Türk Kültür ve Medeniyeti Tarihi MEB Yayınları 5. Ünite Cevapları

0
58

Türk Kültür ve Medeniyeti Tarihi MEB Yayınları 5. Ünite Cevapları

İlk Türk Devletlerinde Eğitim ve Bilim

11. Sınıf Meb Yayınları Tarih Ders Kitabı Sayfa 166 Cevabı

1. Eğitim olmasaydı toplumlar bilgi ve birikimlerini günümüze aktarabilirler miydi?

Cevap:

2. Aşağıdaki görsellere bakarak bilgi ve birikimin teknolojiye etkisi hakkındaki düşüncelerinizi söyleyiniz?

Cevap:

Kültürün sonraki nesillere aktarılmasında destanların etkisini açıklayınız.

Cevap:

11. Sınıf Meb Yayınları Tarih Ders Kitabı Sayfa 167 Cevabı

“Söz uçar, yazı kalır.” sözünden ne anlıyorsunuz?

Cevap:

11. Sınıf Meb Yayınları Tarih Ders Kitabı Sayfa 168 Cevabı

Bir ülkede yazıya önem verilmesi ve farklı dillerdeki kitapların çevirilerinin yapılması, o ülke hakkında nasıl bir fikir oluşturur?

Cevap:

11. Sınıf Meb Yayınları Tarih Ders Kitabı Sayfa 169 Cevabı

İlk Türk devletlerinden olan Hunlar, Kök Türkler ve Uygurların eğitim anlayışındaki önemli hususları yazınız.

Cevap:

Hunlar:

Kök Türkler:

Uygurlar:

Yaşam tarzının bilimsel gelişmelere etkisi var mıdır? Açıklayınız.

Cevap:

11. Sınıf Meb Yayınları Tarih Ders Kitabı Sayfa 171 Cevabı

Kâşgarlı Mahmud, On İki Hayvanlı Türk takvimin ortaya çıkması ile ilgili bir efsane anlatmaktadır. Bu efsaneye göre, geçmişte yaşanan bir olayın tarihi konusunda tartışma çıkar. Bunun üzerine savaş tarihlerini ve çocukların doğum tarihlerini tespit etmek için bir takvime ihtiyaç duyulur. Hakan ile halkın ava çıktığı bir sırada, bazı hayvanlar suya doğru sürülür. Bu hayvanlardan 12 tanesi suyu geçer ve suyu geçen her hayvanın ismi bir yıla verilir. Suyu geçen ilk hayvan da sıçgandır (fare). Bu yüzden ilk yıl, sıçgan yılı olarak kabul edilir.

1. Siz de yukarıdaki Görsel 5.10’a bakarak hangi yılda doğduğunuzu bulunuz.

Cevap:

2. Yukarıdaki takvimden (Görsel 5.10) hareketle ilk Türk devletlerinin hangi bilim dalında gelişmiş olduklarını aşağıdaki boşluğa yazınız?

Cevap:

3. Türkler her yıla neden bir hayvan ismi vermiş olabilir? Aşağıdaki boşluğa yazınız.

Cevap:

İlk Türk İslam Devletlerinde Eğitim ve Bilim

11. Sınıf Meb Yayınları Tarih Ders Kitabı Sayfa 172 Cevabı

1. İnançların eğitime etkisi hakkında neler söyleyebilirsiniz?

Cevap:

2. Toplumun dinî inançlarının bilimsel gelişmelere etkisi konusunda neler söyleyebilirsiniz?

Cevap:

11. Sınıf Meb Yayınları Tarih Ders Kitabı Sayfa 174 Cevabı

Selçuklu Sultanı Alparslan, bir gün Nişabur’da bir caminin kapısında perişan kılıklı gençler görüp bunların kim olduklarını vezir Nizamülmülk’e sormuştu. Vezir; “Bunlar insanların en şereflileri, dünya zevki bulunmayan ilim araştırıcılarıdır.” deyince, Alparslan onlara bir yurt yapılması ve maaş bağlanmasını emretmiştir.
Alparslan’ın oğlu Sultan Melikşah, kendisini ziyaret etmeyen bilim insanı Sandali’ye bunun nedenini sorunca; “Sizin, hükümdarların en iyisi olmanız için ve benim de âlimlerin en kötüsü olmamam için ziyaretinize gelmiyorum. Çünkü en iyi hükümdar, âlimleri ziyaret eden, en kötü âlim de hükümdarın ziyaretine koşandır.” diye cevap vermiştir.

Yukarıda verilen örneklere bakarak, Selçuklularda eğitim ve bilime verilen önemi açıklayınız.

Cevap:

11. Sınıf Meb Yayınları Tarih Ders Kitabı Sayfa 175 Cevabı

İslam devletlerinde astronomi bilimine önem verilmesinin temel sebebi nedir?

Cevap:

11. Sınıf Meb Yayınları Tarih Ders Kitabı Sayfa 176 Cevabı

1. Ahilere ait bu törende şed (kuşak) bağlanmasını (Görsel 5.15) nasıl değerlendiriyorsunuz?

Cevap:

2. Günümüzde buna benzer bir uygulamanın yapılması ne gibi faydalar sağlar?

Cevap:

11. Sınıf Meb Yayınları Tarih Ders Kitabı Sayfa 177 Cevabı

Kutadgu Bilig
Beylerden bilgili olanlardır ki,
İyi yasalar koymuşlardır.
Akıllı, bilgili, yumuşak huylu bey,
Görev vermek için erdemli insanlar arar.

Metinlerden hareketle, Kutadgu Bilig ve Dîvan-ı Lügati’t-Türk’te eğitim ve bilime verilen önem hakkında neler söyleyebilirsiniz?

Cevap:

11. Sınıf Meb Yayınları Tarih Ders Kitabı Sayfa 179 Cevabı

Farabî, İbni Sina, Harezmi, Bîrûnî
Yukarıda isimleri verilen bilim adamlarının adlarını, onların yaptıkları çalışmaları da dikkate alarak, uygun olan kutucukların altına yazınız.

Cevap:

11. Sınıf Meb Yayınları Tarih Ders Kitabı Sayfa 180 Cevabı

Gevher Nesibe Hatun Şifahanesi’nin Hikâyesi
Gevher Nesibe Hatun (Görsel 5.22), Selçuklu ordusundan bir sipahiye gönül verir. Ancak abisi sultan Gıyaseddin Keyhüsrev bu evliliğe karşı çıkar ve sipahiyi savaşa gönderir. Sipahi katıldığı savaşta şehit düşer. Üzüntüsünden verem hastalığına yakalanan Gevher Nesibe Hatun’a ağabeyi Gıyaseddin Keyhüsrev son isteğini sorar.
Gevher Nesibe Hatun; “Ben devasız bir derde düştüm, kurtulmama imkân yok. Eğer dilersen mal varlığımla benim adıma bir şifahane yaptır. Bu şifahanede bir yandan dertlilere şifa verilirken, bir yandan şifası olmayan dertlere çare aransın. Bu şifahanede ünlü hekim ve cerrah yetişsin. Burada kimse bir kuruş ödemesin ve benim adıma bir vakıf olsun.” der.

1. Geçmişte Gevher Nesibe Hatun Şifahanesi’nin üstlendiği görevi, günümüzde hangi kurumlar yerine getirmektedir?

Cevap:

2. Gevher Nesibe Hatun’un vasiyeti hakkında neler düşünüyorsunuz?

Cevap:

Osmanlı Devletinde Eğitim ve Bilim

11. Sınıf Meb Yayınları Tarih Ders Kitabı Sayfa 181 Cevabı

1. Eğitimin hayatınızdaki yeri hakkında neler söyleyebilirsiniz?

Cevap:

2. Devletlerin gelişmesinde bilimin ne gibi katkıları vardır?

Cevap:

11. Sınıf Meb Yayınları Tarih Ders Kitabı Sayfa 183 Cevabı

Fatih Sultan Mehmet, kendi yaptırdığı Sahn-ı Seman Medresesi’nde eğitim öğre tim işleriyle meşgul olabilmek için kendisine bir oda verilmesini talep etti. Bu medresede eğitim veren öğretmenler, Fatih’in bu isteğini değerlendirmek amacıyla toplantı yaptılar.
Yapılan görüşmeler sonrasında, Fatih’in bu medresede öğrenci ya da öğretmen olarak görev yapmadığı için kendisine oda tahsis edilmesi uygun görülmedi. Ancak müderrisler önünde yapılan sınavda başarılı olursa kendisine bir oda tahsis edilmesi kararlaştırıldı.

Yukarıdaki metne göre Osmanlı Devleti’nin eğitim kuramlarında görev alma kriterleri (ölçütleri) hakkında neler söyleyebilirsiniz?

Cevap:

11. Sınıf Meb Yayınları Tarih Ders Kitabı Sayfa 184 Cevabı

Enderun mektebinin sarayın iç kısmında yer almasının sebebi neler olabilir?

Cevap:

11. Sınıf Meb Yayınları Tarih Ders Kitabı Sayfa 185 Cevabı

Örgün eğitim kurumları ile yaygın eğitim kurumları arasındaki farkları örnek vererek açıklayınız.

Cevap:

11. Sınıf Meb Yayınları Tarih Ders Kitabı Sayfa 187 Cevabı

Hastalıkların insanlarda teker teker meydana geldiğini sanmak hatadır. Hastalık, insandan insana bulaşmak suretiyle geçer. Bu bulaşma ise gözle görülemeyecek kadar küçük, fakat canlı tohumlar vasıtasıyla olur.”
Akşemseddin’in yukarıdaki metinde bahsettiği canlı tohum teorisi ne olabilir?

Cevap:

11. Sınıf Meb Yayınları Tarih Ders Kitabı Sayfa 188 Cevabı

Akşemseddin, Piri Reis, Kadızade-i Rumi, Sabuncuoğlu Şerafeddin, Takiyüddin, Lagari Hasan Çelebi
Yukarıdaki bilim insanlarının adlarını, yaptıkları çalışmaları dikkate alarak uygun olan kutucukların altına yazınız.

Cevap:

Deneysel farmokoloji çalışmaları yapan bilim insanıdır. ()

Çizdiği Dünya haritası ile ün kazanmış bilim insanıdır. ()

Birçok alanda eser yazıp gökyüzü incelemeleri ile tanınan bilim insanıdır. ()

Görülmeyen canlıların insanları hasta ettiği teorisini geliştiren bilim insanıdır. ()

Yaptığı roketler ile tarihe geçen bilim insanıdır. ()

Matematik ve fizik kurallarını gökbiliminde uygulayan bilim insanıdır.()

11. Sınıf Meb Yayınları Tarih Ders Kitabı Sayfa 190 Cevabı

Osmanlı Devleti, Tanzimat Dönemi’nde eğitim alanında neden daha çok Batı’yı örnek almaya başlamıştır? Açıklayınız.

Cevap:

11. Sınıf Meb Yayınları Tarih Ders Kitabı Sayfa 191 Cevabı

Tanzimat Dönemi’nde açılan kız öğretmen okullarının ne gibi faydaları olmuştur?

Cevap:

11. Sınıf Meb Yayınları Tarih Ders Kitabı Sayfa 193 Cevabı

II. Abdülhamit Dönemi’nde açılıp Cumhuriyet Dönemi’nde de devam eden okulların isimlerini yazınız.

Cevap:

Azınlık okulları, Fransız İhtilali’ne kadar eğitim işleri ile uğraşırken Fransız İhtilalinden sonra neden farklı çalışmalara yönelmiştir?

Cevap:

11. Sınıf Meb Yayınları Tarih Ders Kitabı Sayfa 194 Cevabı

Osmanlı Devleti’nin son dönemlerinde, Osmanlı topraklarındaki yabancı okul sayısında artış olmasının sebepleri nelerdir? Yazınız.

Cevap:

Cumhuriyet Döneminde Eğitim ve Bilim

11. Sınıf Meb Yayınları Tarih Ders Kitabı Sayfa 195 Cevabı

1. Size göre eğitim ve öğretim arasındaki fark nedir? Açıklayınız.

Cevap:

2. Bilimsel gelişmeler insanların hayatını kolaylaştırır mı? Örnek vererek açıklayınız.

Cevap:

Mustafa Kemal Atatürk’ün eğitim anlayışı hakkında neler söyleyebilirsiniz?

Cevap:

11. Sınıf Meb Yayınları Tarih Ders Kitabı Sayfa 196 Cevabı

Cumhuriyet Dönemi’nde eğitim alanındaki değişimlerin önemini açıklayınız.

Cevap:

11. Sınıf Meb Yayınları Tarih Ders Kitabı Sayfa 197 Cevabı

Cumhuriyet Dönemi bilim insanlarının yaptıkları çalışmaları, adlarının karşısında bulunan alanlara yazınız.

Cevap:

Fatin Gökmen:
Hulusi Behçet:
Orhan Asım Barut:
Cahit Arf:

 

5. Ünite Türklerde Eğitim ve Bilim Ölçme ve Değerlendirme

11. Sınıf Meb Yayınları Tarih Ders Kitabı Sayfa 199 Cevabı

A) Aşağıda boş bırakılan yerlere uygun olan sözcükleri yazınız.

Cevap:

1. Kök Türkler yazılarını sert zeminler üzerine bıçakla kazırken, Uygurlar………………….kullanarak birçok kitap yazmıştır.
2. İlk Türk haritacısı ve filologu…………………………………dur.
3. Fatih Sultan Mehmet zamanında açılan medreseler………………………………..ismiyleanılmaktadır.
4. Cumhuriyet Dönemi’nde yetişen ve Osmanlı Dönemi tarihi araştırmaları ile tanınan ünlü tarihçi…………………………tır.

B) Aşağıdaki soruların cevaplarını ilgili alana yazınız.
5. İlk Türk alfabesi hangi Türk devletine aittir?

Cevap:

6. İlk Selçuklu medreseleri 1040 yılında Tuğrul Bey tarafından nerede kurulmuştur?

Cevap:

7. Osmanlı topraklarında Protestan mezhebine mensup ilk misyoner okulu, 1824 yılında Beyrut’ta hangi ülke tarafından açılmıştır?

Cevap:

C) Aşağıdaki soruları cevaplandırınız.
8. Konargöçer hayat tarzında uygulanan eğitim sistemi ile yerleşik hayat tarzında uygulanan eğitim sistemini karşılaştırınız.

Cevap:

9. Uygurlar Dönemi’nde tıp alanında yaşanan gelişmeler hakkında bilgi veriniz.

Cevap:

10. El-Cezeri’nin çalışmaları hakkında bilgi veriniz.

Cevap:

11. Osmanlı Devleti’ndeki yaygın eğitim kurumları hangileridir?

Cevap:

12. Osmanlı Devleti’nde tıp alanındaki çalışmalar, hangi bilim insanları tarafından yapılmıştır?

Cevap:

13. Atatürk Dönemi’nde eğitim alanında yaşanan gelişmeler hakkında bilgi veriniz.

Cevap:

Ç) Aşağıdaki metni okuyarak 14. ve 15. soruları cevaplandırınız.
Ali Kuşçu (…-1474) Türk astronom ve matematikçisidir. Yazmış olduğu eseri Semerkant’ta Uluğ Bey Rasathanesi’nin açılmasına vesile olmuştur. Birçok bilim insanı yetiştiren Ali Kuşçu, Fatih tarafından İstanbul’a bizzat davet edilmiş, İstanbul’da bir rasat kuyusu ile bir Güneş saati yapmıştır.
Tycho Brahe(Tiko Bırahe) (1546-1601) Erken yaşlarda simya ve astronomiye merak salan Tycho Brahe, Avrupa’nın en iyi gözlem evi “Uraniborg”u (yuronibork) kurdu. Aygıt kullanmadan yaptığı gözlemlerle yıldız ve gezegen konumlarını anlatan bir katalog hazırladı. Kepler (1571-1630) Tycho Brahe’nin asistanıdır. İlk zamanlarda Mars’ın yörüngesi üzerine çalışmalar yapmış, Mars’ın yörüngesinin elips şeklinde olduğunu ispatlamıştır. Her gezegenin yörüngesinin Güneş odak alındığında elips olduğu üzerinde çalışmalar yapmış, bu konuda Kepler Yasaları’nı oluşturmuştur.
14. Verilen bilgilere göre aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılamaz?
A) Fatih Sultan Mehmet bilime önem vermiştir.
B) Ali Kuşçu, Kepler’in çalışmalarından etkilenmiştir.
C) Kepler, çalışmalarında Tycho Brahe’den etkilenmiştir.
D) Ali Kuşçu, birçok bilim insanı yetiştirmiştir.
E) Kepler’in kendi adıyla anılan bilimsel yasaları vardır.

Cevap:

15. Metinde adı geçen bilim insanlarının çalışmalarını inceleyerek Osmanlı Devleti ile Avrupa’daki bilimsel gelişmeleri karşılaştırınız.

Cevap:

11. Sınıf Meb Yayınları Tarih Ders Kitabı Sayfa 200 Cevabı

16. Türkler geçmişten günümüze kadar 12 Hayvanlı Takvim, Celalî Takvimi, Hicrî Takvim, Rumî Takvim ve Miladî Takvim gibi birçok takvim kullanmıştır. Kullanılan bu takvimlerin bir kısmını kendileri geliştirmiş, bir kısmını da başka medeniyetlerden almışlardır.
Metinden hangisi çıkarılamaz?
A) Türkler bilime önem vermiştir.
B) Türklerin kendi geliştirdiği takvimler de vardır.
C) Türklerde astronomi gelişmiştir.
D) Medeniyetler etkileşim içindedir.
E) İlk takvimi Türkler geliştirmiştir.
17. Türklerde demircilik büyük önem taşırdı. Demir madeni, silah yapımının yanında kap kacak yapımında da kullanılırdı.
İlk Türk devletlerinde hayvancılık temel geçim kaynaklarından birisi olduğu için Türkler hayvansal ürünlerin üretiminde ileri seviyeye ulaşmışlardır.
Metinden hangisi çıkarılabilir?
A) Türkler ticarette ileri bir noktaya varmışlardır.
B) Türkler demiri birçok alanda kullanmışlardır.
C) Türklerde temel geçim kaynağı tarımdır.
D) İlk Türk devletlerinde astronomi gelişmiştir.
E) Yoğurt yalnız Türkler tarafından kullanılmıştır.
18. Osmanlı Devleti’nin Duraklama Dönemi’nde müderrisliklerin para ve hatır-gö- nül yoluyla layık olmayanlara verilmesi, yeteneksiz müderrislerin çoğalmasına yol açmıştır. İlmî rütbelerin kanunsuz bir şekilde ulema ve devlet adamlarının çocuklarına verilmesi de eğitimin iyice bozulmasına sebep olmuştur.
Metinden hangisi çıkarılamaz?
A) İltimas ve rüşvet yaygınlaşmıştır.
B) Eğitim seviyesi düşmüştür.
C) Liyakatsiz insanlar öğretmen olmuştur.
D) Kanunlara aykırı davranılmıştır.
E) Örgün eğitimden vazgeçilmiştir.

Cevap:

Ahilerde mesleki eğitim uygulamalı olarak iş başında verilirdi. Akşamları ise zaviyelerde okuma-yazma öğretilir, dinî ve ilmî bilgiler de verilirdi. Ünlü şair Bâkî, bir saraç çırağı olarak böyle bir eğitimden geçmiştir.”
19.Bu bilgilerden hareketle Ahilikle ilgili olarak
I. Ülkedeki tüm eğitim faaliyetlerini düzenlemişlerdir.
II. Edebiyat eğitimi de almışlardır.
III. Eğitim faaliyetlerini medreselerde
sürdürmüşlerdir.
yargılardan hangilerine ulaşılabilir?
A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II
D) II ve III E) I,II ve III

Cevap:

20. Aşağıdakilerden hangisi Nizamiye Med- resesi’nin açılma nedenlerinden biri değildir?
A) İslam dinini daha iyi kavratmak
B) Yoksul öğrencilerin eğitim almasını sağlamak
C) Asker yetiştirmek
D) Memur yetiştirmek.
E) Haşhaşilerle mücadele etmek

Cevap:

21. Osmanlı Devleti’nin eğitim kurumları hakkında aşağıda verilen eşleştirmelerden hangisi doğrudur?
A) Sanayi-i Nefise Mektebi: Güzel sanatlar okulu
B) İdâdi: Ortaokul
C) Darü’l Fünûn: Askerî yüksek okul
D) Rüştiye: Lise
E) Darü’l Muallimat: Erkek öğretmen okulu

Cevap:

22. Atatürk Dönemi’nde yapılan inkılaplardan
I. Tevhid-i Tedrisat Kanunu’nun çıkarılması
II. Harf inkılâbı
III. Üniversite reformu
IV. Soyadı kanunu
hangisi veya hangileri eğitim ile ilgilidir?
A) I ve II B) Yalnız IV C) II ve III D) I, II ve III E) II, III ve IV

Cevap:

SPONSOR REKLAM
SPONSOR REKLAM

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here