Türk Kültür ve Medeniyeti Tarihi MEB Yayınları 3. Ünite Cevapları

0
57

Türk Kültür ve Medeniyeti Tarihi MEB Yayınları 3. Ünite Cevapları

Türk Kültür ve Medeniyeti Tarihi MEB Yayınları Cevapları Sayfa 102

2. Dünya’nın eksen eğikliği (Görsel 3.1) olmasaydı ekolojik denge bozulup birçok canlı yok
olacaktı. Adalet terazisinin (Görsel 3.2) bozuk olması, insanlar arasında ne gibi sıkıntıların
yaşanmasına sebep olur? Düşüncelerinizi arkadaşlarınızla paylaşınız.

Türk Kültür ve Medeniyeti Tarihi MEB Yayınları Cevapları Sayfa 103

İlk Türklerde törenin bozulmasına nasıl bir anlam yüklenmiş olabilir?

Töre, ilk Türk devletlerinde yazılı olmayan hukuk kurallarıdır. Günümüzde yazılı anayasası
olmayan demokratik ülkeler var mıdır?

Türk Kültür ve Medeniyeti Tarihi MEB Yayınları Cevapları Sayfa 104

İlk Türk devletlerinde töre dinamik bir yapıya sahipti. Töre, koşullar ve imkânlara
göre değişebilirdi. Ancak törenin değişmeyen hükümleri de vardı. Aşağıda verilen törenin
değişmeyen hükümlerini açıklayınız.

Türk Kültür ve Medeniyeti Tarihi MEB Yayınları Cevapları Sayfa 105

1. Türk devletlerinde devletin temeli niçin hukuk üzerine kurulmuş olabilir? Düşüncelerinizi
arkadaşlarınızla paylaşınız.
2. İslamiyet’in kabulüyle birlikte Türklerin hukuk sisteminde hangi değişimler yaşanmış
olabilir?

Türk Kültür ve Medeniyeti Tarihi MEB Yayınları Cevapları Sayfa 106

Kutadgu Bilig’de yer alan adaletle ilgili verilen metinlerden hareketle, Türk devletlerinde adalet anlayışını yorumlayınız.

İlk Türk İslam devletlerinin adlî teşkilatlarını göz önünde bulundurarak, o dönemde
adaletin uygulanması noktasında gösterilen hassasiyet hakkında bilgi veriniz.

Türk Kültür ve Medeniyeti Tarihi MEB Yayınları Cevapları Sayfa 107

Metne göre Türk İslam devletlerinde töre neden su ile özdeşleştirilmiştir? Yazınız.

Türk Kültür ve Medeniyeti Tarihi MEB Yayınları Cevapları Sayfa 108

Metne göre Türk İslam devletlerinde Divan-ı Mezâlim’de adaletin sağlanması
konusunda edindiğiniz bilgileri aşağıdaki boşluğa yazınız.

Türk Kültür ve Medeniyeti Tarihi MEB Yayınları Cevapları Sayfa 109

Moğol Devleti’nin hukuk ve askerlik işlerini düzenleyen kanunlar, Cengiz Yasası
olarak tanınmıştır. Bu yasalar oluşturulurken eski Moğol hukuk ve törelerinden ve
Türklerin de uyguladığı hukuk kurallarından faydalanılmış, Cengiz Yasası çok sert bir
şekilde uygulanmıştır.
Mustafa Kafalı, İslam Ansiklopedisi, C. 7, s. 369
Metne göre Cengiz Yasası’nın oluşmasında etkili olan unsurları ve bu yasaların
uygulanış şeklini yazınız.

Türk Kültür ve Medeniyeti Tarihi MEB Yayınları Cevapları Sayfa 110

1. Osmanlı Devleti’nin Cihan devleti olmasında adalet anlayışının yeri ve önemi nedir?
2. “Hukuk devleti” kavramından ne anlıyorsunuz?

Osmanlı Devleti’nin fethettiği bölgelerde uygulanan kanunları kendi hukuk sistemine
dâhil etmesinin sebebi nedir?

Türk Kültür ve Medeniyeti Tarihi MEB Yayınları Cevapları Sayfa 111

Osmanlı Devleti’nin kuruluş döneminde örfî hukuk kanunlarına sık sık yeni maddeler
konulmasının sebebi ne olabilir?

Türk Kültür ve Medeniyeti Tarihi MEB Yayınları Cevapları Sayfa 113

Fatih ve Süleyman kanunnâmelerinde;
“…Şerî şerife uygunluğu onaylanmıştır…” (Şerî hukuka uygunluğu şeyhülislam
ve din adamları tarafından oluşan bir kurul tarafından onaylanmıştır.) ibaresi vardır.
Murat Şen, Osmanlı Hukukunun Yapısı, Osmanlı Ansiklopedisi, C. 6, s. 333
Osmanlı yöneticileri, çıkardıkları kanunnâmelerin şerî esaslara uygunluğunu
niçin önemsemişlerdir?

Türk Kültür ve Medeniyeti Tarihi MEB Yayınları Cevapları Sayfa 115

Osmanlı Devleti’nde halkın şikayetlerini Divan-ı Hümayun’a iletebilmesini Osmanlı
Devleti’ndeki hukuk anlayışı açısından değerlendiriniz.

Türk Kültür ve Medeniyeti Tarihi MEB Yayınları Cevapları Sayfa 117

Aşağıdaki görselde (Görsel 3.12) Osmanlı duruşma salonunun gerçeğe yakın bir
resmi çizilmiştir. Yukarıdaki bilgileri göz önünde bulundurarak ve resmi inceleyerek,
resimdeki kişilerin duruşma sırasındaki duruş şekilleri ve yaptığı işlere göre kim olduklarını
noktalı yerlere yazınız.

Türk Kültür ve Medeniyeti Tarihi MEB Yayınları Cevapları Sayfa 118

1. Fatih Sultan Mehmet, başka dinden ve milletten olan insanlara karşı nasıl bir
tutum sergilemiştir?
2. Fatih Sultan Mehmet’in bu tutumunun Bosna Hersek’in Müslüman olmasındaki
rolü nedir?

Türk Kültür ve Medeniyeti Tarihi MEB Yayınları Cevapları Sayfa 119

Yavuz Sultan Selim’in Kudüs’teki Ermeni toplumuna göstermiş olduğu bu iyi
niyetin Osmanlı Devleti’ne katkısı ne olmuştur?

Yavuz Sultan Selim’in Kudüs’teki Ermeni toplumuna göstermiş olduğu bu iyi
niyetin Osmanlı Devleti’ne katkısı ne olmuştur?

Türk Kültür ve Medeniyeti Tarihi MEB Yayınları Cevapları Sayfa 120

Tanzimat Dönemi’nde kurulan yeni mahkemeler, şerî mahkemelerin görev alanlarını
daraltmıştır. Yukarıdaki şemada (Şema 3.4) Tanzimat’a kadar olan Osmanlı mahkemeleri
ile Tanzimat sonrası kurulan mahkemelerin eşleştirmesi verilmiştir. Şemaya göre
aşağıdaki soruları cevaplandırınız.
1. Tanzimat öncesinde Müslümanlarla gayrimüslimler arasındaki sorunlara bakan mahkemenin adı nedir? Şerî Mahkemeler
2. Tanzimat sonrasında Müslümanlarla gayrimüslimler arasındaki sorunlara bakan mahkemenin adı nedir?Şerî Mahkemelerr
3. Tanzimat öncesi ve sonrası iki tarafın da yabancı olduğu davalara hangi mahkemeler bakardı? Cemaat Mahkemeleri
4. Tanzimat öncesinde bir Rum ile Ermeni vatandaşın aile ve miras gibi davalarına bakan mahkemenin adı nedir. Nizâmiye Mahkemeleri

Türk Kültür ve Medeniyeti Tarihi MEB Yayınları Cevapları Sayfa 121

1. Tanzimat ve Islahat Fermanı’nı vatandaşlık hakları bakımından değerlendiriniz.

Türk Kültür ve Medeniyeti Tarihi MEB Yayınları Cevapları Sayfa 122

Tanzimat Dönemi’nde, farklı mahkemelerin ortaya çıkmasını hukuk açısından  Değerlendiriniz.

Türk Kültür ve Medeniyeti Tarihi MEB Yayınları Cevapları Sayfa 123

1. Okulların işleyişi ile ilgili kurallar olmasaydı, okullarda nasıl bir kargaşa yaşanırdı? Düşüncelerinizi söyleyiniz.
2. Sınırsız bir özgürlük olabilir mi? Neden?

Türk Kültür ve Medeniyeti Tarihi MEB Yayınları Cevapları Sayfa 124

Darbelerin devlete ve demokrasinin işleyişine verdiği zararlar hakkındaki düşüncelerinizi
söyleyiniz

Türk Kültür ve Medeniyeti Tarihi MEB Yayınları Cevapları Sayfa 125

Yukarıdaki anayasalar şemasına göre aşağıdaki soruları cevaplayınız.
1. 1921 Anayasası’nda temel hak ve hürriyetler neden yer almamış olabilir?
2. Hangi Anayasa’da temel hak ve hürriyetler daha geniş tarif edilmiştir?
3. 1961 Anayasası’na göre temel hak ve hürriyetlerin hangi durumlarda kısıtlanabileceği
belirtilmiştir?

 

ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME

Türk Kültür ve Medeniyeti Tarihi MEB Yayınları Cevapları Sayfa 127

A) Aşağıda boş bırakılan yerlere uygun olan sözcükleri yazınız.
1. İlk Türk devletlerinde yazılı olmayan hukuk kurallarına …………………………….. denir.
2. Türk İslam devletlerinde örfî hukuka ……………………………………….. bakardı.
3. Osmanlı Devleti’nde Divan-ı Hümayun’da görüşülüp karara bağlanan hükümlerin kaydedildiği
deftere ……………………………………… denirdi.
4. Kamu yönetiminin esaslarının belirlendiği temel kanunlara ……………………………………….. denir.
B) Aşağıdaki soruların cevaplarını ilgili alana yazınız.
5. İlk Türk devletlerinde mahkemelerin başında bulunan kişiye ne ad verilirdi?
…………………………………………….
6. Türkiye Selçukluları’nda askerî davalara kim bakardı?
……………………………………………..
7. Divan kararlarının vezir-i azam tarafından özetlenmesine ne ad verilir?
……………………………………………….
C) Aşağıdaki soruları cevaplandırınız.
8. İlk Türk devletlerinde hukuki yapının temel özellikleri nelerdir?
9. Uygurlardaki hukuk anlayışı hakkında bilgi veriniz.
10. İlk Türk devletleri ile Türk İslam devletlerindeki hukuk anlayışını karşılaştırınız.
11. Cengiz Yasaları’nın oluşmasında Türklerin etkisi hakkında bilgi veriniz.
12. Kadıların idari görevleri hakkında bilgi veriniz.
13. Divan-ı Mezâlim ile Divan-ı Hümayun’u adlî görevleri açısından karşılaştırınız.
14. Islahat Fermanı’nda hukuk alanında yapılan değişiklikler nelerdir?
15. Türk Medeni Kanunu’nun özelliği hakkında bilgi veriniz?
Ç) Aşağıdaki metni okuyarak 16, 17 ve 18. soruları cevaplandırınız.
Şerîye Sicili Defteri’nde Bulunan Duruşma Tutanağı
“…Bundan önce davalı Şaban’a pastırmalık iki baş sığırı altı yüzer akçeden 1200 akçeye
sattım ve teslim ettim. O da kabul ederek teslim aldı. Sonra bedelin 70 akçesini peşin
aldım. Zimmetinde 1130 akçe alacağım kalmış idi. Durumun soruşturularak, borçludan
alacağımın tahsil edilmesini istiyorum.”
Davacı Lambo’nun iddiası üzerine durum soruşturuldu. Davalı Şaban iddiayı reddetti.
Bunun üzerine kadı Lambo’ya dönerek iddiasını ispatlamasını söyledi. Tam davacı delil
getirecekken davalı Şaban söz alarak şöyle konuştu;
“Gerçekten davalı Lambo’dan iki baş sığırı 1200 akçeye satın aldım. Söz konusu parayı
da tamı tamına elden verdim.”
Davalı Şaban’dan iddiasını ispat edecek delil istendi. Kesin delil getiremeyince söz konusu
iddiayı kabul ve itiraf ettiğinden, davacı olan Lambo’dan, bahsi geçen parayı tam
olarak teslim almadığına dair yemin etmesi istendi.
Davacı istenilen tarzda “İncil’i Hz. İsa’ya indiren Allah’a yemin ederim.” deyince, yemin
gereği söz konusu parayı davacıya teslim etmesi için şerî mahkeme tarafından Şaban’a
uyarıda bulunuldu. Yaşanan bu durum, talep üzerine sicile kaydedildi.”
Ahmet Akgündüz, Şeriyye Sicilleri 2
16. Metinden hangisi çıkarılamaz?
A) Dava islam hukuku çerçevesinde ele alınmıştır.
B) Davacı kendi inancına göre yemin etmiştir.
C) Davada deliller soruşturulmuştur.
D) Davacı davayı kaybetmiştir.
E) Alınan karar kayda geçirilmiştir.

Türk Kültür ve Medeniyeti Tarihi MEB Yayınları Cevapları Sayfa 128

17. Duruşmada gayrimüslim bir kişinin lehine, Müslüman bir kişinin aleyhine karar alınması
neyin kanıtıdır?
18. Bu dava konusu ve sonucu niçin sicil defterine kaydedilmiş olabilir?

D) Aşağıdaki çoktan seçmeli soruları cevaplandırınız.

19. “Pek teşkilatsız Kök Türk öylece oturuyormuş.
Bilgili kağan imiş, cesur kağan imiş.
Buyruk’u yine bilgili imiş tabi. Beyleri de
milleti de doğru imiş. Onun için il’i öylece
tutmuş tabi. İl’i tutup töreyi düzenlemiş”
Orhun Yazıtları’ndan alınan bu metinden
aşağıdakilerden hangisi çıkarılamaz?
A) Kağanın töreyi düzenlediği
B) Devlet ve töre vurgusu yapıldığı
C) Kağanın bilge ve cesur olduğu
D) Teşkilat olmadan da devletin olabileceği
E) Teşkilatlanmada halkın da etkisi olduğu
20. Divan-ı Mezâlim, İslam hukukunun ortaya
çıkardığı ve hemen hemen tüm İslam
devletlerinde görülen önemli bir kurumdu.
Divan-ı Mezâlimin yargı görevinin
dışında siyasi ve ekonomik alanlarda da
birtakım görevleri vardı. Bu görevlerin bazılarını
şöyle sıralayabiliriz: Halkın şikayetlerinin
dinlenmesi, halka karşı görevini
kötüye kullanan idareciler hakkındaki
şikâyetlerin incelenmesi, vakıfların denetlenmesi,
maaşların gecikmesi ve eksik
ödenmesi ile ilgili şikâyetlerin incelenmesi.
Metinden Divan-ı Mezalimle ilgili hangisi
çıkarılabilir?
A) Hükümdarı azletme yetkisi vardır.
B) İlk defa Türk İslam devletlerinde görülmüştür.
C) Yargılama görevleri dışında da yetkileri
vardır.
D) Orduyu denetleme görevi vardır.
E) Halkın şikayetlerine yalnızca bu mahkeme
de bakılırdı.
21. Osmanlı Devleti’nde padişah, hangi
gelişme sonucunda kendi isteğiyle ilk
defa kanunun üstünlüğünü kabul ederek
haklarını sınırlandırmıştır?
A) Tanzimat Fermanı
B) Islahat Fermanı
C) Kanun-i Esasi
D) Teşkilat-ı Esasîye
E) Sened-i İttifak
22. OSMANLI HUKUKU
Örfî
hukuk
İslam hukuku
(Şerî esaslar)
Fethedilen
bölgelerde
önceden uygulanan
kanunlar
Şemadan hareketle, aşağıdakilerden
hangisi söylenemez?
A) Hz. Muhammed’in sözleri örnek alınmıştır.
B) Eski Türk gelenekleri etkili olmuştur.
C) Bizans Hukuku’ndan faydalanılmıştır.
D) Fethettikleri coğrafyalardaki kültürlerden
etkilenmiştir.
E) Hukuk kurallarının değiştirilmesi
mümkün olmamıştır.
23. Osmanlı Devleti’nde, Ahmet Cevdet Paşa
başkanlığında hazırlanan Medenî Kanun’un
adı aşağıdakilerden hangisidir?
A) Nizamiye
B) Kanun-i Esasi
C) Mecelle
D) Divan-ı Ahkâm-ı Adliye
E) Meclis-i Ahkâm-ı Adliye
24. Cumhuriyet Dönemi’nde halk oylaması
sonucunda kabul edilen ilk anayasa
aşağıdakilerden hangisidir?
A) Kanun-i Esasi
B) 1921 Anayasası
C) 1924 Anayasası
D) 1961 Anayasası
E) 1982 Anayasası
17. Duruşmada gayrimüslim bir kişinin lehine, Müslüman bir kişinin aleyhine karar alınması
neyin kanıtıdır?
18. Bu dava konusu ve sonucu niçin sicil defterine kaydedilmiş olabilir?

SPONSOR REKLAM
SPONSOR REKLAM

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here