Button Text! Submit original article and get paid. Find out More

KPSS Tarih Dersi -Amerika Birleşik Devletleri’nin Kurulması Ve Fransız İhtilali

KPSS Tarih Dersi -Amerika Birleşik Devletleri’nin Kurulması Ve Fransız İhtilali

 AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ’NİN KURULMASI VE FRANSIZ İHTİLALİ

Amerika Birleşik Devletleri’nin Kurulması

  • Amerika kıtasının 1492 yılında keşfedilmesinden sonra
  • ispanyollar, Portekizliler, Fransızlar ve İngilizler bu kıtaya gelerek koloniler kurdular.
  • Bu koloni topraklarına başta İngiltere’den olmak üzere Avrupa’dan gelen göçmenler yerleşti.
  • Koloniler, İngiliz kralının atadığı valilerce yönetiliyordu.
  • Kolonilerde yaşayan halk bu durumdan memnun değildi.
  • Amerika’yı yeni vatanları olarak kabul ediyorlardı.

Yedi Yıl Savaşları (17561763) ve Amerika’nın Bağımsızlık Mücadelesi

  • İngiltere, Yedi Yıl Savaşları sonunda Fransa ve İspanya’yı yendi.
  • Hindistan, Kanada ve Amerika kıtasındaki Missisipi Nehri’nin doğusunu ele geçirdi.
  • Ancak savaşlar sonunda İngiltere ekonomisi bozulmuştu.
  • Bozulan ekonomisini sömürge ve kolonilere yeni ve ağır vergiler koyma yoluyla çözmeye çalışan İngiltere’ye tepkiler büyük oldu.
  • Amerika’daki İngiliz kolonilerinde isyanlar çıktı.
  • Yedi Yıl Savaşları’nın intikamını almak isteyen Fransa, isyancılara silah ve cephane yardımı yaptı.
  • Sonuçta koloniler, İngiltere’ye karşı zafer kazandılar.
  • Koloni temsilcileri, 1774 yılında Filedelfiya’da toplandılar.
  • Toplantıda İngiltere’nin kolonilerin izni olmadan vergi koyamayacağına dair karar alındı.
  • isteklerinin reddedilmesi üzerine 1776’da ikinci kez toplanan kongre, İngiltere ile savaş kararı aldı.
  • Toplantı sonunda İnsan Hakları Bildirisi ilan edildi.
  • Kolonilerin komutanlığına George Washington getirildi.

Amerikan Bağımsızlık Bildirisi (4 Temmuz 1776)

  • 4 Temmuz 1776’da 13 İngiliz sömürgesi İnsan Hakları Bildirisi’ni kabul ederek bağımsızlıklarını ilan ettiler.
  • Amerika Birleşik Devletleri’nin kuruluş tüm dünyaya ilan edildi.

İnsan Hakları Bildirisi’nde;

  • Bütün insanlar özgür doğarlar, özgür yaşarlar.
  • Devlet ancak bu özgürlükleri korumak ve bunlardan herkesi eşit derecede yararlandırmak için vardır.
  • Özgürlüklere dokunan devlet kendi varlık nedenini yitirir.
  • İngiltere hükümeti, Amerikalıların özgürlüklerin’ çiğneyerek onları kendisine bağlayan temel sözleşmeyi bozmuştur.
  • Bu durumda serbest kalan Amerikan halkı, yeni bir hükümet kurmaya karar vermiştir.
  • Bu bildiri ile yönetim şekli demokrasi olarak benimsenmiştir.
  • Ingiltere’ye karşı sekiz yıl süren savaş sonunda Amerikan kolonileri galip geldi.
  • İngiltere, 1783 yılında Versay Antlaşması’yla Amerikan kolonilerinin bağımsızlığını tanıdı.
  • Koloniler, anayasa hazırlayarak federal bir cumhuriyet yönetimine geçti.
  • Avrupa’dan Amerika’ya göçler oldu. Avrupa’da işsizlik azaldı.
  • ABD, dünya tarihini etkileyerek yeni bir denge unsuru oldu.

Türk-Amerikan ilişkilerinin Başlangıcı

  • Türk-Amerikan ilişkileri, Osmanlı’ya bağlı olan Cezayir Beylerbeyliği aracılığıyla kurulmuştur.
  • ABD ile Osmanlı’ya bağlı Cezayir, Trablus ve Tunus arasında ticaret antlaşması imzalanmıştır.
  • ABD, bu ticaretten dolayı Cezayir’e vergi ödemiştir.
  • Amerikalıların Istanbul’a ilk ziyareti 9 Kasım 1800’de olmuştur. Bu ziyarette Amerikalılar, padişaha çeşitli hediyeler sunmuştur.
  • Bu ziyaret sebebiyle, Akdeniz’e giren ilk Amerikan gemisi George Washington Fırkateyni olmuştur.

FRANSIZ İHTİLALİ (1789)

Fransız İhtilali’ni Hazırlayan Nedenler

  • Fransa, ihtilal öncesi XVI. Lui tarafından mutlakıyetle yönetiliyordu.
  • Kral, nüfusun çoğunluğunu oluşturan köylü ve burjuva sınıfını hiçe sayıyor, soylu ve ruhban sınıfına ayrıcalıklar
  • Ülke yönetiminde asillerin ve din adamlarının çıkarları ön plana alınıyordu.
  • Ekonomik gücü elinde tutan ticaretle uğraşan burjuva ve üretimi sağlayan köylü sınıflarının yönetimde hiçbir hakları yoktu. Buna rağmen burjuva ve köylü sınıfından olanlar vergi ve savaş için asker vermek zorundaydı.
  • Fransa’nın Yedi Yıl Savaşları’ndan yenilgiyle çıkması, daha sonra Amerikan bağımsızlık mücadelesini desteklemesi ülke ekonomisini sarsmıştı.
  • Ayrıca, kral ve yöneticilerin lüks ve israf içinde yaşamaları fakir olan halka ağır vergilerle ezilmesine sebep
  • İngiltere ve ABD’de demokrasi yolundaki gelişmeler, Aydınlanmacı düşünürlerin özgürlük, demokrasi ve eşitlik ile ilgili görüşleri Fransızlar’ etkilemişti. Düşünürlerin devlet tarafından hapis cezalarına çarptırılmaları veya idam edilmeleri, halkın yöneticilerine olan kin ve nefretini artırıyordu.
  • Tüm bu eşitsizlik ve halkın artan bilinci ihtilalin sebeplerini oluşturur.

Özetle;

  • Halkın çeşitli sosyal sınıflara ayrılması,
  • Krallık rejiminin baskısı,
  • Fransız aydınlarının etkisi,
  • Ağır vergiler, fakirlik,
  • ABD’nin kurulması, Ingilizlerin Meşrutiyet’e geçişi ihtilalin sebepleridir.

İhtilalin Başlaması ve Genişlemesi

  • Ekonomik sıkıntılar yaşayan Fransa’da kral XVI. Lui, Eta Jenerö meclisini topladı.
  • Meclisin toplanma sebebi yeni vergiler belirlemekti.
  • Mecliste soylular, rahipler ve halk temsilcileri arasında anlaşmazlık çıkınca kral meclisi kapattı.
  • Halk bu olay sonrasında ayaklandı.
  • 14 Temmuz 1789’da Bastil Hapishanesi ele geçirildi, tüm tutuklular serbest bırakıldı.
  • Halk temsilcileri, yeni bir anayasa yapmak için kurucu meclis oluşturdular.
  • Kurucu meclis, soyluların ve rahiplerin ayrıcalıklarına son vererek İnsan ve Vatandaş Hakları Bildirisi’ni ilan etti. Bu bildiride özetle;
  • Yeni anayasa ile kralın yetkileri sınırlandı ve meşrutiyet sistemine geçildi.
  • Kral XVI. Lui, bu gelişmeleri kabul etmediği için idam edildi (1792).
  • Fransız İhtilali, 1804 yılına kadar sürdü.
  • Bu tarihte Napolyon Bonapart, imparator seçildi.
  • Fransa’da Birinci imparatorluk Devri başladı.

Fransız İhtilali’nin Sonuçları

  • Fransa’da feodalite yıkıldı.
  • Soyluların ve rahiplerin ayrıcalıkları kaldırılarak eşitlik ilkesi getirildi.
  • Millet egemenliği fikri yaygınlaşarak, mutlak krallıkların yıkılabileceği anlaşıldı.
  • Mutlak monarşi yıkılarak, egemenliğin halktan geldiği kabul edildi.
  • İnsan hakları, eşitlik, adalet, milliyetçilik, hürriyet, kardeşlik gibi kavramlar tüm dünyaya yayıldı.
  • Milliyetçilik fikrinin yayılması ile imparatorluklar dağılma sürecine girdi.
  • Fransız İhtilali sonuçları bakımından evrensel olduğundan Yakın Çağ’ın başladığı kabul edildi.

Fransız İhtilali’nin Osmanlıya Etkileri

  • Olumlu Etkisi
  • Osmanlı Devleti’nde demokrasi hareketlerinin başlamasına neden oldu. Tanzimat Fermanı’nı hazırlanmasına ve Meşrutiyet’in ilanına zemin hazırladı.
  • Olumsuz Etkisi
  • Çok uluslu bir yapıya sahip olan Osmanlı Devleti’ndeki azınlıklar milliyetçilik akımının etkisiyle ayaklandı ve bunun sonucunda toprak kayıpları yaşandı.
  • Fransız İhtilali’nin Avrupa ve Dünya Ülkelerine Etkileri
  • Fransız İhtilali’nin ortaya çıkardığı sonuçlar hâlâ günümüz dünyasını etkilemeye devam etmektedir.
  • ihtilal sonrası çok uluslu yapıya sahip olan Avusturya, Prusya, İngiltere ve İspanya gibi devletler, ihtilalin doğurduğu fikirleri kendileri için tehlikeli gördüler.
  • Bu sebepler, 1793-1815 yılları arasında bu ülkelerle Fransa arasında ihtilal Savaşları denilen savaşlar yapıldı.
  • Fransa, Napolyon döneminde milliyetçilik fikrini rakip gördüğü ülkeleri parçalamak için siyasi bir araç olarak gördü.
  • ihtilal Savaşları yüzünden bozulan Avrupa’nın siyasal durumunu düzenlemek ve Avrupa’nın gelecekte alacağı durumu belirlemek amacıyla tüm Avrupa Devletleri, Viyana’da büyük bir kongre topladılar.
  • Kongre başkanlığını Avusturya arşidükü Meternik yaptı.
  • Kongrede alınan kararlar Meternik Sistemi adıyla duyuruldu.
  • Buna göre;
  • Avrupa’nın herhangi bir yerinde ihtilal yanlısı bir ayaklanma çıkarsa, birlikte hareket edilecek ve ayaklanma bastırılacaktı.
  • Ancak aldıkları bu kararları, Osmanlı Devleti’nde Yunanlıların başlattığı ayaklanma sırasında uygulamayıp, isyana destek verdiler.
  • Meternik Sistemi’ni uygulayan devletler yeni ayaklanmaların ortaya çıkışına engel olamadılar.
  • 1830 ve 1848 yıllarında Avrupa devletlerinde ihtilaller yaşandı.

One Response

Leave a Reply