Osmanlı’da Hukuk, Bilim, Teknolojı Ve Sanat Alanındaki Gelişmeler

0
12497

 

Osmanlı’da Hukuk, Bilim, Teknolojı Ve Sanat Alanındaki Gelışmeler

HUKUK ALANINDA GELİŞMELER

  • yüzyılda Osmanlı devlet yönetiminde bazı idari değişiklikler yapılsa da hâkimiyetin Allah tarafından Osmanoğulları’na verildiği inancı devam etmiştir.
  • Murat’tan itibaren “ülke hanedanın ortak malıdır” anlayışının yerine, “ülke padişah ve oğullarınındır” anlayışı almıştır.
  • Bu anlayış, taht mücadelelerine sebep olmuş ve bazı dönemlerde zayıflamaya yol açmıştır.
  • Fatih, taht kavgalarını önlemek amacıyla bir kanunnâme hazırlatarak, padişaha kardeşlerini öldürtme yetkisi verdi.
  • Merkeziyetçi yapıyı güçlendiren bu kanunnâme, veraset sisteminde yapılan ilk düzenlemedir.
  • Osmanlı Devleti’nde uygulamada dikkate alınan iki hukuk sistemi vardır: Şer’l hukuk, örfi hukuk.
  • Padişahların ağzından yazılan örfi kanunlar, fermanlar aracılığıyla duyurulurdu.
  • Şer’T kanunları çıkarmak ve yorumlamak, padişah adına şeyhülislâm ve kadıların bir görevi idi.
  • Osmanlılarda ilk defa yazılı kanunları hazırlayan Fatih’tir. Fatih, kendinden önceki kanunları da Kanunnâmei Ali Osman adıyla bir araya toplamıştır.
  • Kanuni zamanında ise bir çok kanunnâme çıkarılmıştır.
  • Bu kanunâmelerde; askeri düzenlemeler, reayanın hak ve görevleri, tımarların dağıtım esasları ve idari düzenlemeler yapılmıştır.
  • Osmanlı Devleti’nde değişik milletler ve farklı dinler vardı. Gayrimüslimler, İslam hukukuna uymak zorunda değildi. Ama örfi hukuka uymak zorundaydılar.

Kadı ve Görevleri

  • Osmanlı Devletinde mahkemelerde hakimlik yapan görevliye kadı denirdi.
  • İslam hukukunu uygularlar, kişiler arasındaki anlaşmazlıklar’ çözümlerler.
  • Miras, ticaret ve nikâh işlemlerini karara bağlardı. Noterlik hizmeti yapardı.
  • Vergilerin toplanması ve bunların hazineye aktarılmasını sağlardı.
  • Görev bölgesinde denetim yapardı.
  • Merkezden gönderilen emirler halka duyurur, halkın şikayetlerini de divana iletirdi.

BİLİM VE TEKNOLOJI

  • Yükselme döneminde başlayan siyasi ve sosyal gelişmeler, bilimsel yaşamda da etkili oldu.
  • Bu dönemde, pozitif bilimleri padişahların da desteklemesiyle, İstanbul bir kültür merkezi haline geldi.
  • Osmanlı, bilim insanlarım korumayı ve onlara karşı saygılı olmayı bir devlet politikası haline getirmiştir. Bilimsel çalışma yapanlar, destekleniş ve ödüllendirilmiştir.
  • Medreselerin işleyişlerine müdahale edilmemiş, özgür bir çalışma ortamı sağlanmıştır.
  • Fatih zamanında açılan, Sahn-ı Seman medreseleri İslami ve pozitif bilimlerin gelişmesinde etkili olmuştur.
  • Ali Kuşçu, fatih döneminin önemli astronomi ve matemtik bilginidir.
  • Osmanlı Devleti’nin ilk tıp medresesini, Yıldırım Bayezit, Bursa’da kurmuştur.
  • Fatih zamanında tıp alanında önemli bilim insanları yetişti.
  • Dönemin büyük tıp bilgini Sabuncuoğlu Şerafettin’dir. Eseri Cerrahiyefül Hâniye isimli eserinde ameliyat tekniklerini göstermiştir.
  • Molla Lütfi, Sinan Paşa ve Müslihüddin bin Sinan Bayezit döneminin önemli bilginlerindendir.
  • yüzyılın ünlü matematikçi ve coğrafyacı Matrakçı Nasuh, eserini Yavuz’a sunmuştur.
  • Kanuni, Mimar Sinan’a Istanbul’da Süleymaniye Camii’ni ve medreselerini yaptırdı.
  • Kanuni döneminde Piri Reis, Kitab-ı Bahriye adlı eserinde dünyanın yuvarlaklığını, pusulanın kullanımını, Amerika kıtasının varlığını anlatmıştır. 500 yıl önce çizdiği dünya haritası günümüz bilim insanlarım şaşırtmaktadır.
  • Istanbul’da bir rasathane kuran Takiyüddin Mehmet, güneş ve ay tutulmalarına ilişkin gözlemler yapmıştır.
  • Osmanlılarda ilk otomatik makineler üzerine ilk eseri Takiyüddin Mehmet yazmıştır.
  • Takiyüddin’in astronomi gözlemleri çağdaş’ olan Avrupalı bilginlerden daha net ve dakiktir.
  • ve 17. yüzyıllarda önemli tarihçiler olarak, Enveri, Amasyalı Şükrullah, Tursun Bey, Kemal Paşazade, Aşık Paşazade, Hoca Sadeddin, Neşri ve Mustafa Selaniki akla gelir.
  1. EDEBİYAT

Divan Edebiyatı

  • İran ve Arap edebiyatlarından etkilenerek saray ve medrese çevrelerinde gelişen edebiyat türüdür.
  • Belli kalıp ve kurallara göre yazılır.
  • Şiirlerin toplandığı kitaba divan denir.
  • 15 ve 16. yüzyılların en önemli divan şairleri; Nesimi, Ahmedi, Baki, Fuzuli ve Ruhi’dir.

Halk Edebiyatı

  • Sözlü masallar ve destanlarla başlamış, bunlara koşma, mani, türkü, ağıt vb. türler eklenince geniş bir edebiyat türü oluşmuştur. Dönemin en ünlü şairi Mahremi’dir.

Tasavvuf Edebiyatı

  • Dini içerikli bu tür nazım şekli açısından halk edebiyatına daha yakındır.
  • Mevlevi ve Bektaş’ tarikat mensuplarındca geliştirilmiştir.
  • Önemli temsilcileri, Hacı Bayram Veli, Kaygusuz Abdal, Akşemseddin, Eşrefoğlu Rumi, Kemal Ümmi, İbrahim Gülşeni ve Pir Sultan Abdardır.
  1. GÜZEL SANATLAR

Minyatür Sanatı

  • El yazması eserleri süslemek ve metnin anlaşılmasını sağlamak için, perspektif olmadan yapılan resimlere minyatür
  • Osmanlılarda, minyatür yapımına tasvir veya nakış, yapana da nakkaş denilmiştir.
  • Osmanlılar resim yerine daha soyut olan minyatürü tercih ettiler.
  • II Bayezid, Yavuz ve Kanuni dönemlerinde minyatürcülük önem kazanmış, sarayda atölyeler açılmıştır.
  • Fatih devrinde Sinan Bey ve Seyyid Lokman, 16. yüzyılda ise Nakkaş Osman, Matrakçı nasuh, Şair Mustafa Sai ve Nigari önemli minyatürcülerdendir.

Hat Sanatı

  • Güzel yazı yazma sanatına hat, bu sanatla uğraşanlara hattat
  • Osmanlı Devleti’de hat sanatı çok gelişmiştir.
  • Fatih döneminde Amasyalı Şeyh Hamdullah en ünlü hat ustasıdır.
  • Süleymaniye Camii’nin kubbesinin etrafındaki yazıları yazan Ahmed Karahisari ise hat sanatında zirveye çıkmıştır.

Tezhip

  • El yazması kitapları süsleme sanatıdır. Bu sanatla uğraşanlara müzehhip
  • yüzyılın en önemli müzehhibi Kara Mehmet’tir.

Ciltçilik

  • El yazması eserlerin dağılmaması için yapılan kitap kaplama sanatıdır.

Ebru

  • Kağıt süsleme sanatıdır. Su üzerine serpiştirilen boyalarla yapılır.

Kakmacılık

  • Ahşap, taş ve metal üzerinde belirli bir desen şekillendirilerek açılan oyuklara gümüş, sedef, altın gibi madenleri gömerek yapılan süsleme sanatıdır.

Çinicilik

  • Özel hazırlanan toprağın sırlanarak çeşitli nakışlarla süslenip pişirilmesiyle ortaya çıkan süsleme sanatıdır.
  • Iznik, Kütahya, Diyarbakır, Bursa ve Istanbul’da çini atölyeleri açılmıştır.
  • Bursa Yeşil Camii, Yeşil Türbe ve Topkapı Sarayı çini sanatının en güzel örneklerinin verildiği yerlerdir.
  1. MIMARI
  • Osmanlı mimarisinde Klasik Dönem denen 15. ve 16. yüzyıllrda pek çok eser ortaya konmuştur.
  • Topkapı Sarayı ve içinde yer alan Revan ve Bağdat köşkleri, Istanbul’daki Kürkçü Han, Sivas’ta bulunan Yeni Han en özgün eserler olarak dikkat çeker.
  • Askeri mimarinin en güzel örnekleri, Yıldırım Bayezit’in yaptırdığı Andolu Hisarı, Fatih’in yaptırdığı Rumeli Hisarı ve Topkapı Sarayı surlarıdır.
  • Osmanlı Devleti’nin klaisk dönemdeki en büyük mimarı Mimar Sinan’dır.
  • Mimar Sinan yaşamı boyunca 81 cami, 51 mescit, 55 medrese, 26 dârülkurra, 17 imaret, 3 dârüşşifâ, 7 su kemeri, 8 köprü, 18 kervansaray, 6 mahzen, 33 saray, 35 hamam, 17 türbe yapmış büyük bir ustadır.
  • Mimar Sinan çıraklık döneminde Şehzade Camii’ni, kalfalık döneminde Süleymaniye Camii’ni, ustalık döneminde Selimiye Camii’ni yaptı.
  1. OSMANLILARDA OYUN, EĞLENCE, ŞENLİK
  • Osmanlı halkının dinlendiği, toplu olarak eğlendiği yerler mesire alanlarıdır.
  • Ayrıca, hamamlar, kahvehaneler ve bozhaneler de eğlence yerleriydi.
  • Kahvehanelerde müzik dinlenir, satranç oynanırdı.
  • Büyük konaklarda sazlı sözlü eğlenceler düzenlenirdi.
  • Padişah çocuklarının doğumları (velâdetihümâyun), hanedan mensuplarının evlilikleri, padişahların tahta çıkış törenleri (cülus), şehzadelerin ilk derse başlamaları (bedi besmele), kazanılan askeri zaferler (fetih şadumanlığı), ordunun sefere çıkması, esnaf bayramları ve şehzadelerin sünnet törenleri halkın eğlenmesi için birer fırsattı.
  • Osmanlılarda spor daha çok savaşçı yetiştirmek için yapılırdı.
  • Ok atmak, kılıç kullanmak, ata binmek, mızrak kullanmak askerlik gereği yapılan spor faaliyetleriydi.

 

REKLAMSTORE

CEVAP VER

Please enter your comment!
İsminiz