Button Text! Submit original article and get paid. Find out More

KPSS Tarih Dersi- 3. Selim Dönemi Ders Notları

KPSS Tarih Dersi- 3. Selim Dönemi Ders Notları
III. SELİM DÖNEMİ (1789-1807)

  • Abdülhamit’in ölümünden sonra yerine III. Selim geçti.
  • Bu dönemde Osmanlı-Rus ve Avusturya Savaşları devam ediyordu.
  • Selim döneminde devlet, toprakları hâlâ üç kıtaya yayılmış büyük bir dünya devleti durumundaydı.
  • Ancak dünya güç dengeleri Osmanlı’nın aleyhineydi.
  • Selim, bir yandan devleti dış tehlikelere karşı korumaya çalışırken, diğer yandan devletin, özellikle ordunun yapısını çağın ihtiyaçlarına göre düzenleme çabasına girdi.

OsmanlıRus ve OsmanlıAvusturya Savaşları (17871792)

  • Küçük Kaynarca Antlaşması ile Kırım’ı Osmanlı Devleti’nden ayıran Rusya, 1783 yılında Kırım’ı işgal etmişti.
  • Rusya’nın Osmanlı Devleti’nden başka toprak talepleri de vardı.
  • Kırım’ı askeri bir üs haline getiren Rusya, Avusturya ile ittifak yapmıştı.
  • Abdülhamit döneminde 1787’de başlayan savaşta Osmanlılar, Rusları Kırım’dan çıkarmaya çalıştı.
  • Avusturya, Rusya’nın yanında savaşa girdi.
  • Osmanlılar, Prusya ve Isveç ile ittifak yaptıysa da sonuç vermedi.
  • Osmanlı iki cephede birden savaşmak zorunda kaldı.
  • Fransız ihtilalinde etkilenen ve içte sorunlar yaşayan Avusturya savaştan çekildi.
  • Osmanlı Devleti ile 1791 yılında Ziştovi Antlaşması’nı imzaladı.
  • Avusturya, Orsova hariç savaş öncesi sınırlara döndü.
  • 1792’de Rusya ile Osmanlı Devleti arasında Yaş Antlaşması imzalandı.
  • Buna göre;
  • Kırım’ın Rusya’ya ait olduğu kabul edildi.
  • Dinyester Nehri, iki devlet arasında sınır kabul edildi.
  • Osmanlı Devleti, Kırım üzerindeki haklarını kaybederken Rusya’nın boğazlara yönelik tehdidi arttı.

III. Selim Dönemi Islahatları

  • Selim döneminde devletin siyasi, askeri ve ekonomik dengeleri bozulmuş durumdaydı.
  • Gelişen dünya şartları doğrultusunda ıslahatlar yapmak zorunluydu.
  • Selim yapacağı ıslahatlar için Türk ve yabancı uzmanlara raporlar (layiha) hazırlattı.
  • Bir danışma meclisi (Meclis-i Meşveret) oluşturarak ıslahat yapma kararı aldı.
  • Yeniliklerde daha çok Fransa örnek alındı.
  • Ordu, ekonomi ve yönetim alanlarında değişiklikler yapıldı.
  • Selim döneminde yapılan yeniliklere ve bu dönemde kurulan orduya Nizam-ı Cedit adı verildi.
  • Avrupa’nın önemli şehirlerine (Londra, Paris, Viyana ve Berlin) daimi elçilikler açıldı.
  • Yabancı dil eğitimine önem verildi.
  • Avrupa’da yazılan eserler Türkçe’ye tercüme edildi.
  • Nizam-ı Cedit ordusu kuruldu. Bu ordunun masraflarını karşılamak için İrad-ı Cedit hazinesi oluşturuldu.
  • Askeri alanda Selimiye ve Levent kışlaları oluşturuldu.
  • Kara ve Deniz Mühendishaneleri, tersanecilik ve hafif topçu ocağı geliştirildi.
  • Yeni ordunun eğitimi için Avrupa’dan subaylar getirildi.
  • Yeni ordu, Napolyon’un Fransız ordusunu, Mısır’ı işgali sırasında Akka Kalesi önlerinde mağlup etti.
  • Vergiler düzenlendi.
  • Yerli malı kullanımı teşvik edilmiştir.

OsmanlıFransız Savaşı (17981801)

  • İhtilalden sonra Fransa, yayılmacı bir politika izlemeye başladı. İtalya ve Avusturya ile yaptığı savaşları kazandı.
  • Venedik ve Arnavutluk’tan toprak kazanarak Osmanlı Devleti ile komşu oldu.
  • Fransa’nın amacı Osmanlı topraklarından pay almak ve Akdeniz’de söz sahibi olmaktı.
  • Fransa’nın hedefi Mısır’ı ele geçirmekti.
  • Bunun sebebi de, İngiltere’nin sömürgesi olan Hindistan’a giden yolları kontrol altına almaktı. Böylece İngiltere2ye ham madde akışını engelleyecek ve İngiliz ekonomisine darbe vuracaktı.
  • 1798’de Mısır’a asker çıkaran Fransa, Kahire’yi ele geçirdi.
  • İngiltere ve Rusya ise çıkarlarını düşünerek bu olaya tepki gösterdiler. İngiltere ve Rusya donanmalarını Akdeniz’e göndererek Osmanlı’ya destek verdiler.
  • İngiliz donanması, Ebukır önlerinde Fransız donanmasını yaktı.
  • Suriye’ye yönelerek Osmanlı Devleti’ni barışa zorlamak isteyen Napolyon, Cezzar Ahmet Paşa komutasındaki Nizam-ı Cedit ordusuna yenildi.
  • 1801’de imzalanan El-Ariş Antlaşması ile Fransa, Mısırdan çekildi.
  • 1802’de imzalanan Paris Antlaşması ile Osmanlı-Fransız Savaşı sona erdi.

Buna göre;

  • Mısır, Osmanlı Devleti’nde kaldı.
  • Ingiltere’ye Karadeniz’de ticaret yapma hakkı tanındı.
  • İngiltere ve Rusya’nın Osmanlı Devleti üzerindeki emelleri, Osmanlı Devleti’nin Fransa ile dostluğu yeniden önem vermesine neden oldu.
  • (İngiltere, Mısır’a yerleşmek istiyor, Ruslar Ege adalarında milliyetçilik propagandası yapıyordu.)
  • 1804 yılında Napolyon kendisini imparator ilan etti.
  • İngiltere ve Rusya, Fransa’ya karşı ittifak kurarak Osmanlı Devleti’ni Fransa’ya karşı kışkırttılar.
  • Osmanlı Devleti’nin bu istekleri kabul etmemesi üzerine 1806’da Rus-İngiliz ittifakı Osmanlı’ya saldırdı.

4 Comments

Leave a Reply