Tıklayın YKS Netlerinizi artıralım... Hafıza Teknikleriyle YKS'ye Hazırlanmak İster Misiniz?

Osmanlı Dönemi İsyanları

---

Osmanlı Dönemi İsyanları
Değerli Takipçilerimiz Bu makalemizde sizler için osmanlıda İsyanlar hakkında bilgi vereceğiz. 11. Sınıf Tarih Dersi için kısa not olarak ta değerlendirebilirsiniz. Elbette KPSS Tarih ders notu olarak ta kullanabilirsiniz. İsyanlarla ilgili birer adet resimde ekledim ki konuyu daha iyi kavrayabilelim.

---

Osmanlıda Kaç Çeşit İsyan vardır ? Genelde Tarihçiler 3 çeşit isyandan bahsederler. Bunları Madde madde yazacak olursak
1-Suhte İsyanları
Medreseli İsyanları olarak da anılan Suhte İsyanları, XVI. yüzyılda Anadolu ve Rumeli’de halk arasında sosyal gerginliğin bulunduğu bir dönemde cereyan etmiştir. Medreseli suhteler, iş bulamamaktan ve geçim sıkıntısından birçok olaya karışmış ve isyan etmiştir. Medreseli suhtelerin karışıklık çıkardığı yerler, medreselerin ve imaretlerin çok olduğu şehirler ve Anadolu’nun verimli bölgeleridir. Medreselerde eğitim gören talebeler isyana katılan diğer kişiler (başıbozuk leventler ve çiftbozanlar) tarafından kışkırtılıp tahrik edilmiştir. 1550’li yıllarda başlayan Suhte İsyanları 1559’da daha da artmıştır. Osmanlı Devleti bu isyanları bastırmak için halk arasından muhafaza birlikleri oluşturmuştur. Suhte İsyanları Kanuni Sultan Süleyman’ın son dönemlerinde eşkıyalık hareketlerine dönüşmüştür. Suhteler, II. Selim ve III. Murat dönemlerinde Celâlilerle birlikte hareket etmişlerdir. XVI. yüzyılda Sadrazam Kuyucu Murat Paşa’nın müdahalesi sayesinde Suhte İsyanları etkisini yitirmiştir.
Memleketin siyasi, iktisadi ve içtimai durumunun bozulması, medreselilerin eğitim dışı faaliyetlerde bulunmasına neden olmuştur. Bu durum medrese eğitimini ve öğretimini aksatmış ve geriletmişti. Bundan dolayı hem iyi hoca yetişmemiş hem de iyi âlim olmanın arzusunu taşıyan talebe sayısı azalmıştır. Talebeler çalışmadan, bilmeden, kolayından icazet almış; hak etmeden mevki ve vazife alma peşinde koşmuşlardır.


2-CELALİ İSYANLARI
17’nci yüzyılın I. Ahmet ve IV. Murat dönemlerinde, ekonomik sebepler başta olmak üzere toplumsal ve siyasal alanda bozulmaların yaşanması sonucunda Anadolu’nun çeşitli yerlerinde ayaklanmalar ortaya çıkmaya başlamıştır. Anadolu’da çıkan bu isyanlara Celali İsyanları adı verilmiştir.

Celali İsyanlarının sebepleri
Celali İsyanları

Ekseriyetle halk tarafından çıkarılan celali isyanlarına, savaşlardan kaçan askerler, medrese öğrencileri ve başıboş kalan donanma askerleri katılmıştır. Meydana gelen bu isyanların en önemlileri Canbolatoğlu, Kalenderoğlu, Karayazıcı, Deli Hasan, Katırcıoğlu, Gürcü Nebi ve Tavil Ahmet isyanlarıdır. İsyanların bastırılmasında ve önlenmesinde Padişahların halkın ezilmemesi için Adalet nameler yayınlattığı bilinmektedir, fakat yapılan bu iyimser hareketler merkezi otoritenin zayıflığından dolayı istenen amaca ulaşamamıştır.

---

Celali isyanlarının kısaca sebepleri şu şekilde özetlenebilir:
1. Osmanlı Devleti’nde tımar sisteminin bozulması ve iltizam sisteminin yaygınlaşması sonucunda isyanlar görülmeye başlamıştır.
2. Ekonomik durumu gittikçe kötüye giden halkın üzerinden daha fazla vergi alınmaya çalışılması sonucu bu isyanlar görülmüştür.
3. Kadıların ve Sancakbeylerinin adaletsiz davranışları ve haksız vergi alımlarına gitme teşebbüsleri halkın huzurunu iyice kaçırmıştır.
4. Osmanlı Devleti’nin 17‘nci yüzyılda yaptığı savaşlarda başarılı neticeler alamaması nedeniyle askerlikten kaçanlar eşkıyalık yapmaya başlamışlardır.
5. Avusturya ve İran ile yapılan savaşların uzun sürmesi halkı iyice yıpratmıştır.

---

Celali İsyanlarının sonuçları ise kısaca şu şekilde özetlenebilir:
1. Halkın Osmanlı Devleti’ne olan güveni iyice azalmaya başlamıştır.
2. Anadolu’da Osmanlı Devleti’nin otoritesi sarsılmış, huzur ve asayiş muhafaza edilemeyecek duruma gelmiştir.
3. Vergilerin düzenli toplanamaması nedeni ile devlet gelirleri giderek azalmıştır.
4. Kırsal kesimlerde yaşayan halk şehirlere göç etmeye başlamıştır. Köyler yavaş yavaş boşalmaya başlamıştır
5. Köylerin boşalması neticesinde tarımsal faaliyetler azalmaya başlamış, ekonomik hayat durgunlaşmış ve şehirlerde işsizlik artmaya başlamıştır.
6. Osmanlı ve Avusturya arasında yapılan savaşlarda ekonomik sıkıntılar yaşanmaya başlamıştır. Bu durum savaşların seyrini değiştirmiştir.
7. Çıkan ayaklanmaların bastırılması için isyancıları şefleri konumundaki kişilerin bazıları öldürülmüş, bazılarına da devlete bağlılıklarını göstermeleri şartıyla rütbeler ve devlet görevleri verilmiştir. Bu durum benzer birçok isyanın çıkmasına sebep olmuştur.

3-İSTANBUL İSYANLARI
17 ‘nci yüzyılda Genç Osman, IV. Murat ve IV. Mehmet zamanlarında Osmanlı Devleti’nde bazı isyanlar ortaya çıkmaya başlamıştır. Bu isyanlardan İstanbul’da meydana gelenler genellikle yeniçeriler ve sipahiler tarafından çıkarılmıştır. Çıkan bu isyanlara yer yer ulema sınıfı ve medrese öğrencileri de katılmıştır.

İstanbul isyanları
İstanbul isyanları

İstanbul’da meydana gelen bu isyanların sebepleri kısaca şu şekilde özetlenebilir:
1. Merkezi Otorite’nin bozulmaya başlaması, isyanların çıkmasına sebebiyet vermiştir.
2. Yeniçeri Ocağına mesleği askerlik olmayan kişilerin alınması sonucu Yeniçeri Ocağı bozulmaya başlamıştır.
3. Yeniçeri Ağalarının ve bazı devlet adamlarının Saray kadınlarının çıkarlarına ters düşen tutumları neticesinde padişahların bu kişileri görevden alması isyanların çıkmasına sebebiyet vermiştir.
4. Kapıkulu askerlerinin aylıkları zamanında ödenmemeye başlamıştır. Aldıkları maaşın altın oranı düşük ölçekli akçelerle verilmesi sonucunda tepkiler ortaya çıkmıştır.
5. Devlet yönetiminde söz sahibi olmak isteyen bazı devlet adamları Yeniçerileri kışkırtmışlardır.
6. Yeniçeriler Cülus Bahşişi almak için sık sık padişah değiştirmek istemişlerdir.
7. Yeniçerilerin arasında yaygın olarak söylenen “Ocak Devlet içindir” anlayışı yerini “Devlet Ocak içindir” anlayışına bırakmıştır.

İstanbul’da meydana gelen isyanların sonuçları ise kısaca şu şekilde özetlenebilir:
1. Yapılması planlanan ve hedeflenen birçok ıslahat sonuçsuz kalmıştır.
2. Yeniçerilerin devlet içindeki otoritesi artmıştır.
3. İstanbul’da asayiş ve kamu düzeni bozulmuştur.
4. Padişah ve Devlet adamlarının yönetimdeki otoriteleri sarsılmış ve etkinlikleri azalmıştır.

---

Add a Comment

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir