İNDİRİNANDROİD UYGULAMAMIZI İNDİRİN

KPSS Ders Notları Kısa

=

KPSS Ders Notları Kısa

  • Türklerin ilk ana yurdu Orta Asya'dır.
  • Orta Asyanın en eski kültürü Anav Kültürürdür.
  • Türklerin ilk ataları Afanasyevo kültür çevresinde yaşanmıştır.
  • Tarihte ilk türk topluluğu İskitlerdir.
  • Tarihte ilk türk kadın hükümdar Tomris'tir.
  • Tarihte kurulan ilk türk devleti Asya Hunlarıdır.
  • Türk tarihinin ilk bağımsızlık ayaklanması Kürşat ayaklanmasıdır.
  • Türklere ait alfabeler; Göktürk ve Uygur alfabeleri
  • İstanbulu kuşatan ilk Türkler Avarlardır.
  • Anadolu'ya sefer düzenleyen ilk türk toplulukları; Hunlar ve Sabirler.
  • Tuna Bulgarları Slavlara vatan, millet ve devlet kavramlarını öğretmişlerdir.
  • Tarihte ilk kez para kullanan Türk devleti Göktürkler.
  • Tarihte ilk kez adına para basan türk hükümdar Baga Tarkan(Türgişler)
  • Müslümanlarla ilk kez mücadele eden türk boyu Hazarlar.
  • Tarih öncesinin devirlere ayrılmasında araç-gereç yapımında kullanılan malzemeler etkili olmuştur.(taş-bakır-demir)
  • Tarihi çağlar ise evrensel nitelik taşıyan olaylar etkili olmuştur.(yazının icadı- İstanbul'un Fethi vb.)
  • Tarih yazının bulunuşuyla  başlar. tarih öncesi devirlerde yazılı kaynağa rastlanmaz.
  • İnsanların kontrolü dışında meydana gelen doğa olayları tarihin konusu değildir.(deprem-sel vb.)
  • Yarımburgaz mağarası; Türkiye'deki bilinen  en eski yerleşim yeridir.
  • Çayönü; Türkiye ve Güneydoğu Avrupa'da tarımsal üretimin yapıldığı ilk yerdir.
  • Çatalhöyük; insanlık tarihinin ilk şehir yerleşmesidir.

 

Orta Asya türk devletlerinde toplum yapısı:

  •       Oguş(aile)
  •        Urug(soy)
  •        Boy(sülale)
  •        Budun(millet)
  •        İl-El(devlet)

 

Türklerde mimari eser, yazılı edebiyat ve yazılı hukuk kuralları Uygurlarla beraber başladı.

++

 

DEVLET BİÇİMLERİ

a-Egemenliğin Kaynağına Göre Devlet

  • Mutlakıyet: Egemenliğin tek kişide olması(mutlak monarşi).
  • Meşruti monarşi: Tek kişinin yanında bir de meclisin olması.
  • Cumhuriyet:Egemenliğin doğrudan halktan yana olması.(doğrudan- yarı doğrudan- temsili demokrasi).

 

b- Egemenliğin Kullanış Şekline Göre Devlet

  • Demokratik devlet: Yasama, yürütme ve yargı güçlerinin halkın elinde olması.
  • Sosyal devlet: Halkın eğitim, sağlık ve sosyal güvenlik ihtiyaçlarını görev bilen yönetim.
  • Totaliter devlet: Baskıcı yönetim(diktatörlük).
  • Oligarşik devlet: Bir zümre egemenliğine dayalı yönetim.
  • Otokratik devlet: Yasama, yürütme ve yargı işlerinin tak elde toplanması.

 

c- Örgütlenme Biçimlerine Göre Devlet

++
  • Üniter Devlet: Ülkenin bir merkezden yönetilmesi.(tek yasa)
  • Federal devlet: Her federatif devlet iç işlerinde serbest dış işlerinde merkeze bağlı olması.(birden fazla yasa)
  • Şehir devletleri: Her şehrin iç ve dış işlerinde serbest hareket etmesi.
  • Ulus devlet: Tek bir milletten oluşan devlet.
  • İmparatorluk: Geniş sınırlara sahip çok uluslu devlet.

 

d- Ekonomik Yapısına Göre Devlet

  • Kapitalist(liberal): serbest yaşama koşullarında kar esasına dayanan siyasi hak ve özgürlüklerin güvence altına alındığı özel mülkiyetin esas olduğu devlet.
  • Sosyalist devlet: Ekonomik faaliyetlerin devlet tarafından düzenlendiği, üretimin toplumsal ihtiyaçlara göre gerçekleştirildiği, üretim araçların devlet mülkiyetinde olduğu devlet.
  • Karma ekonomi: Devletin ve özel sektörün aynı anda ekonomide yer aldığı yönetim.

 

e- Devlet-Din İlişkisine Göre Devlet^

  • Laik devlet: din ve devlet işlerinin birbirinden ayrı yürütülmesi.
  • Teokratik devlet: devlet yönetiminde dini kuralların etkili olduğu ve hukukun dine dayandığı yönetim şekli.

 

++

 

MİLLİ GÜVENLİK BİLGİSİ

  • Milli güvenliğin tespitinden sorumlu kurumlar; Bakanlar Kurulu ve MGK
  • MGK Cumhurbaşkanı başkanlığında toplanır.
  • Milli Strateji: Bir ulusun varlığını  ve refahını sağlamak ve korumak için uygulanan genel siyaset.
  • Milli Güç: bir milletin milli hedeflerine ulaşabilmek için yararlanabileceği maddi ve manevi kaynakların tümüdür.

Milli Güç unsurları:

  •  Siyasi Güç : Bir devletin milli hedeflerine erişmek, erişilenleri koruyup geliştirmek ve milli menfaat sağlamak amacıyla kullandığı siyasi kuvvetlerin toplam verimidir.
  • Askeri Güç : Ulusal politikanın uygulanmasında ve ulusal hedeflerin elde edilmesinde kullanılan fiziki güce “askeri güç" denir.
  • Ekonomik Güç : Milli gücün tüm unsurlarının gelişip güçlenmesi için gereken maddi ve parasal ihtiyaçlar, ekonomik güç tarafından karşılanır.
  • Nüfus (Demogratik) Güç : Bir ülkede yaşayan insanların sayısı nüfus gücünün başlıca etkenlerinden biridir.
  • Coğrafi Güç : Bir devletin coğrafyasına ait canlı veya cansız, doğal ve yapay, gerçek ve nispi (göreli) tüm değerler onun milli gücünün coğrafi unsurunu oluşturur.
  • Bilimsel ve Teknolojik Güç : Günümüzde bilim ve teknoloji alanlarında etkin ve yeterli bir düzeye ulaşamayan devletler büyük topraklara, zengin doğal kaynaklara sahip olsalar bile büyük ve güçlü devletler arasında sayılmazlar.
  • Psiko – Sosyal ve Kültürel Güç : Psiko – sosyal ve kültürel güç toplumun sahip olduğu ve tarihten gelen maddi ve manevi değerlerin topluma sağladığı güçtür. Buna kısmen “moral güç” de denilebilir.
  • Türkiye'nin ekonomik hedefleri; yurttaşına her türlü hizmeti ulaştıran devlet olmak.
  • Türkiye'nin askeri hedefleri; iç ve dış tehditlere karşı vatandaşı uyarmak ve korumak.
  • Türkiye'ye yönelik iç tehditler; devlet düzenini değiştirmek için yapılan faaliyetler örgütler ve dil, din, ırk, düşünce  ve mezhep farklılıklarını kışkırtma.

Türkiye'ye yönelik dış tehditler:

  • Jeopolitik konumundan dolayı tehditler
  • Gelişmiş devletlerin Ortadoğu ve Türkiye'ye yönelik tehditleri
  • Çevre(komşu) ülkelerden gelebilecek tehditler.

Milli Menfaat: Bir ulusun güvenliği, refahı ve mutluluğu için gerekli olduğuna inandığı unsurlardır.

Türk Silahlı Kuvvetlerinin unsurları: KKK, HKK, DKK, JGK

Jeopolitik Konum: Bir toprak parçasının bölge ve dünya siyasetindeki konumuna denir.

AB 25 Mayıs 1957 yılında kuruldu. Üye ülke  sayısı 28.

Türkiye AB'ne tam üyelik başvurusu 14 Nisan 1987'de yaptı. 10 Aralık 1999 Helsinki zirvesinde kabul edildi.

 NATO'nun kuruluş amacı; Sovyet Rusya'nın tehdidine karşı önlem almak.Türkiye NATO'ya 1952de üye oldu.

BM'nin kuruluş amacı(1945); dünya barışını korumak, ülkeler arasında ilişkileri geliştirmek.

 

++

BM örgütünü oluşturan organlar:

  • Genel Kurul
  • Güvenlik Konseyi
  • Ekonomik Ve Sosyal Konsey
  • Vesayet Konseyi
  • Uluslararası Adalet Divanı
  • Genel Sekreterli
  •  

​Türkiye'nin üye olduğu uluslararası kuruluşlar:

  • AGİK(Avrupa Güvenlik Ve İşbirliği Teşkilatı)
  • KEİ(Karadeniz Ekonomi İşbirliği)
  • ECO(Ekonomi İşbirliği Teşkilatı)

Seferberlik türleri:

  • Genel Seferberlik
  • Bölgesel Seferberlik
  • Silahlı Kuvvetler Seferberliği
  •  

Harp(savaş) türleri:

  • Soğuk Savaş(Politik- Teknolojik-Ekonomik)
  • Silahlı Savaş(Sıcak savaş)
  • Özel Harp( Gayri Nizami Harp-Psikolojik Harp)
  • Gayri Nizami Harp örneği; Kuvayi Milliye birliklerin Kurtuluş Savaşında vermiş olduğu harp.

 

İSLAM BİLGİNLERİ

  • İbn-i Türk(9.yy): Cebirle İlgilenmiştir. Özellikle ikinci dereceden denklemler üzerindeki çalışmaları önemlidir.
  • Harezmî(780-850): Cebirle ilgi çalışmaları ile ünlüdür. Matematikte sıfırı ilk kez kullanan kişidir. Astronomi ve coğrafya ile de ilgilenmiştir.
  • Farabi(870-950):  Aristo’nun fikirlerini İslam dünyasına yaymıştır. Muallim-i Sani(ikinci öğretmen) olarak anılır. Avrupa’da Alfarabyus olarak tanınır. Başlıca eserleri; İhsaü’l İlim, El-Medinettü’l Fazıla ve Kitabü’l Musiki.
  •  El Biruni(973-1051): Serbest düşünceyi savunmuştur. Çok çeşitli alanlarda çalışmalar yapmıştır.(Matematik, Coğrafya, Eczacılık…) Enlem ve boylamları tespit etmiş, dünyanın güneş etrafında dönüşünü bir yılda gerçekleştirdiğini söylemiştir.
  •  İbn-i Sina(980-1037): Avrupa’da Avicenna olarak tanınır. El- Kanun Fi’t-Tıp Avrupa’da ders kitabı olarak okutulmuştur.
  •  İmam gazali(1058-1111): İslam felsefecisidir. Melikşah zamanında yaşamış ve Nizamiye Medresesinde ders vermiştir. En ünlü eseri İhyaü’l-Ulumiddin eseridir.
  •  Uluğ Bey(1394-1449): Timur’un torunudur. Astronomi bilgini, aynı zamanda devlet adamıdır. Heyet cetveli ile yıldızların fihristini yapmıştır.
  •  Ömer Hayyam: Astronomi ile ilgilendi. Rubaileri ile ünlüdür. Melikşah adına “Celali Takvimi”ni düzenledi.
  • Gazali(1058-1111): fıkıh ve kelam alanında çalışmıştır. En önemli eseri İhya-ul Ulumiddin. Bağdat Nizamiye Medresesi baş müderrisidir.
  • İbni Haldun(1332-1406): Tarih ve sosyoloji. en önemli eseri Mukaddime.

 

BAZI TARİHİ KAVRAMLAR

  • AHİLİK: Anadolu'da İslam inançları çerçevesinde oluşmuş esnaf örgütü.
  • MİNYATÜR: ışık, gölge, hacim duygusu yansıtmayan küçük renkli resim sanatı.
  • FETRET:Taht kavgaları yüzünden ülkenin hükümdarsız kaldığı dönem.
  • IKTA: Belirli ölçülerdeki bir arazinin hizmet karşılığı bir kimseye verilmesi.
  • LONCA: Küçük esnaf ve zanaatkarların kendi iş alanlarına göre kurdukları teşkilat.
  • ASHAB-ı SUFFA: Hz. Muhammed döneminde Mescid-i Nebevide eğitim alan kişilerdir.
  • BELAGAT: sözün veya yazının istenilen etkiyi sağlayacak şekilde güzel ve sanatlı olması.
  • MEVALİ: Emevilerin Arap olmayan Müslümanlar için kullandığı unvan.
  • ŞUUBİYE: Arap olmayan Müslümanların kendi öz kültürlerini koruma çabası.
  • NAİB: Hükümdar vekili.
  • HAYRAT: Halkın yararlanması için yapılan mimari eser.
  • ÜMERA: Emirler, yöneticiler
  • EMİR-el MÜMİNİN: Halifeler için kullanılan unvan.
  • BİAT: Bir kimsenin devlet başkanlığını ya da hükümdarlığını tanımak.
  • AYUKİ: Eski türklerde hükümet.
  • ŞAD: Eski türklerde hanedan üyesi.
  • BUYRUK: Eski türklerde bakan
  • BİTİKÇİ: Eski türklerde yazıcı.
  • SUBAŞI-TARKAN: Ordu komutanı
  • ATAMAN: Eski türklerde Tigin(şehzade) eğitmeni
  • BEDİZCİ: Ressam
  • KÜLT: İnanç
  • ARİSTOKRAT: Sınıflı toplumlarda soylu sınıftan kimse.
  • BURJUVA: Orta Çağ Avrupa'sında orta sınıf.
  • FRESKO: Duvar resmi
  • KAST: Hindistan'da halkın ayrılmış olduğu birbirine kapalı sınıf sistemi.
  • KURUM:Asurlularda kara kolonisi.
  • KOLONİ: Bir devletin sınırları dışında kurduğu ticari üs.
  • TÜMÜLÜS: Tepe şeklinde mezar.
  • TAPATES: Friglerde halı kilim.
  • HÖYÜK: Bir yerleşim yada yapı kalıntısının üzerinde oluşmuş toprak tepe.
  • KARUM: Asurlu tüccarlara ait pazar yerleri(şehir).
  • LAHİT: Taş ve mermerden anıt mezar.
  • MENHİR-DOLMEN: Mezar.
  • POLİTEİZM: Çok tanrıcılık.
  • MONOTEİZM: Tek tanrıcılık.
  • MECUSİLİK: Zerdüştlük veya ateşe tapma dini.
  • DEREBEYLİK- FEODALİTE: Orta çağda Avrupada yaygın olan toprak zenginliğine dayalı yönetim şekli.

TÜRK-İSLAM MİMARİ ESERLERİ

 

++

SİVİL MİMARİ

DİNİ MİMARİ

ASKERİ MİMARİ

Saray, köşk

Cami

Kale

İmarethane

Mescit

Sur

Kervansaray,han

++

Medrese

Tersane

Köprü, kemer

Kümbet-türbe

Kışla

Darüşşifa

Tekke-zaviye

Kule

Çeşme, hamam

Külliye

++

 

Bedesten,arasta

(Çarşı)

 

 

 

Karahanlılar; İslamiyeti kabul eden ilk Türk devleti olarak Türk- İslam mimarisinin temelini atmışlardır. Türk İslam sanatının en eski kervansarayları yine Karahanlılara aittir. Diğer eserleri;

  • Şir Kebir Camii
  • Arap Ata Türbesi
  • Ayşe Bibi ve Balacı Hatun Türbeleri

Gazneliler dönemi;

  • Zafer Kuleleri
  • Leşker-i Bazar Ulu Camii
  • Arusü’l-Felek Camii

Tolunoğulları; Tolunoğlu Ahmet Camii

Büyük Selçuklu dönemi; mimaride yeni unsurlar kullanılmaya başlandı. Üst üste çift kubbe, köşeli çatı, sivri kemer, silindirik ve yivli minareler, dikdörtgen ve beş köşeli mihrap.

++
  •  İsfahan Mescid-i Cuma
  •  Sultan Sencer türbesi(Merv)
  •  Kazvin Mescid-i Cuma
  •  Haydariye Mescidi
  •  Damgan Mescid-i Cuma
  •  Tuğrul Bey türbesi(Rey)
  • İmam Gazali türbesi(Tus)
  • Mümine Hatun Türbesi
  • Ribat-ı Anuşirvan

Artuklu dönemi eserleri; Anadolu’da ilk köprüleri yaptılar. Diyarbakır, Harput, Mardin(1102-1409).

  • Diyarbakır Artuklu Sarayı
  • İlk Artuklu medresesi Halep’te yapıldı(İlgazi)
  • Silvan Ulu Camii
  • Mardin Ulu Camii
  • Harput Ulu Camii
  • Dunaysır (Kızıltepe) Ulu Camii
  • Urfa Ulu Camii
  • Malabadi Köprüsü

Danişmentli dönemi eserleri; Sivas, Kayseri, Malatya, Amasya(1080-1178)

  • Niksar Ulu Camii
  • Kayseri Ulu Camii
  • Kölük Camii
  • Melik Danişment Gazi Kümbeti(kayseri)
  • Niksar Yağıbasan Medresesi(Anadolu’daki ilk medrese)
  • Emir Gazi Kümbeti

Saltuklu dönemi eserleri;  Erzurum (1072-1202)

  • Kale Camii ve Ulu Camii(Erzurum)
  • Tepsi Minare(saat kulesi)
  • Mama Hatun kervansarayı ve Kümbeti
  • Emir Saltuk Kümbeti

Mengücekli dönemi eserleri; Erzincan, Divriği ve Kemah(1080-1228)

  • Divriği Külliyesi, Kayıtbay Camii ve Kale Camisi
  • Divriği Ulu Camii ve Şifahanesi(hat sanatıyla ünlüdür)

ANADOLU SELÇUKLU DÖNEMİ:

Mescitler: Cuma namazı dışındaki vakit namazlarının kılındığı küçük camilerdir. Tek kubbeli veya düz çatılıdırlar.

  • Taş mescit, Sırçalı mescit, Karatay mescidi, Hoca Hasan mescidi(Konya)
  • Çankırı Taş mescit
  • Küçük Ayasofya mescidi, güdük Minare mescidi(Akşehir)
  • Alaca mescit(Harput)

Sivil mimari eserleri:

  • Kubadiye ve Kudabat sarayı
  • Alaiye Sarayı
  • Haydar Bey Köşkü
  • Hızır İlyas Köşkü

Kervansaraylar: Küçüklerine han, sultanlar tarafından yapılanlara sultan hanı denir.

  • Alay Han(Anadolu’nun ilk kervansarayı, II. Kılıçaslan d.)
  • Sultan Hanı
  • Alara Han
  • İncir ve Kırkgöz hanları
  • Şarapsa Han
  • İshaklı Hanı
  • Hekim Han
  • Evdir Han

Camiler:

  • Konya Alâeddin Camii
  • Niğde Alâeddin Camii
  • Sivas ulu camii
  • Sahip ata camii
  • Afyon ulu camii(ağaç direkli)
  • Sivrihisar ulu camii(ağaç direkli)
  • Kayseri Hunad Hatun Camii
  • Amasya Burmalı Minare Camii
  • Sinop ulu cami
  • Gök Medrese camii
  • Ayaş ulu camii
  • Develi ulu camii(Kayseri- A.Selçukluların son camisidir)
  • Darüşşifalar: Günümüzün hastaneleri. Bimarhane de denilirdi.
  • Kayseri Gevher Nesibe hatun darüşşifası( Anadolu’nun en eski ve en ünlü darüşşifahanesi)
  • İzzeddin Keykavus darüşşifası
  • Alâeddin Keykubat darüşşifası
  • Torumtay darüşşifası

Medreseler:

++
  • Kayseri Koca Hasan medresesi(A. Selçukluların ilk med.)
  • Kayseri Hunad Hatun medresesi
  • Karatay medresesi, Altun Aba medresesi, Sırçalı medrese, ince minareli medrese(Konya)
  • Gök medrese, Buruciye medresesi,
  • Şifaiye medresesi(Sivas)
  • Cacabey medresesi
  • Taş medrese
  • Erzurum Çifte Minareli medrese(Anadolu’nun en büyük m.)

Kümbet ve Türbeler:

  • Türbe: Dört duvar üzeri kubbeli mezar anıtları.
  • Kümbet: Silindirik, çokgen gövde, konik veya piramit çatılı mezar anıtları.
  • II. Kılıçaslan kümbeti
  • Döner kümbet
  • Cacabey kümbeti
  • Ulu kümbet
  • Hüdavend Hatun kümbeti

 

OSMANLI DÖNEMİNE AİT ÖNEMLİ MİMARİ ESERLER:

  • Şehzade camii(İstanbul, Klasik dönem, Mimar Sinan)
  • Süleymaniye Camii( İstanbul, Klasik dönem, Mimar Sinan)
  • Selimiye Camii( Edirne, Klasik dönem, Mimar Sinan)
  • Sultan Ahmet Camii(İstanbul, Klasik Dönem, Osmanlının tek altı minareli camisi)
  • Yeşil camii(Bursa, Klasik dönem)
  • Rüstem Paşa Camii(İstanbul, Klasik dönem)
  • Nuruosmaniye Camii(Klasik dönem ile batı tarzının bir sentezidir)
  • Hacı Özbek Camii, Orhan Bey Camii(ilk dini mimari eserlerdir)
  • Laleli Camii(batı tarzı)
  • Topkapı Sarayı(İstanbul, Klasik dönem)
  • Dolmabahçe Sarayı(İstanbul, Geç dönem)
  • Çırağan Sarayı (İstanbul, Geç dönem)
  • Yıldız Sarayı(İstanbul, Geç dönem)
  • Beylerbeyi Sarayı(İstanbul, geç dönem)
  • İshak Paşa Sarayı(Ağrı, Geç dönem)
  • Çinili Köşk(İstanbul, Klasik dönem)
  • Bağdat köşkü(IV. Murat)
  • Emir Han, Kaptan Han, Geyve Han(Bursa)
  • Valide Han, Kürkçü Han(İstanbul)
  • Yeni Han(Tokat-Sivas)
  • Anadolu Hisarı(İstanbul, Klasik dönem)
  • Rumeli Hisarı(İstanbul, klasik dönem)
  • Selimiye Kışlası(İstanbul, III. Selim)
  • Fatih Külliyesi(İstanbul- Osmanlının ilk külliyesi)
  • Yeşil Külliye(Bursa)
  • II. Bayezid külliyesi(İstanbul)
  • Süleymaniye külliyesi(İstanbul)
  • İznik medresesi(Orhan Bey)
  • Lala Şahin medresesi
  • Molla Fenari medresesi
  • Sahn-ı seman medresesi( II. Mehmet)
  • Süleymaniye medresesi(Kanuni S. Süleyman)
  • Oruç Paşa medresesi(Dimetoka)
  • Yıldırım medresesi(Bolu)
  • II. Murat medresesi(Çorum)
  • Umur Bey medresesi(Afyon)

 

 

SPONSOR BAĞLANTI

Add a Comment

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir