları din ya da mezhep esasına göre örgütleyerek
yönetme biçimine “Millet Sistemi” denir.
2. ( ) Osmanlı Devleti’nde, tımar sistemi sayesinde esnaflar arasında dayanışma sağlanmıştır.
3. ( ) OsmanlIlarda, çarşı ve pazarlarda fiyatların devlet tarafından belirlenmesine “çifthane uygulaması”
deniliyordu.
4. ( ) Osmanlı Devleti, dinî ve özel günlerde şölenler düzenleyerek toplumun dayanışma ve kaynaşmasını
sağlamaya çalışırdı.
5. ( ) Osmanlı Devleti’nde, üç yıl toprağı işlemeyen çiftçiden haraç vergisi alınırdı.
C. Aşağıdaki noktalı yerlere uygun ifadeleri yazınız.

Cevap:

1. Osmanlı Devleti’nde, esnafın özel işleri için toplandığı odaya…………………………., ticari ve endüstriyel herhangi bir mesleğe devam etme imtiyazına ise…………………………..denirdi.
2. Osmanlı Devleti’nde başta padişah, padişah eşleri ve kızları, devlet adamları, hayırseverler tarafından yaptırılan…………………………sayesinde din, sağlık, eğitim faaliyetleri düzenli bir şekilde yürütülmüştür.
3. Osmanlı toplumunda genelde kadınlar……………………………………., erkekler ise………………………….
denilen başlık giyerlerdi.
4. OsmanlI’da, çifthane birimini oluşturan unsurlar…………………………………,……………………………………
ve…………………………………..idi.
5. Osmanlı Devleti’nde, reaya…………………………………………. ve……………………………………… şeklinde
ikiye ayrılırdı.

D. Aşağıdaki açık uçlu soruların cevaplarını defterinize yazınız.

 

1. Osmanlı Devleti’nde vakıfların sağladığı faydalar neler olmuştur?

Cevap:

2. Osmanlı Devleti’ndeki millet sisteminin temel esasları nelerdir?

Cevap:

3. Çifthane sisteminin Osmanlı Devleti’ne kazanımları neler olmuştur?

Cevap:

4. Lonca Teşkilatının Osmanlı ekonomik sistemi ve toplum yapısına etkileri neler olmuştur?

Cevap:

5. Osmanlı Devleti, ülke içinde ticareti geliştirmek için ne gibi önlemler almıştır?

Cevap:

Add a Comment

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir