Button Text! Submit original article and get paid. Find out More

KPSS Tarih 18.Yüzyılda osmanlı devleti’ndeki değişim ve ıslahatlar

KPSS Tarih 18.Yüzyılda osmanlı devleti’ndeki değişim ve ıslahatlar

  1. Yüzyılda osmanlı devleti’ndeki değişim ve ıslahatlar

OSMANLI DEVLETİ’NDE DEĞIŞIM VE ISLAHATLAR

Osmanlı Devletinde Yönetim

  • Divan-ı Hümayun, Osmanlı devlet mekanizmasının temeliydi.
  • Divan-ı Hümayun’daki toplantılar padişah ve Kubbealtı vezirleri denilen devlet adamlarının katılımlarıyla yapılıyordu.
  • Fatih’ten itibaren padişahlar Divan-ı Hümayun başkanlığını fiilen veziriazamlara bıraktılar.
  • Sokullu Mehmet Paşa’dan itibaren de veziriazamlar devlet yönetiminde birinci derece etkili olmaya başladılar.
  • Divan-ı Hümayun toplantıları 16. yüzyıldan itibaren haftada dört güne, 17. yüzyıldan itibaren de haftada iki güne

Babı Ali’nin Oluşumu

  • yüzyıla gelindiğinde Divan-ı Hümayun toplantıları üç ayda bir yapılmaya başlandı ve önemini kaybetti. Kubbealtı vezirliği ve Divan-ı Hümayun kaldırıldı.
  • Kubbealtı vezirleri yerine vekiller heyeti oluşturuldu.
  • Devlet işlerinin görüşüldüğü toplantılar, veziriazamların ve sadrazamların oturduğu konaklarda yapılmaya başlandı.
  • Şeyhülislamlar da vekiller heyetine girerek yönetimde etkili oldular.
  • Veziriazam konakları, Babıali (yüksek kapı) adını alarak devlet yönetiminin merkezi haline geldi.
  • Veziriazam başkanlığında Babıali’de yapılan toplantılara, toplantının konusuna göre şeyhülislam, yeniçeri ağası, kadıasker, reisülküttab, defterdar, nişancı ve İstanbul kadısı katılırlardı.
  • Mahmut döneminde divan toplantıları haftanın bir günü şeyhülislam konağ’ında, bir günü de veziriazam konağında olmak üzere haftada iki kere toplanacak şekilde düzenlendi.
  • yüzyılda Babıalrnin yapısı yeniden düzenlendi. Veziriazamlık başvekâlete dönüştürüldü.
  • Hariciye, Mülkiye ve Maliye Nazırlığı gibi nazırlıklar kurularak bugünkü bakanlar kurulunun temeli atıldı.

Reisülküttâb

  • yüzyılda Babıali’nin yönetimde etli hale gelmesiyle Nişancı’ya bağlı olarak çalışan Reisülküttab’ın önemi artmıştır.
  • Devletlerarası ilişkilerde diplomasinin öneminin artmasıyla Reisülküttab, devletin dış ilişkilerini yürütmeye başlamıştır.
  • Daha sonra bu makam, Dışişleri Bakanlığı’na dönüştürülmüştür.

Taşra Teşkilatı

  • yüzyılda tımar sisteminin bozulması Osmanlı Devleti’nde pek çok aksaklığın yaşanmasına neden oldu.
  • yüzyıla kadar devlet vergilen toplanması işini açık adıma ile mültezim denen kişilere kiralıyordu.
  • Bu yüzyıldan itibaren bu uygulamadan vazgeçilerek vergi kaynaklarının hayat boyu kiralandığı malikâne sistemine geçilmiştir. Ancak, Istanbul’da oturan malikâne sahipleri, malikânelerini mültezimler yolu ile idare etmeye başladılar.
  • Mültezimler, bu topraklara yerleşmiş olan ayanlardı.
  • Mültezimler, zamanlar bu toprakları ellerine geçirdiler. Daha sonra, mütesellimlik, voyvodalık ve muhassıllık gibi görevlerle yönetimde ve orduda etkili duruma geldiler.

İkyanlık

  • Osmanlı Devleti’nde şehirlerde ve taşrada yaşayan zengin ve itibarlı zümreye âyan ve eşraf denilirdi.
  • Ayanlar vergilerin belirlenmesi ve toplanmasında görevlilere yardımcı olurdu.
  • yüzyılda güçlenen ayanlar, savaşlarda devlete para ve asker yardımında da bulundular.
  • Ayanlar, Rumeli, Anadolu ve Arap eyaletlerinde hanedanlık kurmuşlardı.
  • Devlet tarafından ayanıvilayet olarak tanındılar.
  • Kendi aralarındaki mücadeleler ve halk üzerinde kurdukları baskıdan ötürü 1786 yılında güçleri kırıldıysa da 1787 Osmanlı-Rus ve Avusturya Savaşları’nda yardımlarına ihtiyaç duyuldu.
  • 1808 yılında II. Mahmut, ayanlarla yaptığı Senedi İttifalda onları resmen tanımış oldu.
  • ikyanların siyasi ve toplumsal hayattaki etkisi Tanzimat dönemine kadar devam etti.

Bozulan Ekonomi ve Alınan Tedbirler

  • Devletin uzun süren savaşlara girmesi ve bu savaşlarda yenilgiler alması ekonomiyi iyice sarstı.
  • Devlet, esham adıyla iç borçlanma yoluna gitti. 1775 yılında bir nevi hazine bonosu sayılabilecek esham uygulaması, pay ve gelir ortaklığına dayanıyordu.
  • Esham uygulaması, kağıt paraya geçişin ilk aşaması sayılabilir.
  • Devlet bütçe açığını kapatmak için yeni vergiler koydu.
  1. YÜZYIL ISLAHATLARININ AMACI VE ÖZELLIKLERI
  2. Yüzyıl Islahatları

Kültürel ve Ekonomik Islahatlar

  • 1727’de ilk Türk matbaası kuruldu.
  • Kütüphaneler açıldı.
  • Avrupa’dan kitaplar tercüme edildi.
  • Avrupa’ya öğrenci gönderildi.
  • Kumaş ve kağıt fabrikaları kuruldu.
  • Istanbul’da çiçek aşısı yapıldı.
  • Mimaride barok ve rokoko tarzı yaygınlaştı.
  • Devlet, esham adıyla iç borçlanmaya gidildi.

Askeri Islahatlar

  • Avrupa’dan askeri ve teknolojik alanda danışmanlar getirildi.
  • Mühendishânei Berri Hümâyun ve Mühendishânei Bahri Hümâyun okulları açıldı.
  • Askeri alanda Sürat Topçuları ocağı ve Humbaracı Ocağı açıldı.
  • Nizam-ı Cedit Ordusu

İdâri Islahatlar

  • Divan-ı Hümâyun ve Kubbealtı vezirliği kaldırıldı.
  • Avrupa’da geçici ve daimi vezirlikler kuruldu.
  • Sadrazam konağı, Bab-ı Ali adıyla önem kazandı.
  • Şeyhülislam divana alındı.
  • Reisülüküttab ve kalemiye etkin hale getirildi.
  • Taşra teşkilatında tımar sistemi bozuldu.
  • Ayanlık ve malikane sistemi önem kazandı.

Islahatların Başarısız Olma Sebepleri / Yaşanan Olumsuzluklar

  • Islahatlar, padişah ve bazı devlet adamlarınca yürütüldü.
  • Islahatların gerekliliği halka yeterince anlatılamadı.
  • Yöneticilerin bir kısmının eğlenceye yönelmesi
  • Savaşlarda elde edilen başarısızlıklar
  • Islahatlardan rahatsız olana çevrelerin ve dış devletlerin halkı kışkırtmaları
  • Patrona Halil ve Kabakçı Mustafa isyanlarının çıkması
  1. Yüzyıl Islahatlarının Osmanlı Toplumu ve Kültürüne Etkileri
  • Batı kültürü Osmanlı yöneticileri arasında yaygınlaştı.
  • Avrupa tarzında giyinmek, eğlenceler düzenlemek ve yaşam tarzını benimsemek moda oldu.
  • yüzyılda Avrupa’yla kurulan siyasi ve askeri ilişkiler Osmanlı toplumunu etkilemeye başladı.
  • Avrupa’dan getirilen danışmanlar aracılığıyla Batı kültürü özellikle devlet yöneticileri arasında hızla yayıldı.
  • Avrupa’ya gönderilen öğrenciler Batı kültürünü Osmanlı toplumuna taşıdılar.
  • Aynı dönemde Avrupa’da özellikle Fransız kadınlar arasında Osmanlı modası yaygınlaştı.
  • Minyatür ve şiir alanında önemli gelişmeler oldu.
  • Levni minyatürleriyle, Şeyh Galip ve Nedim şiirleriyle tanındı.

Islahatlar ve Osmanlı Eğitim Sistemi

  • yüzyılda Avrupa’dan askeri alanda eğitimci ve danışman getirildi.
  • Matbaanın yaygınlaştırıldı.
  • Avrupa’ya öğrenci gönderildi.
  • Yabancı eserler Türkçeye çevrildi.
  1. Yüzyılda Islahatlar ve Osmanlı Sanatı
  • yüzyıldan sonra Osmanlı sanatı ve mimarisi üzerinde Avrupa’nın etkisi görüldü.
  • Klasik Osmanlı mimarisinin yerini Batı’dan gelen rokoko ve barok tarzı mimari almıştır.
  • Nuru Osmaniye Külliyesi, Laleli Külliyesi, Beylerbeyi Camii, Doğu Bayezit İshak Paşa Sarayı, Koca Ragıp Paşa ve Murat Molla Kütüphaneleri yeni mimari anlayışının özelliklerini taşır.
  • Yüzyılda Türk müziği de Avrupa’yı etkilemiştir. Avrupa mehteri tanımıştır.
  • Mozart ve Beethoven eserlerinde Türk müziğin’ kullanmışlardır.

 

4 Comments

Leave a Reply