Button Text! Submit original article and get paid. Find out More

9. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı MEB Yayınları 1. ÜNİTE Kitap Cevapları 

9. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı MEB Yayınları 1. ÜNİTE Kitap Cevapları

9. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı MEB Yayınlar Cevapları SAYFA 14
1. “Edebiyat” kelimesinden ne anlıyorsunuz? Açıklayınız.
Cevap: Edebiyat sanattır, malmezesi dil olan güzel sanat etkinliğidir. Duygu ve düşüncelerin söz veya yazıyla estetik ve etkili anlatılmasıdır

2.”Edebiyat yapmak” deyimiyle anlatılmak istenen nedir?
Cevap:  “Edebiyat yapmak” deyimi bir konuda boş, gereksiz, süslü püslü sözler söylemek anlamlarına gelir. Günlük hayatta da bu deyimi kullanırız.Örneğin; Bırak edebiyat yapmayı da düşündüğünü açıkça söyle.

9. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı MEB Yayınlar Cevapları SAYFA 16
Metni Anlama-Çözümleme1) Edebiyat adlı metne göre edebiyat kavramı tarihsel süreç boyunca gelişip değişen nitelikler taşıdığından  ve farklı anlayışlardan dolayı farklı tanımlanmıştır.2. “Edebiyat dünyaya tutulmuş bir aynadadır” sözü edebiyatın toplumu, insanı, yaşamı  bütün gerçekliğiyle yansıttığını ifade etmektedir.3. Edebiyatın işlevi ile ilgili çıkarımlar
Toplumun gerçekliğini yansıtmak
İnsanları eğitmek
Estetik zevk vermek
Duygu ve düşünceleri aktarmak4.Edebiyat ve dil arasındaki ilişki
Dil, edebiyatın malzemesi ve anlatım aracıdır.
5. Metnin ana düşüncesi ve yardımcı düşünceleri
9. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı MEB Yayınlar Cevapları SAYFA 18
Hazırlık
1. Edebiyatla bilim arasında nasıl bir ilişki kurulabilir?
Edebiyatla bilim arasında farklı ilişkiler söz konusudur. Bu ilişkinin temelinde her ikisinin de insan etkinliği olması vardır. İkisi de insana yöneliktir.
Edebiyat kendi alanındaki etkinlikleri gerçekleştirirken bilimden faydalanır. Her ikisi de birbirini etkiler. Ama edebiyat fizik, kimya, biyoloji gibi deneysel bilimlerle dolaylı bir ilişki içindedir.
2. Aşağıdaki metinleri edebiyat ile bilim dalları arasındaki ilişki açısından değerlendiriniz.İlk metin edebiyatla sosyoloji arasındaki ilişkiyi açıklıyor.
Metni Anlama ve Çözümleme
1. Edebiyatın Bilimle İlişkisi adlı metne göre edebiyatın hangi bilim dallarıyla ilişki içinde olduğunu belirtiniz.

Psikoloji, sosyoloji, tarih, coğrafya, gibi sosyal bilimlerle ilişki içindedir.
 2. Metne göre edebiyatın amacını yitirmemesi neye bağlanmıştır? Açıklayınız.

Bilimle bağını koparmasına bağlanmıştır.
3. Metne göre bilim ve dil arasındaki ilişkiyi açıklayınız. Dil bilim için bir araçtır.
4. Metnin ana düşüncesini ve yardımcı düşüncelerini belirleyiniz.
Ana düşünce: Edebiyatla bilim etkileşim içinde varlıklarını sürdürür.
Yardımcı düşünceler:
Edebiyatla bilim arasında farklı şekillerde ilişki söz konusudur.
Edebiyat ve bilim birbirlerinin yöntemlerini kullanır.
Edebiyat ve bilim birbirine kaynaklık eder.


5. Metindeki açık ve örtük iletileri belirleyiniz.

Cevap:Açık İletiler:
Edebiyatla bilim arasında çeşitli düzeylerde ilişki söz konusudur.
Edebiyatın hiçbir zaman bilimle bağını koparmaması gerekir.
Bilim gibi edebiyatın da edebi araştırmaların da yöntemi vardır.
Edebi eserler bilimsel eserlere ilham kaynağı olabilir.

Örtük İletiler:
Edebi yapıtın dünyası birdir, toptandır.
Edebiyat geniş bir evrensel birlik içindedir.
6. Jules Verne’in (Jul Vern), Ay’a Seyahat romanını Ay’a gidilmeden önce yazmasından hareketle edebiyat  ile bilim arasındaki ilişkiyi değerlendiriniz.
Cevap: Bu durum edebiyatın bilime kaynaklık ettiğinin bir göstergesidir.
7. Edebiyatın Bilimle İlişkisi adlı metni içerdiği bilgiler ve düşünceler arasındaki tutarlılık yönünden değerlendiriniz.
Cevap: Metnin içerdiği bilgiler ve düşünceler tutarlıdır, birbiriyle çelişmemektedir.

9. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı MEB Yayınlar Cevapları Sayfa 21

Hazırlık 

1. Güzel sanatlar sözünden ne anladığınızı belirtiniz.
Cevap:  Güzel Sanatlar insanların, dış dünyaya yönelik duygu, düşünce ve izlenimlerini, çizgi, renk, biçim, ses, söz ve ritim gibi unsurlarla anlatması; edebiyat, müzik, resim, heykel, mimari ve tiyatro gibi faaliyetlerle insanda etki yaratıp coşku ve hayranlık uyandırmasıdır.

 2. Aşağıdaki görsellerden hareketle edebiyatın diğer güzel sanatlardan ayrılan yönleriyle ilgili neler söylenebilir? Tartışınız.
En önemli fark kullanılan malzemedir. Edebiyatın malzemesi dildir.
Amaçları bakımından farklıdır.
İfade edişleri farklıdır.
Gerçekliği ele alışları farklıdır.

9. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı MEB Yayınlar Cevapları SAYFA 24
Metni Anlama ve Çözümleme 1. Edebiyat adlı metinde Metinde Geçen Bazı Kelime ve Kelime Grupları bölümünde verilenler dışında anlamını bilmediğiniz kelime ve kelime gruplarını bulunuz. Bunların anlamlarını metnin bağlamından hareketle tahmin ediniz, tahminlerinizin doğru olup olmadığını sözlükten kontrol ediniz. Cevap: Edebiyat adlı metinden anlamını bilmediğiniz kelime ve kelime gruplarını bulunuz.

 

2. Edebiyatın güzel sanatlar içindeki yerini belirtiniz.
Cevap: Edebiyat güzel sanatların bir koludur. Edebiyat; sözde, yazıda, düşüncede, hayalde güzellik demektir.
Edebiyat; dil ile gerçekleştirilen,malzemesi dil olan güzel sanat etkinliğidir.Edebi eser öncelikle  sanat değeri olan eserdir.Edebi eserlerde dikkatle kullanılmış bir dil vardır.
Bilim nasıl ki akla, mantığa, öğretmeye yönelik ise sanat da insan ruhunu doyurmaya, güzelleştirmeye yöneliktir.

 3. Edebiyatın diğer güzel sanat dallarıyla benzer yönlerini belirtiniz. 
Cevap: Edebiyatın diğer güzel sanat dallarıyla benzer yönü şudur: Edebiyat diğer güzel sanatlar gibi güzeli, estetik haz uyandıracak şekilde anlatma çabası içindedir.

4. Edebiyatın diğer güzel sanat dallarından ayrılan yönlerini belirtiniz.
Cevap: 

  • En önemli fark kullanılan malzemedir. Edebiyatın malzemesi dildir.
  • Amaçları bakımından farklıdır.
  • İfade edişleri farklıdır.
  • Gerçekliği ele alışları farklıdır.

5. Edebiyat adlı metne göre güzel sanatların bir dalı olan edebiyatın kullandığı malzeme, zaman içinde nasıl gelişmiştir? 
Cevap: Edebiyatın kullandığı malzeme, mecazlarla ve sanatçıların bireysel  kullanımlarıyla zaman içinde gelişmiştir.

6. Edebiyat adlı metindeki açık ve örtük iletileri belirleyiniz.
Cevap: Edebiyat adlı metindeki açık ve örtük iletiler:Açık iletiler: Batı’da güzel sanatlarla teorik konular geliştikçe, edebiyat da bu sanatlardan biri olarak benimsenmiş, böylece edebiyatın diğer güzel sanatlarla ortak estetik prensipleri paylaştığına dikkat çekilmiştir.
Günlük konuşmada konuşmada ve diğer alanlarda kullanılan dille edebi dil birbirinden oldukça farklıdır.
Edebi eser herhangi aracıya gerek olmaksızın orijinal yapısıyla her seviyeden okuyucusuna doğrudan doğruya ulaşan tek sanattır.
Örtük İleti:Metin öğretici metin olduğu için örtük ileti yoktur.

7. Yahya Kemal Beyatlı’nın Süleymaniye’de Bayram Sabahı adlı şiirini okuyunuz. Okuduğunuz şiirden hareketle edebiyatın mimari, resim, musiki gibi sanat dalları ve coğrafya, tarih gibi bilim dalları ile ilişkisini değerlendiriniz.
Cevap: Yahya Kemal Beyatlı’nın Süleymaniye’de Bayram Sabahı adlı şiir mimari ve tarihleilişkilidir.

9. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı MEB Yayınlar Cevapları SAYFA 25
Hazırlık
1) İnsanların farklı edebi türlere ilgi duymasının sebebi, insanların edebi zevk ve anlayışlarının birbirinden farklı olmasıdır. Kimi şiiri çok sever, kimi romanı kimi de tiyatroyu…
2) Farklı edebi türlerin ortaya çıkmasının nedeni toplumda meydana değişmeler ve bu değişimlerden edebiyatın da etkilenmesidir.
3)  İlk metinde (şiir) sanat metni olduğu için çağrışıma açık, süslü ve sanatlı bir dil kullanılmıştır. İkinci metin öğretici olduğu için  ise sade ve açık bir dil kullanılmıştır.
İlk metin şiir şeklinde ikinci metin düz yazı şeklinde yazılmıştır.
İlk metinde aşk, ikinci metinde fen bilgisi eğitimi konusu işlenmiştir.
İlk metnin yazılış amacı duyguları aktarmak, edebi zevk vermek, ikinci metnin yazılış amacı ise bilgilendirmektir

9. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı MEB Yayınlar Cevapları Sayfa 27
Metni Anlama ve Çözümleme
1. “Metin” adlı  yazıya göre netinlerin sınıflandırılmasında gerçeklikle ilişkileri, işlevleri, yazılış amaçları, hedef kitleleri, kullanılan anlatım biçim ve teknikleri gibi ölçütler vardır.
2. Bilimsel, felsefi ve edebi metinlerle kişisel hayatı konu alan metinler arasında ne tür farklılıklar vardır?
Yazarın yaşamını yansıtan veya yaşamından beslenen yazı türleridir. Bilimsel metinler açık ve kesin bir dille, delillere dayanarak anlatan metinlerdir. Felsefi metinler ise felsefî konuları ve felsefenin varlık, bilgi, değer gibi konularını ele alan metinlerdir.

Kişisel hayatı konu alan metinler ( hatıra (anı), gezi yazısı, biyografi, mektup, günlük) ise bireysel duygu ve düşünceleri yansıtan çoğunlukla öznel yazılardır. Bilimsel metinler nesnel metinlerdir, kişisel duygulara yer verilmez.

3. Metin yazarı kullanacağı metnin türünü belirlerken  yazılış amacını, hedef kitlesini , kullanacağı anlatım biçim ve tekniklerini göz önünde bulundurur.4. Her metnin kendine özgü bir sesi vardır ifadesi her metnin kendine göre bir anlamı olduğunu,   birbirinden farklı dil ve anlatım tekniği kullanıldığını belirtir.

5. Metnin ana düşüncesi: Her metnin kendine özgü bir anlatım biçimi ve sesi vardır.
Yardımcı Düşünceler: Bazı metinler öğretmeyi, bazıları düşündürmeyi, kimileri sezdirip duygulandırmayı amaçlar.

9. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı MEB Yayınlar Cevapları Sayfa 28

Etkinlik
Aşağıdaki cümlelerin dilin kullanımından doğan hangi türleri(standart dil, ağız, şive, lehçe, argo, jargon) örneklediğini nedenleriyle belirleyiniz..
Döviz piyasalarında bu hafta dalgalanma bekleniyor. (JARGON)
Adamı sokakta kıstırıp bir güzel marizlemişler.  (ARGO)
Haydah oloroğut.? (Nasılsın?) (LEHÇE)
Bir toplumun  gelişmesi eğitime verdiği öneme bağlıdır. (STANDART DİL)
Menden heç ne soruşma. (ŞİVE)
Sene diyirem ! Gaç gündür ariram, yoksan, e ben neyidim? (AĞIZ)

9. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı MEB Yayınlar Cevapları Sayfa 32

Aşağıda verilen açıklamayı ve parçaları dikkate alarak yazma aşamaları doğrultusunda, “Niçin yazıyoruz?”, “Nasıl yazmalıyız?” soruları çerçevesinde serbest metinler yazınız.

9. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı MEB Yayınlar Cevapları Sayfa 34

a. Seçtiğiniz bir konuda iletişim örneği kurgulayınız.

Cevap:

b. Kurguladığınız iletişim örneğinin ögelerini belirleyiniz.

Cevap:

9. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı MEB Yayınlar Cevapları Sayfa 35

1. Edebiyatla diğer güzel sanatların ilişkisi hakkında neler söylenebilir?

Cevap:

2. Bütün sanat eserlerinin anahtarı olarak düşünülen unsur hakkında neler söylenebilir?

Cevap:

3. Edebiyatın başlangıcına ilişkin sorular, bizi, genelde sanatın başlangıcına götürmektedir. Sanatın doğuşuysa insanın yeryüzünde var oluşuna, (…) insanın doğayla savaşımına dek uzanmaktadır. Doğayı dönüştürmeye yönelik, yaratıcı bir çalışmadır burada söz konusu olan. Ama insan bununla yetinmez, doğada bulunmayan nesneler yapmaya başlar. Böylece araç yapımıyla karmaşıklaşan çalışma düzeni yeni bir bildirişme dizgesini de gerekli kılar ve dil ortaya çıkar. Araştırmacılara göre bu dil ilk aşamada müzik ve dansla birliktedir. Başka bir deyişle ritmiktir, ezgisel bir vurgu taşır, el kol hareketleriyle bütünlenir. İşte edebiyatın başlangıcını da bu aşamada aramak gerekmektedir. Çünkü onun anlatım aracı dildir. Toplumsal gelişime bağlı olarak dille birlikte serpilir, türlere ayrılır.
Bu parçadan edebiyatın doğuşu ve türlere ayrılışıyla ilgili hangi sonuçlara ulaşılabilir?

Cevap:

9. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı MEB Yayınlar Cevapları Sayfa 36

4-6. soruları aşağıdaki parçaya göre cevaplayınız.

Bazıları “Sanat sanat içindir” ve bazıları da “Toplum içindir” der. “Sanat sanat için olduğu zaman dolaylı olarak toplum için de yararlıdır” diyenler de vardır. Ama Atatürk için edebiyat, “büyük insanlık” yolunda “uyarıcı, hedeflendirici ve yürütücü” olmalıdır.
Atatürk, gerek sohbetlerinde, gerek dikte ettiği direktiflerinde edebiyatın toplumun yücelmesi yönünde kullanılmasını istemiştir. Türk çocuğu edebiyat yolundan ulusunun yüceliğini, sağlam karakterli olduğunu öğrenecek, devrimlere bu yoldan bağlanacak ve onu koruyacak; yine bu yoldan iyi hatip olarak yığınları olumlu yönlerde peşinden sürükleyecek.
Atatürk, edebiyatın, sadece subjektif duyguları yansıtan bir aristokrasi rehavetine yastıklık etmesine daima karşı olmuştur. Türk kahramanlığını dile getiren Yahya Kemal’i ve sosyal adaletsizliğe isyan eden Tevfik Fikret’i de bunun için sevmiştir, “hürriyet” diye kükreyen Namık Kemal’e bunun için gönül vermiştir.
Sadi Borak, Atatürk ve Edebiyat

4. Metnin ana düşüncesi nedir?

Cevap:

5. Metnin yardımcı düşünceleri nelerdir?

Cevap:

6. Metinde düşünceyi geliştirme yollarından hangileri kullanılmıştır?

Cevap:

7. Yıllar önce bir belediye kuruluşuna iletişim semineri vermem için davet edildim. Seminer salonunda oturma düzeni ‘U’ şeklindeydi ve ben ‘U’nun açık ucunda durarak semineri sunuyordum.
“Günaydın arkadaşlar!” diyerek seminere başladım.
Hiç kimse yanıt vermedi; ancak yüzüme ilgiyle bakmaya devam ediyorlardı.
Doğan Cüceloğlu, İletişim Donanımları Bu parça iletişim unsurları bakımından değerlendirildiğinde aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
A) Kaynak: Konuşmacı
B) İleti: “Günaydın arkadaşlar!” ifadesi
C) Alıcı: Dinleyiciler
D) Kod: Türkçe
E) Bağlam: Oturma düzeni

Cevap:

8. I. Fakat dil insanların kullandığı herhangi bir vasıtaya benzemez.
II. Onun vasıtalığı sadece anlaşmayı temin etmesi bakımındandır.
III. Fertler ve nesiller arasında anlaşma vasıtası olarak iş görür.
IV. Dil insanlar arasında anlaşmayı sağlayan tabii bir vasıtadır.
V. İnsanlar duygularını, düşüncelerini, fikirlerini, hükümlerini birbirlerine nakletmek, meramlarını birbirlerine anlatmak için dil denilen vasıtaya başvururlar.
Prof. Dr. Muharrem Ergin, Türk Dil Bilgisi
Yukarıdaki numaralanmış cümleler anlamlı bir bütün oluşturacak biçimde sıralandığında hangisi baştan üçüncü olur?
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.

Cevap:

9. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı MEB Yayınlar Cevapları Sayfa 37

9. I. Bir dilin, yazılı kaynaklarla izlenebilen tarihî gelişimi içinde ayrılmış kollarıdır. (Yazı Dili)
II. Bir dilin, tarihî gelişimi içinde yazılı kaynaklarla izlenemeyen dönemlerinde ayrılmış kollarıdır. (Lehçe)
III. Ortak dilden ayrı olarak belirli toplulukların, ses, yapı, söz dizimi ve anlam bakımından farklılık gösteren dili veya kelime dağarcığıdır. (Argo)
IV. Aynı meslek veya topluluktaki insanların ortak dilden ayrı olarak kullandıkları özel dil veya söz dağarcığıdır. (Jargon)
V. Bir dilin bir ülke sınırları içindeki farklı yerleşim bölgelerinde ses, şekil, söz dizimi ve anlamca farklılaşan konuşma biçimidir. (Ağız)
Yukarıdaki açıklamalardan hangisi ayraç içinde verilen kavramla uyuşmamaktadır?
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.

Cevap:

10. Kültür, üzerinde uzlaşılmış tanımı olmayan kavramlardan biridir; zira her bilgi alanı mensubu onu kendi bulunduğu noktadan tarif etmiştir. (…) Ancak bu tariflerin büyük bir kısmı mutlaka iletişime, kültürün nesiller arasındaki aktarımla oluşmasına dikkat çekmişlerdir. Böylece birçok kültür kuramcısı dil ile kültür arasındaki ilişkiyi de açıklamaya çalışmıştır.
Çok kabaca, insan başarılarının tümü, diye tarif edebiliriz kültürü. İnsan toplulukları için kültürden söz edilmesini mümkün kılan ise önceki nesillerin başarılarını tevarüs edebilmesini, kendi nesil- daşları (zamandaşları) arasında başarıların iletilip öğrenilmesini ve nihayet bunların hepsinin sonraki nesillere miras bırakılabilmesini sağlayan bir mekanizmaya sahip olmalarıdır ki, bu da “dil”dir. Burada “dil”e dayanan bildirişimin iki boyutu ortaya çıkıyor: Bunlardan birincisi, toplumun zaman- daş fertleri arasındaki yatay bildirişim boyutudur. İkincisi ise önceki nesillerin başarı birikimlerini tevarüs edebilmeyi mümkün kılan dikey bildirişim boyutudur. Diğer canlı türlerinin oluşturdukları yaşayış biçimleriyle karşılaştırıldığı zaman, bizim “kültür” dediğimiz ortamın oluşabilmesi için vazgeçilmez unsurun dilin nesiller arasındaki aktarımı mümkün kılan dikey bildirişim boyutu olduğu gözlenecektir.
Hayati Develi, Kültür ve Dil
Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri yukarıdaki parçadan hareketle uygun ifadelerle doldurunuz.

Cevap:

a. Parçada……………..ve…………………………üzerinde durulmuştur.
b. Parçada kültürün…………………………………………….aktarımla oluşmasına dikkat çekilmiştir.
c. Parçada…………….., nesillerin başarılarının sonraki nesillere miras bırakılabilmesini sağlayan bir mekanizma olarak görülmektedir.
ç. Parçaya göre dil, kültürün nesiller arasındaki aktarımını mümkün kılan ……………… boyutudur.

11. Coğrafya, fizik, gökbilgisi, sosyoloji, psikoloji, tarih, arkeoloji, felsefe erişebildiği her kaynağa uzanır edebiyat yazarı. Belli sonuçları, bu sonuçlara götüren yöntemi halk için yorumlamak, halka açmakla görevlidir bu çeşit edebiyat. Halk diye nitelenenlerse, uzman olmayanların okuyucu çevresidir. Edebiyatta yapılan, bir dolaylamadır öyleyse. Bilgin önermelerini, bilimsel bir dildeki varsayımları, bilimce pekiştirmeleri, bilim yasalarını, tüm sorun-bağlamıyla, elden geldiğince anlayıp anlatmak, halkça anlaşılmalarını sağlamak için kolaylaştırmaktır edebiyatçının başarısı.
Nermi Uygur, İnsan Açısından Edebiyat
Bu parçada edebiyat-bilim ilişkisiyle ilgili nelere değinilmiştir?

Cevap:

9. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı MEB Yayınlar Cevapları Sayfa 38

12. Bugün sosyoloji, ulus kavramını, “aynı topraklar üzerinde yaşayan, dil, kültür ve ülkü bakımından birlik oluşturan topluluk” diye tanımlıyor. Görüldüğü gibi dil, hem ulus olmanın temel öğesidir hem de kültür birliğinin en önemli aracı. Edebiyat ise kültürü oluşturan başlıca etmenler arasında yer alır. Bu bilimsel gerçekleri, o şaşmaz sezgi gücüyle daha o zamanlar görüp kavrayan Atatürk, yaşamı boyunca dil ve edebiyata özel bir önem vermiştir.
Doç. Dr. Cahit Kavcar, Atatürk’ün Dil ve Edebiyat Konusundaki Görüşleri
Bu parçanın anlatımıyla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
A) Benzetme yapılmıştır. B) Örneklemeden yararlanılmıştır. C) Tanımlama yapılmıştır. D) Betimlemeye yer verilmiştir. E) Öykülemeye başvurulmuştur.

Cevap:

13. Aşağıda verilen tamlayıcı dallanmış ağaçtaki bilgilerden bazısı doğru, bazısı yanlıştır. İlk ifadeden başlayıp, cevap oklarını takip ederek doğru çıkışa ulaşınız.

Cevap:

Leave a Reply